Zgryz

Ten artykuł dotyczy stomatologii. Zobacz też: Zgryz – audycja radiowa.

Zgryz – pojęcie dynamiczne określające stosunek łuków zębowych szczęki i żuchwy w każdej pozycji żuchwy, jest indywidualny dla każdego osobnika.

Zgryz jest pozycją indywidualną dla każdego pacjenta, ocenianą w zwarciu centrycznym.

W zgryzie prawidłowym (eugnacja):

• linia symetrii górnego łuku zębowego pokrywa się z linią symetrii dolnego łuku zębowego i linią symetrii twarzy
• górny łuk zębowy ma kształt półelipsy, a dolny paraboli
• zęby górnego łuku pokrywają powierzchnie przedsionkowe dolnego łuku (w zębach bocznych guzki policzkowe zębów górnych i dolnych zachodzą na siebie)
• zęby kontaktują się z zębami sąsiednimi w łuku w miejscach stycznych (nie dotyczy to ostatnich zębów obecnych w łuku, tj. prawidłowo trzecich trzonowców)
• zachowana jest tzw. zasada triady zębowej: każdy ząb styka się z dwoma zębami drugiego łuku (każdy oprócz dolnych siekaczy przyśrodkowych i górnych trzecich zębów trzonowych, które stykają się z jednym zębem)
• występuje I klasa Angle'a (guzki policzkowe mezjalne górnych pierwszego i drugiego trzonowca rzutują w bruzdy międzyguzkowe policzkowe antagonistów)
• występuje I klasa kłowa (guzek żujący górnego kła rzutuje między dolnego kła a dolnego pierwszego przedtrzonowca)
• guzek policzkowy górnego pierwszego przedtrzonowca rzutuje między dolne przedtrzonowce, a guzek podniebienny w bruzdę dalszą dolnego pierwszego przedtrzonowca
• guzek policzkowy górnego drugiego przedtrzonowca rzutuje między dolnego drugiego przedtrzonowca i dolnego pierwszego trzonowca, a guzek podniebienny w bruzdę dalszą dolnego drugiego przedtrzonowca
• nagryz pionowy wynosi 3–4mm (lub 1/3 wysokości powierzchni wargowej dolnego przyśrodkowego siekacza)
• nagryz poziomy wynosi 2–3mm.

Podczas analizy zgryzu bada się położenie łuków zębowych względem trzech płaszczyzn anatomicznych:

• względem płaszczyzny strzałkowej
  • symetrię łuków zębowych, nachodzenie linii symetrii łuku górnego i dolnego
  • kształty łuków zębowych
  • kontakty i szpary międzyzębowe
  • prawidłowe zaguzkowanie zębów bocznych (trzonowców i przedtrzonowców): guzki policzkowe zębów górnych i dolnych powinny zachodzić na siebie
• względem płaszczyzny czołowej
  • nagryz poziomy
  • klasy Angle'a
  • klasy kłowe
• względem płaszczyzny horyzontalnej
  • nagryz pionowy
  • kształt i głębokość krzywej Spee
  • kontakt zębów w płaszczyźnie zwarcia.

Klasyfikacja wad zgryzu według Orlik-Grzybowskiej:

• przesunięcia względem płaszczyzny czołowej
  • tyłozgryz: rzekomy, częściowy, całkowity
  • przodozgryz: rzekomy, częściowy, całkowity
  • tyłożuchwie: morfologiczne (łac. retrogenia), czynnościowe
  • przodożuchwie: morfologiczne (łac. progenia), czynnościowe
• przesunięcia względem płaszczyzny horyzontalnej
  • zgryz głęboki: całkowity, częściowy (nadzgryz), częściowy rzekomy
  • zgryz otwarty: częściowy przedni, częściowy boczny (lewo-, prawo- lub obustronny), całkowity
  • zgryz prosty
• przesunięcia względem płaszczyzny pośrodkowej
  • zgryz krzyżowy (nożycowy): całkowity (lewo- lub prawostronny), częściowy boczny (lewo-, prawo- lub obustronny), częściowy przedni (lewo- lub prawostronny)
  • boczne przemieszczenie żuchwy (łac. laterogenia): czynnościowe (lewo- lub prawostronne), morfologiczne (lewo- lub prawostronne)
  • zgryz przewieszony: jednostronny (lewo- lub prawostronny), obustronny.

 Osobny artykuł: Zgryz (kynologia).

Zobacz hasło zgryz w Wikisłowniku

• zwarcie
• ortodoncja

• Irena Karłowska: Zarys współczesnej ortodoncji. Podręcznik dla studentów i lekarzy dentystów.. Wyd. 3. Warszawa: PZWL, 2008. ISBN 978-83-200-3687-9.
• Florentyna Łabiszewska-Jaruzelska: Ortodoncja: zasady i praktyka. Warszawa: PZWL, 1977.