Złatnik

Złatnik wielkiego księcia Włodzimierza Kijowskiego

Złatnik, zołotnik (ros. златник, золотник) – średniowieczna złota moneta Rusi Kijowskiej.

Uważany jest za pierwszą monetę złotą wprowadzoną do obiegu przez wielkiego księcia Włodzimierza Światosławowicza i bitą w końcu X i na początku XI wieku. Właściwa jej nazwa pozostaje nieznana (określenie to stosuje się tradycyjnie w numizmatyce na podstawie wzmianki w uznanym źródle historycznym[1]). Oprócz starannego wykonania wyróżniała ją słowiańska inskrypcja, wizerunek władcy oraz herb Rurykowiczów. Średnica krążka wynosiła 19-24 mm.

Na awersie widniało popiersie koronowanego władcy z symbolami chrześcijańskimi i dynastycznym trójzębem, otoczone napisem ВЛАДИМИРЪ НА СТОЛѢ [Władimir na stole = Włodzimierz na tronie]; na dwóch znanych egzemplarzach występuje odmienna inskrypcja: ВЛАДИМИРЪ А СЕ ЕГО ЗЛАТО [Władimir a se jego złato = Włodzimierz, a to jego złoto]. Na rewersie umieszczono wizerunek błogosławiącego Chrystusa trzymającego w drugiej ręce księgę Ewangelii, opatrzone napisem ІСУСЪ ХРИСТОСЪ [Isus Christos]. Wyglądem i wagą, a także sposobem bicia złatnik stanowił podobieństwo bizantyjskiego solida, będąc w istocie naśladownictwem monet Bazylego II i Konstantyna VIII. Ciężar ich obu (ok. 4,2 g) stał się z biegiem czasu podstawą ruskiej (rosyjskiej) jednostki wagi – zołotnika (4,222 g), stanowiącego 1/96 funta lub 1/48 grzywny (wagowej).

Pierwszy ujawniony złatnik został nabyty w Kijowie w 1796. Łącznie odnaleziono 11 egzemplarzy tej monety (większość z nich obecnie w zbiorach Ermitażu). Dotąd sporne pozostają zarówno wielkość jego emisji, jak i zasięg obiegu. Zdaniem jednych badaczy (W.W. Zwaricz) nie odgrywał istotnej roli jako środek nabywczy, będąc raczej oznaką siły i suwerenności państwa)[2]. Zdaniem innych, m.in. jego obecność w skarbach monet z Pińska i Kinburga świadczy, że w XI wieku uczestniczył w obiegu międzynarodowym[3]. W dziejach pieniądza złatnik stanowi dowód na przeszczepianie wzorów mennictwa bizantyjskiego do krajów pozostających w strefie kulturowych i politycznych wpływów cesarstwa[4].

Przypisy

  1. ↑ „Powieść minionych lat”, gdzie występuje ono w tekście układu Olega Mądrego z Bizantyjczykami (912 r.) i określa cenę wykupu jeńca – 20 złatników, tj. monet złotych bizantyjskich lub arabskich (tzw. mancusów).
  2. ↑ Monety te szybko zanikają, a na ich miejsce w XI w. pojawiają się srebrne z pochodnymi wyobrażeniami (H. Fiedorow-Dawydow: Monety opowiadają o historii. Warszawa: PWN, 1966, s. 55n.).
  3. ↑ М.П. Сотникова: Итоги изучения русских монет X—XI веков в Государственном Эрмитаже. W Прошлое нашей Родины в памятниках нумизматики. Ленинград: Аврора, 1977, s. 9.
  4. ↑ Andrzej Mikołajczyk: Monety stare i nowe. Warszawa: Arkady, 1988, s. 11.

Bibliografia

  • Władimir W. Zwaricz: Numizmaticzeskij słowar’. L’wow: Wyszcza szkoła, 1980
  • Helmut Kahnt: Das große Münzlexikon von A bis Z. Regenstauf: H. Gietl/Battenberg, 2005
  • Iwan G. Spasskij: Russkaja monetnaja sistema. Leningrad: Awrora, 1970, s. 47-48

Linki zewnętrzne

  • Słowar’ numizmata [1] (ros.) [dostęp 2015-11-01]

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya