Adolf Morawski

Adolf Jan Morawski (ur. 17 czerwca 1895 w Krzynowłodze Wielkiej, zm. 21 kwietnia^[1] 1940 w Katyniu) – polski inżynier elektryk, specjalista z zakresu elektryfikacji i urządzeń elektrycznych, profesor nadzwyczajny Politechniki Warszawskiej, porucznik rezerwy łączności Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt. 2007-11-09: Pierwszy dzień uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”

Urodził się w Krzynowłodze Wielkiej w powiecie przasnyskim jako syn ziemianina Apolinarego i Zofii z Bogdaszewskich^[2]. W roku 1915 rozpoczął studia na Wydziale Elektrotechnicznym Politechniki Warszawskiej i w roku 1922 ukończył je jako jeden z pierwszych absolwentów tego wydziału. Przez pewien czas był związany z wojskiem jako oficer łączności. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 1. lokatą w korpusie oficerów rezerwy łączności^[3]. Posiadał przydział w rezerwie do Pułku Radiotelegraficznego w Warszawie^[2].

Później przez kilkanaście lat pracował w elektrowni Siersza Wodna w Małopolsce, gdzie przeszedł ścieżkę od stanowiska inżyniera ruchu i eksploatacji do zastępcy dyrektora. Prowadził również badania naukowe nad elektryfikacją w kontekście gospodarczym, obronnym i technicznym, kierował pracami elektryfikacyjnymi w licznych miejscowościach i zakładach przemysłowych Zagłębia Krakowskiego, wprowadzając rozwiązania stosowane wcześniej w kilku krajach europejskich. W roku 1933 rozpoczął współpracę z Politechniką Warszawską jako wykładowca kursu dokształcającego, następnie od 1935 prowadził stałe zajęcia z urządzeń elektrycznych. W 1937 został profesorem nadzwyczajnym i objął Katedrę Urządzeń Elektrycznych.

W 1938 został kierownikiem Komisji Technicznej budowy elektrowni w Nisku, a rok później przewodniczącym podkomisji Polskiego Komitetu Energetycznego opracowującej plan generalnej elektryfikacji Polski. Prace komisji zostały przerwane wybuchem II wojny światowej.

Brał udział w walkach w czasie kampanii wrześniowej 1939 na wschodzie Polski. Po inwazji Armii Czerwonej na wschodnie tereny RP dostał się do niewoli sowieckiej. Był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku^[1]. 20 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[1] – lista wywózkowa 036/2 z 16 kwietnia 1940^[1][2]. 21 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu^[1] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[4][5]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[6][7]. Zidentyfikowany podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców^[8] w 1943 pod numerem 3704^[9][1][2] (raport dzienny z 1 czerwca 1943)^[1]. Przy jego szczątkach znaleziono: wizytówki własne, wizytówki „Maria Morawska”, listy, 2 fotografie, serduszko bursztynowe, amulet^[10][11]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 03704^[10] wskazany jako „por. inż. elektr. profesor Polit. Warsz., zam. W-wa, Al. Grójecka 45 m. 14a"^[10]. W Archiwum Robla (pakiet 0867-04, 06) wymieniony we wpisach z 15 marca i 20 kwietnia 1940 w materiałach znalezionym przy szczątkach Józefa Trepiaka^[1][12].

Adolf Jan Morawski był dwukrotnie żonaty. Miał córki Barbarę, Krystynę i Teresę^[2].

• 1935-1939 - wykładowca urządzeń elektrycznych na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej
• 1937-1939 - kierownik Katedry Urządzeń Elektrycznych

• członek komisji specjalistycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich

• Sieci elektryczne i współpraca elektrowni, Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Warszawa, 1931

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana^[13]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007^[14] w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Na ścianie kościoła św. Karola Boromeusza na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie jest umieszczona tablica epitafijna z jego nazwiskiem.

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[15][16][17].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Jerzy Kubiatowski (oprac.): Sylwetki profesorów Politechniki Warszawskiej. Adolf Jan Morawski (1895-1940). Warszawa: Pracownia Historyczna BGPW, 1989.
• Józef Czmut: Zbrodnia katyńska: dokumenty i publicystyka. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1990, s. 367.
• Józef Piłatowicz: Profesorowie Politechniki Warszawskiej w dwudziestoleciu międzywojennym. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1999, s. 59,68,215,296. ISBN 83-7207-131-4.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
• Polski Słownik Biograficzny. T. 21. 1976.
• Elżbieta Zielińska: Wpisani w historię; Słownik biograficzny województwa ostrołęckiego. Towarzystwo Przyjaciół Ostrołęki, 1990.
• Karol Kulczyński. Adolf Jan Morawski. „elektro.info”. 9, 2015. 
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.

• Publikacje Adolfa Morawskiego w bibliotece Polona