Żaglouch

Żaglouch
	Histiotus
	P. Gervais, 1856
	; Żaglouch górski (H. montanus )
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	mroczki
Plemię	wieczorki
Rodzaj	żaglouch
	Typ nomenklatoryczny
	Plecotus velatus I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1824
Synonimy
	Simonycteris Stirton, 1931; Histictus: Ruschi & Bauer, 1957;
	Simonycteris Stirton, 1931; Histictus: Ruschi & Bauer, 1957;
Gatunki
	12 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	12 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Żaglouch^[4] (Histiotus) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 51–70,2 mm, długość ogona 40–62 mm, długość ucha 20–39,5 mm, długość tylnej stopy 6–12 mm, długość przedramienia 41,8–51,1 mm; masa ciała 8–20 g^[6]^[8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1856 roku francuski paleontolog i zoolog Paul Gervais w rozdziale zatytułowanym Dokumenty zoologiczne służące jako monografia nietoperzy południowoamerykańskich, opublikowanym w publikacji pod redakcją François-Louisa Laporte’a o tytule Wyprawa do centralnych rejonów Ameryki Południowej: z Rio de Janeiro do Limy i z Limy do Para^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) żaglouch tropikalny (H. velatus).

Etymologia

Histiotus (Histictus)': gr. ιστίοv istion ‘sieć, żagiel’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’^[9].
Simonycteris: gr. σιμος simos ‘zadartonosy, płaskonosy’^[10]; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’^[11]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Simonycteris stocki Stirton, 1931.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[12]^[8]^[5]^[13]^[4]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[4]	Podgatunki^[6]^[5]^[8]	Rozmieszczenie geograficzne^[6]^[5]^[8]	Podstawowe wymiary^[6]^[8]^[b]	Status IUCN^[14]
Histiotus montanus	(R.A. Philippi & Landbeck, 1861)	żaglouch górski	2 podgatunki	Peru, Chile, Argentyna, Urugwaj oraz południowa i południowo-wschodnia Brazylia; prawdopodobnie zachodnia Boliwia; zakres wysokości: 0–4115 m n.p.m.	DC: 5,1–6,7 cm DO: 4–5,5 cm DP: 4,2–5,1 cm MC: 9–13 g	LC
Histiotus colombiae	O. Thomas, 1916		gatunek monotypowy	Andy Wenezueli oraz wysokie równiny wschodnich Andów Kolumbii (Boyacá i Cundinamarca); zakres wysokości: 2600–3100 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych DP: około 4,9 cm MC: brak danych	NE
Histiotus magellanicus	(R.A. Philippi, 1866)	żaglouch magellański	gatunek monotypowy	południowe Chile oraz zachodnio-środkowa i południowa Arhentyna; zakres wysokości: 500–1200 m n.p.m.	DC: 5,9–6,5 cm DO: 4,8–6,1 cm DP: 4,5–4,6 cm MC: 14,5–15 g	LC
Histiotus diaphanopterus	Feijó, P.A. de Rocha & S.L. Althoff, 2015		gatunek monotypowy	rozproszony w północno-wschodniej i środkowo-zachodniej Brazylii oraz środkowej Boliwii; zakres wysokości: 640–1800 m n.p.m.	DC: 5,2–6 cm DO: 4,3–5,7 cm DP: 4,2–4,9 cm MC: 8–11 g	NE
Histiotus alienus	O. Thomas, 1916	żaglouch wielkoskrzydły	gatunek monotypowy	endemit Brazylii: Santa Catarina (znany z miejsca typowego w Joinville); zakres wysokości: poniżej 100 m n.p.m.	DC: około 5,4 cm DO: około 4,5 cm DP: około 4,5 cm MC: brak danych	DD
Histiotus humboldti	Handley, 1996	żaglouch mgłowy	gatunek monotypowy	północna, zachodnia i południowa Wenezuela, północno-środkowa i południowo-zachodnia Kolumbia oraz środkowy Ekwador; zakres wysokości: 1500–3000 m n.p.m.	DC: 5,4–5,9 cm DO: 4,7–5,6 cm DP: 4,4–4,9 cm MC: 9–12 g	DD
Histiotus mochica	Velazco, F.C. Almeida, Cláudio, A.L. Giménez & Giannini, 2021		gatunek monotypowy	endemit Peru: Piura (dolina Quebrada Pariñas)	DC: 5,6–5,9 cm DO: 5,9–6 cm DP: 4,6–4,7 cm MC: 8–9,5 g	NE
Histiotus cadenai	Rodríguez-Posada, Ramírez-Chaves & D.M. Morales-Martínez, 2021		gatunek monotypowy	kilka lokalizacji w środkowych Andach w Kolumbii i północnych Andach w Ekwadorze; zakres wysokości: 2550–4000 m n.p.m.	DC: 6–6,6 cm DO: 4,7–5 cm DP: 4,5–5 cm MC: 10–12 g	NE
Histiotus laephotis	O. Thomas, 1916	żaglouch boliwijski	gatunek monotypowy	południowe Peru, Boliwia, północne Chile, wschodnie zbocze Andów w północno-zachodniej Argentynie, zachodni i środkowy Paragwaj oraz południowa Brazylia (Santa Catarina); zakres wysokości: 350–3685 m n.p.m.	DC: 5,7–6,8 cm DO: 4,3–5,9 cm DP: 4,4–5 cm MC: 9–14 g	LC
Histiotus velatus	(I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1824)	żaglouch tropikalny	gatunek monotypowy	Peru, Boliwia, środkowa i południowa Brazylia, południowy Paragwaj i północno-wschodnia Argentyna; zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m.	DC: 5,8–7,1 cm DO: 4,6–6 cm DP: 4,2–5 cm MC: 9–17 g	DD
Histiotus macrotus	(Poeppig, 1835)	żaglouch wielkouchy	gatunek monotypowy	środkowe Chile oraz północno-zachodnia, środkowa i zachodnia Argentyna; niepewny w Peru; zakres wysokości: 240–3600 m n.p.m.	DC: 5,9–6,5 cm DO: 4,8–6,2 cm DP: 4,6–5,1 cm MC: 10,3–20 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również wymarły gatunek z pliocenu dzisiejszych Stanów Zjednoczonych^[2]:

Histiotus stocki (Stirton, 1931)

Uwagi

↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Histiotus P. Gervais, 1856.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

↑ ^a ^b P. Gervais: Documents zoologiques pour servir a la monographie des chéiroptères Sud-Américains. W: F. comte de Castelnau: Expédition dans les parties centrales de l’Amérique du Sud: de Rio de Janeiro à Lima, et de Lima au Para. T. 1. Cz. 2: Mammifères. Paris: Chez P. Bertrand, 1856, s. 77. (fr.).
↑ ^a ^b R.A. Stirton. A new genus of the family Vespertilionidae from the San Pedro Pliocene of Arizona. „University of California Publications, Bulletin of the Department of Geological Sciences”. 20 (4), s. 27, 1931. (ang.).
↑ A. Ruschi & A.G. Bauer. Classificação de quirópteros do Rio Grande do Sul. „Instituto de Pesquisas Veterinárias Desidério Finamor”. 2, s. 40, 1957. (port.).
↑ ^a ^b ^c Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 123. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 236. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 841–843. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Histiotus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 541–542. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 328, 1904. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 239.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 169.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-11]. (ang.).
↑ M.E. Rodríguez-Posada, D.M. Morales-Martínez, H.E. Ramírez-Chaves, D. Martínez-Medina & C.A. Calderón-Acevedo. A new species of Long-eared Brown Bat of the genus Histiotus (Chiroptera) and the revalidation of Histiotus colombiae. „Caldasia”. 43 (2), s. 221–234, 2021. DOI: 10.15446/caldasia.v43n2.85424. (ang.).
↑ Taxonomy: Histiotus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-11]. (ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[3] Niepoprawna późniejsza pisownia Histiotus P. Gervais, 1856.

[15] DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Gervais-1] P. Gervais: Documents zoologiques pour servir a la monographie des chéiroptères Sud-Américains. W: F. comte de Castelnau: Expédition dans les parties centrales de l’Amérique du Sud: de Rio de Janeiro à Lima, et de Lima au Para. T. 1. Cz. 2: Mammifères. Paris: Chez P. Bertrand, 1856, s. 77. (fr.).

[sti-2] R.A. Stirton. A new genus of the family Vespertilionidae from the San Pedro Pliocene of Arizona. „University of California Publications, Bulletin of the Department of Geological Sciences”. 20 (4), s. 27, 1931. (ang.).

[rus&bau-4] A. Ruschi & A.G. Bauer. Classificação de quirópteros do Rio Grande do Sul. „Instituto de Pesquisas Veterinárias Desidério Finamor”. 2, s. 40, 1957. (port.).

[Cichocki&inni-5] Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 123. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-6] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 236. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Moratelli&inni-7] R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 841–843. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-8] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Histiotus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).

[amw-9] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 541–542. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-10] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 328, 1904. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=279_239]-11] Jaeger 1959 ↓, s. 239.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=209_169]-12] Jaeger 1959 ↓, s. 169.

[mdd-13] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-11]. (ang.).

[pos&inni-14] M.E. Rodríguez-Posada, D.M. Morales-Martínez, H.E. Ramírez-Chaves, D. Martínez-Medina & C.A. Calderón-Acevedo. A new species of Long-eared Brown Bat of the genus Histiotus (Chiroptera) and the revalidation of Histiotus colombiae. „Caldasia”. 43 (2), s. 221–234, 2021. DOI: 10.15446/caldasia.v43n2.85424. (ang.).

[16] Taxonomy: Histiotus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-11]. (ang.).

[1]

[2]

[a]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[b]

[14]