Zygfryd Nowak

Zygfryd Antoni Nowak (ur. 11 stycznia 1933 w Katowicach^[2], zm. 20 kwietnia 2026^[3][4]) – polski inżynier ochrony środowiska, działacz państwowy i społeczny, profesor nauk technicznych, specjalizujący się w zakresie ochrony środowiska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Górnictwa i Energetyki (1973–1974).

Syn Romana i Ludwiki^[2]. Został absolwentem III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach i Politechniki Śląskiej (1956). Uzyskiwał następnie stopnie doktora i doktora habilitowanego, a 11 czerwca 1986 tytuł profesora nauk technicznych^[5]. W pracy naukowej specjalizował się w zakresie wykorzystania surowców mineralnych, inżynierii i zarządzania środowiskiem. Został wykładowcą Katedry Zarządzania Środowiskiem i Bezpieczeństwem na Wydziale Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej oraz w Katedrze Zarządzania Wyższej Szkoły Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach. Objął funkcję profesora Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu^[1][6] i Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach^[7], był profesorem wizytującym Uniwersytetu Pittsburskiego. Został członkiem Komitetu Problemów Energetyki przy Polskiej Akademii Nauk oraz członkiem prezydium Komitetu Inżynierii Środowiska w ramach Wydziału VII Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych PAN^[1]. Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego rady naukowej Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk^[8] oraz przewodniczącego rady naukowej Instytutu Przeróbki Kopalin^[9]. Autor podręczników i poradników z zakresu wykorzystania surowców, zarządzania środowiskiem i energetyki^[6].

W 1969 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wchodził w skład egzekutywy Komitetu Zakładowego przy Przedsiębiorstwie Robót Górniczych w Mysłowicach i był instruktorem Komitetu Miejskiego PZPR tamże^[2]. Od lutego 1973 do września 1974 podsekretarz stanu w Ministerstwie Górnictwa i Energetyki^[10], od 1973 był wiceprzewodniczącym Komitetu Węglowego Europejskiej Komisji Gospodarczej^[11].

W latach 80. zainicjował powstanie Polskiego Ruchu Czystszej Produkcji i przez wiele lat kierował jego pracami oraz powiązanym czasopismem, został jego delegatem do rady krajowej Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT^[12]. Był dyrektorem Centralnego Ośrodka Badawczo-Projektowego Wzbogacania i Utylizacji Kopalin „Separator”, inicjatorem i koordynatorem programu Bezdymnego Spalania Węgla w Polsce PHARE oraz Polskiego Programu Kompleksowego Przetwórstwa Węgla. Inicjator i redaktor serii wydawniczej „Poczet Gwarków Śląskich”^[6]. Ponadto w latach 1952–1963 był zawodnikiem drużyny lekkoatletycznej i piłki ręcznej Akademickiego Związku Sportowego, w tej drugiej dyscyplinie w latach 50. zdobywał mistrzostwo Polski (1955), trzykrotnie brązowe medale i wicemistrzostwo^[13]. Był również reprezentantem Polski w piłce ręcznej i uczestnikiem mistrzostw świata w 1958^[14].

Za działalność na rzecz czystszej produkcji został wyróżniony nagrodą Programu Środowiskowego ONZ „Global 500”^[15]. Wyróżniony także Nagrodą Państwową I stopnia (1974) w zakresie geologii (surowców), górnictwa i energetyki^[16], a także odznaczeniami państwowymi i społecznymi^[6] (m.in. „Zasłużony dla AZS Katowice” w 2021)^[14].

• Aleksander Kochański: Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie. T. 1. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2022. ISBN 978-83-8229-464-4. [dostęp 2024-12-27].
• Aleksander Kochański: Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie. T. 2. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2022. ISBN 978-83-8229-464-4. [dostęp 2024-12-27].Zygfryd Antoni Nowak, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2026-04-20] .