Zeta Cygni

Zeta Cygni Aa/Ab

ζ Cyg
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Łabędź
Rektascensja	21h 12m 56,186s
Deklinacja	+30° 13′ 36,90″
Paralaksa (π)	0,02279 ± 0,00029″[1]
Odległość	143,1 ± 2,2 ly 43,88 ± 0,68 pc
Wielkość obserwowana	3,75m[1]
Ruch własny (RA)	9,45 ± 0,32 mas/rok[1]
Ruch własny (DEC)	−20,71 ± 0,21 mas/rok[1]
Prędkość radialna	11,32 ± 0,30 km/s[1]
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	żółty olbrzym / biały karzeł
Typ widmowy	G8 IIIp / DA 4,2[1]
Masa	3,0 M☉[2]
Promień	14,0 R☉[2]
Jasność	119 L☉[2]
Wiek	~400 mln lat[2]
Temperatura	4980 K[2]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 64 Cyg 2MASS: J21125619+3013370 Bonner Durchmusterung: BD+29 4348 Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 797 Boss General Catalogue: GC 29661 Katalog Henry’ego Drapera: HD 202109 Katalog Hipparcosa: HIP 104732 Katalog jasnych gwiazd: HR 8115 SAO Star Catalog: SAO 71070 Tianjinnan
Położenie w gwiazdozbiorze

Zeta Cygni (ζ Cyg) – gwiazda w gwiazdozbiorze Łabędzia, odległa o około 143 lata świetlne od Słońca. Znajduje się na południowo-wschodnim „skrzydle” gwiazdozbioru Łabędzia^[2].

Gwiazda ta ma nazwę własną Tianjinnan, która pochodzi z tradycji chińskiej. Nazwa chiń. 天津南; pinyin Tiānjīnnán, oznacza „południową gwiazdę Tianjin”, Niebiańskiego Promu i odnosi się do starożytnej chińskiej konstelacji. Według jednej z wersji popularnej chińskiej legendy, prom ten raz do roku pozwala spotkać się Tkaczce i Pasterzowi, rozdzielonym przez Drogę Mleczną^[3]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2026 roku formalnie zatwierdziła użycie tej nazwy dla określenia tej gwiazdy^[3].

Zeta Cygni to żółty olbrzym należący do typu widmowego G. Emituje 119 razy więcej promieniowania niż Słońce, ma temperaturę 4980 K, nieco niższą niż temperatura fotosfery Słońca. Gwiazda ma 14 razy większy promień i 3 razy większą masę niż Słońce. Najprawdopodobniej w jej jądrze trwa synteza helu w węgiel i tlen, chociaż ten proces mógł jeszcze się nie rozpocząć. Zeta Cygni to gwiazda barowa, zawierająca około trzykrotnie więcej baru niż Słońce, wzbogacona również w inne cięższe pierwiastki. Źródłem tych substancji jest towarzysz olbrzyma, gdyż Zeta Cygni to gwiazda podwójna^[2].

Towarzysz olbrzyma, oznaczany Zeta Cygni Ab, jest białym karłem o wielkości zaledwie 13,2^m, odległym o 0,04 sekundy kątowej od jasnego składnika^[2][4]. Gwiazdy okrążają wspólny środek masy w okresie 6489 dni, czyli 17,8 roku. Ocenia się, że w przestrzeni gwiazdy dzieli 11 au, przy czym zbliżają się na 8 i oddalają na 13 au. Modele teoretyczne ukazują, że w przeszłości układ tworzyły dwie gwiazdy o masach 3,0 i 2,5 M_☉, z których masywniejsza ewoluowała szybciej i stała się znanym dziś białym karłem. Utrata znacznej części masy przez tę gwiazdę wzbogaciła drugi składnik układu w bar i inne pierwiastki, a także zwiększyła jego masę łącznie o około pół masy Słońca^[2].

Zeta Cygni ma także sześciu słabych (12–15^m) optycznych towarzyszy, oznaczonych literami B–G, oddalonych o 42–104″ od olbrzyma^[4].

• lista gwiazd w gwiazdozbiorze Łabędzia