Zielko

Zielko – motyw roślinny charakterystyczny dla zdobnictwa regionu Puszczy Białej.

Historia

Ziele (zielko) występowało w formie papierowej symetrycznej wycinanki przypominającej gałązkę rośliny bądź drzewka zdobiącej ściany kurpiowskiej izby[1]. Zielkiem nazywano również ornament na haftowanych koszulach lnianych Kurpi Puszczy Białej. Motyw haftowany na płótnie ma symetrycznie rozłożone listki wyszywane ściegiem łańcuszkowym bądź łańcuszkiem kręconym, pomiędzy listkami wyszywany jest kwiat o łukowatej formie, utworzony z różnorodnej kompozycji ściegów kurpiowskich (dziobki, kulasiki, krzyżówka, scyciki, łapecki, ząbki, drabka, łańcuszek, stebnówka)[2]. Zielka razem z kółkami i półkółkami wyszywane na mankietach, kołnierzach i przyramkach tworzyły razem bogatą kompozycję wzorów. Do wyszywania na płótnie stosowano czerwone nici bawełniane, dodając gdzieniegdzie drobne akcenty czarnej nitki dla kontrastu i podbicia barw[3].

Zielka to również element haftu pojawiający się na tiulowych czepkach i tiulowych serwetach, wyszywany metodą przetykania białą nitką. Zielko na tiulu miało nieco inną formę wymuszoną strukturą tkaniny, na której haftowano a swoim kształtem przypominało kłosy zbóż i gałązek jodłowych[1][3].

Rozbudowany haft Puszczy Białej, stosowane bogactwo kompozycji, zestawienie motywów ornamentacyjnych był wynikiem inwencji twórczej kobiet bez naśladowania jakichkolwiek wzorów i nie miał analogii w polskiej sztuce ludowej[1].

Zielko jako motyw dekoracyjny pojawia się na polichromii kościoła w Pniewie[4][5][6][7].

17 maja 2022 hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Białej, w tym motyw zielka, zostało wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego[8].

Galeria

  • Zielko na pocztówce (wycinanka Katarzyny Rudnickiej z Dąbrowy)
    Zielko na pocztówce (wycinanka Katarzyny Rudnickiej z Dąbrowy)
  • Zielko wielobarwne jako wycinanka Emilii Fornalskiej z Bartodziejów
    Zielko wielobarwne jako wycinanka Emilii Fornalskiej z Bartodziejów
  • Zielko jako wycinanka, zbiory Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
    Zielko jako wycinanka, zbiory Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
  • Zielko jako wycinanka – dekoracja wnętrza Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
    Zielko jako wycinanka – dekoracja wnętrza Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
  • Zielko jako motyw haftu białego
    Zielko jako motyw haftu białego
  • Zielko jako motyw haftu na tiulu
    Zielko jako motyw haftu na tiulu
  • Zielko jako motyw haftu na tiulu
    Zielko jako motyw haftu na tiulu
  • Zielko jako motyw haftu na tiulu
    Zielko jako motyw haftu na tiulu
  • Zielka jako element haftu na koszuli
    Zielka jako element haftu na koszuli
  • Zielko wyhaftowane na kołnierzu koszuli
    Zielko wyhaftowane na kołnierzu koszuli
  • Zielko na mankiecie koszuli
    Zielko na mankiecie koszuli
  • Zielko wyhaftowane na dżinsowej kurtce
    Zielko wyhaftowane na dżinsowej kurtce
  • Halina Witkowska we współczesnej koszuli z motywem zielka
    Halina Witkowska we współczesnej koszuli z motywem zielka
  • Zielko jako motyw haftu na płótnie
    Zielko jako motyw haftu na płótnie
  • Zielko jako motyw haftu na serwetce
    Zielko jako motyw haftu na serwetce
  • Zielka jako część polichromii kościoła w Pniewie
    Zielka jako część polichromii kościoła w Pniewie
  • Zielko w identyfikacji wizualnej Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
    Zielko w identyfikacji wizualnej Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
  • Filiżanka z motywem zielka w Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie
    Filiżanka z motywem zielka w Kuźni Kurpiowskiej w Pniewie

Przypisy

  1. ↑ a b c Alicja Gorczyńska, Z szumu sosen Puszczy Białej, wyd. 1, Pułtusk: Aga Press Agencja Wydawniczo Reklamowa, 2008, s. 56, ISBN 978-83-926217-1-3 [dostęp 2024-10-14].
  2. ↑ Aleksander Błachowski, Hafty: polskie szycie, Tradycje i współczesność polskiej sztuki ludowej, Lublin–Toruń: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 2004, s. 38–39, ISBN 978-83-89990-20-4 [dostęp 2024-10-14].
  3. ↑ a b Sylwia Słojkowska-Affelska, Elżbieta Piskorz-Branekova, Strój Kurpiowski z Puszczy Białej, Stowarzyszenie „Puszcza Biała – Moja Mała Ojczyzna”, 2021, ISBN 978-83-65912-49-7 (pol. • ang.).
  4. ↑ Pniewo – św. Piotra i Pawła [online], Diecezja Płocka [dostęp 2024-11-01] (pol.).
  5. ↑ Historia | [online] [dostęp 2024-11-01] (pol.).
  6. ↑ Ksiądz niszczy kurpiowskie malowidła! – interwencja mieszkańców [online], pultusk24.pl, 21 października 2022 [dostęp 2024-11-01] (pol.).
  7. ↑ Kurpiowskie zielki i kółeczka znikają z kościelnych ścian w Pniewie [online], wpu24.pl [dostęp 2024-11-01] (pol.).
  8. ↑ Hafciarstwo kurpiowskie Puszczy Białej z wpisem na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], pultusk.news [dostęp 2024-10-24] (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya