Łatnik

Łatnik
	Glauconycteris
	Dobson, 1875
	; Przedstawiciel rodzaju – łaciatek wspaniały (G. superba)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	mroczki
Plemię	wieczorki
Rodzaj	łatnik
	Typ nomenklatoryczny
	Kerivoula poensis J.E. Gray, 1842
Synonimy
	Niumbaha Reeder, K.M. Helgen, Vodzak, Lunde & Ejotre, 2013;
	Niumbaha Reeder, K.M. Helgen, Vodzak, Lunde & Ejotre, 2013;
Gatunki
	15 gatunków – zobacz opis w tekście
	15 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Łatnik^[3], łaciatek^[3] (Glauconycteris) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce^[4]^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 36–63 mm, długość ogona 34–59 mm, długość ucha 6–19 mm, długość tylnej stopy 5–10 mm, długość przedramienia 32–47,7 mm; masa ciała 4–19 g^[5]^[8]^[7].

Systematyka

Rodzaj (w randze podrodzaju w obrębie Chalinolobus) zdefiniował w 1875 roku irlandzki zoolog i fotograf George Edward Dobson w artykule zatytułowanym O rodzaju Chalinolobus, wraz z opisami nowych lub mało znanych gatunków, opublikowanym na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”^[1]. Dobson wymienił trzy gatunki – Chalinolobus argentatus Dobson, 1875, Kerivoula poensis J.E .Gray, 1842 i Scotophilus variegatus Tomes, 1861 – z których gatunkiem typowym jest Kerivoula poensis J.E .Gray, 1842 (łatnik równikowy).

Etymologia

Glauconycteris: gr. γλαυκος glaukos ‘niebieskoszary, modry’; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’^[9].
Niumbaha: nazwa Niumbaha oznaczająca w języku pazande ‘rzadki, niezwykły’^[2]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Glauconycteris superba Hayman, 1939.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[10]^[8]^[4]^[3]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[3]	Podgatunki^[5]^[4]^[8]^[7]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[4]^[8]^[7]	Podstawowe wymiary^[5]^[8]^[7]^[a]	Status IUCN^[11]
Glauconycteris variegata	(Tomes, 1861)	łatnik pstry	2 podgatunki	nierównomiernie od Senegalu do południowo-środkowego Sudanu, Etiopii i Somalii, na południe do północno-wschodniej Namibii, północnej Botswany i północno-wschodniej Południowej Afryki; zakres wysokości: do 1000 m n.p.m.	DC: 4,8–6,2 cm DO: 4–5,3 cm DP: 3,8–4,5 cm MC: 5–14 g	LC
Glauconycteris machadoi	Hayman, 1963	łatnik tajemniczy	gatunek monotypowy	endemit Angoli: znany tylko z okolic jeziora Calungo	DC: około 5,7 cm DO: około 4,8 cm DP: około 4,6 cm MC: brak danych	DD
Glauconycteris gleni	R.L. Peterson & D.A. Smith, 1973	łatnik naroślowy	gatunek monotypowy	znany tylko z 3 miejsc w południowo-wschodnim Kamerunie, zachodniej Ugandy i północno-zachodniej Tanzanii	DC: 5,4–5,6 cm DO: 4,4–5 cm DP: 3,8–4,2 cm MC: 8,5–15 g	DD
Glauconycteris superba	Hayman, 1939	łaciatek wspaniały	gatunek monotypowy	znany z kilku miejsc w zachodnim Wybrzeżu Kości Słoniowej, południowej Ghanie, południowo-zachodnim Sudanie Południowym i północno-wschodniej Demokratycznej Republice Konga; zakres wysokości: 360–720 m n.p.m.	DC: 4,9–6,3 cm DO: 3,7–4,9 cm DP: 4,3–4,7 cm MC: 13,5–19 g	LC
Glauconycteris argentata	(Dobson, 1875)	łatnik srebrzysty	gatunek monotypowy	Afryka Środkowa i Wschodnia, od Kamerunu i Gwinei Równikowej (Mbini) do Demokratycznej Republiki Konga, Rwandy, Burundi, Ugandy, Kenii, Tanzanii, północno-zachodniej Angoli i północnego Malawi	DC: 5,3–6,1 cm DO: 4,1–5,3 cm DP: 3,9–4,4 cm MC: 6–12 g	LC
Glauconycteris egeria	O. Thomas, 1913	łatnik samotny	gatunek monotypowy	południowo-zachodni Kamerun (4 miejsca), południowo-zachodnia Republika Środkowoafrykańska (specjalny rezerwat Dzanga-Sangha) i zachodnia Uganda (las Budongo); zakres wysokości: około 1200 m n.p.m.	DC: 4,6–5 cm DO: 3,5–4,8 cm DP: 3,7–3,9 cm MC: 5,5–7,5 g	DD
Glauconycteris lobeke	Gomeh-Djame, P.J.J. Bates, Juste, Suarez-Rubio, Torrent, García-Mudarra, Agodigo Ayangma, Yettore, C.F. Bilong Bilong & Bakwo-Fils, 2026		gatunek monotypowy	Kamerun, południowa Republika Środkowoafrykańska i kontynentalna Gwinea Równikowa; być może Nigeria; zakres wysokości: około 570 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych DP: około 3,6 cm MC: brak danych	NE
Glauconycteris poensis	(J.E. Gray, 1842)	łatnik równikowy	gatunek monotypowy	Afryka Zachodnia i Środkowa od Senegalu na wschód do Kamerunu, wyspa Bioko, izolowana populacja w Demokratycznej Republice Konga; prawdopodobnie północno-wschodnia Tanzania; zakres wysokości: 450–1300 m n.p.m.	DC: 4,3–5,3 cm DO: 3,4–4,6 cm DP: 3,2–4,1 cm MC: 15,7–18,9 g	LC .
Glauconycteris alboguttata	J.A. Allen, 1917	łatnik białopręgi	gatunek monotypowy	Afryka Środkowa w południowo-zachodnim Kamerunie oraz zachodniej i północnej Demokratycznej Republice Konga	DC: 5,1–5,5 cm DO: 4,2–4,6 cm DP: 3,8–4,2 cm MC: 6–9,5 g	LC
Glauconycteris beatrix	O. Thomas, 1901	łatnik dżunglowy	gatunek monotypowy	rozproszony od Wybrzeża Kości Słoniowej na wschód do Kamerunu, Gwinei Równikowej (wraz z wyspą Bioko), południowego Gabonu, południowo-zachodniej Republiki Środkowoafrykańskiej, środkowo-wschodniej Demokratycznej Republiki Konga i północno-zachodniej Angoli	DC: 3,6–5 cm DO: 3,5–5,1 cm DP: 3,5–4,2 cm MC: 4–9 g	LC
Glauconycteris baka	Gomeh-Djame, P.J.J. Bates, Juste, Suarez-Rubio, Torrent, García-Mudarra, Agodigo Ayangma, Yettore, C.F. Bilong Bilong & Bakwo-Fils, 2026		gatunek monotypowy	endemit Kamerunu: Park Narodowy Lobéké, Boumba-et-Ngoko; zakres wysokości: 520 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych DP: 3,4 cm MC: brak danych	NE
Glauconycteris curryae	Eger & Schlitter, 2001	łatnik skryty	gatunek monotypowy	Afryka Środkowa w południowym Kamerunie, Gabonie i północnej Demokratycznej Republice Konga (1 lokalizacja)	DC: 4–4,4 cm DO: 3,5–4,1 cm DP: 3,4–3,8 cm MC: 4–5 g	DD
Glauconycteris humeralis	J.A. Allen, 1917	łatnik kropkowany	gatunek monotypowy	Afryka Środkowa w Demokratycznej Republice Konga, Ugandzie i Tanzanii; być może Kenia	DC: 3,9–4,5 cm DO: 3,7–5,9 cm DP: 3,5–4,1 cm MC: 4–7 g	DD
Glauconycteris atra	Hassanin, R. Colombo, Gembu, Merle, Vuong Tan Tu, T. Görföl, Akawa, Csorba, T. Kearney, Monadjem & Ros Kiri Ing, 2018		gatunek monotypowy	endemit Demokratycznej Republice Konga: znany z 3 miejsc (Yaengo, Yatolema i Yoko) na lewym brzegu rzeki Kongo; zakres wysokości: 400–600 m n.p.m.	DC: 4,6–5,6 cm DO: 3,9–4,3 cm DP: 3,4–3,8 cm MC: 6,9–8,7 g	NE
Glauconycteris kenyacola	R.L. Peterson, 1982	łatnik kenijski	gatunek monotypowy	endemit Kenii: znany tylko z miejsca typowego (w pobliżu Garsen)	DC: około 4,9 cm DO: około 4,9 cm DP: około 4 cm MC: około 7 g	DD

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

↑ ^a ^b G.E. Dobson. On the genus Chalinolobus, with descriptions of new or little-known species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 43, s. 383, 1875. (ang.).
↑ ^a ^b D.M. Reeder, K.M. Helgen, M.E. Vodzak, D.P. Lunde & I. Ejotre. A new genus for a rare African vespertilionid bat: insights from South Sudan. „ZooKeys”. 285, s. 93, 2013. DOI: 10.3897/zookeys.285.4892. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 123, 124. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 232–234. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 832–834. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Glauconycteris. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e A. Gomeh-Djame, P.J.J. Bates, J. Juste, M. Suarez-Rubio, L. Torrent, J.L. García-Mudarra, E. Agodigo Ayangma, F. Yettore, C.F. Bilong Bilong & E.-M. Bakwo-Fils. An integrated taxonomic and conservation assessment of Glauconycteris (Chiroptera, Vespertilionidae) in Cameroon, with the description of two new species from the Northwestern Congolian Lowland Forest. „ZooKeys”. 1282, s. 161–204, 2026. DOI: 10.3897/zookeys.1282.183038. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 539–540. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 295, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-07-31]. (ang.).
↑ Taxonomy: Glauconycteris – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-10]. (ang.).

[11] DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Dobson-1] G.E. Dobson. On the genus Chalinolobus, with descriptions of new or little-known species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 43, s. 383, 1875. (ang.).

[Reeder&inni-2] D.M. Reeder, K.M. Helgen, M.E. Vodzak, D.P. Lunde & I. Ejotre. A new genus for a rare African vespertilionid bat: insights from South Sudan. „ZooKeys”. 285, s. 93, 2013. DOI: 10.3897/zookeys.285.4892. (ang.).

[Cichocki&inni-3] Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 123, 124. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-4] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 232–234. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Moratelli&inni-5] R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 832–834. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-6] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Glauconycteris. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).

[dja&inni-7] A. Gomeh-Djame, P.J.J. Bates, J. Juste, M. Suarez-Rubio, L. Torrent, J.L. García-Mudarra, E. Agodigo Ayangma, F. Yettore, C.F. Bilong Bilong & E.-M. Bakwo-Fils. An integrated taxonomic and conservation assessment of Glauconycteris (Chiroptera, Vespertilionidae) in Cameroon, with the description of two new species from the Northwestern Congolian Lowland Forest. „ZooKeys”. 1282, s. 161–204, 2026. DOI: 10.3897/zookeys.1282.183038. (ang.).

[amw-8] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 539–540. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-9] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 295, 1904. (ang.).

[mdd-10] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-07-31]. (ang.).

[12] Taxonomy: Glauconycteris – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-10]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[a]

[11]