Afera Olina

Afera „Olina” – afera, która wybuchła pod koniec grudnia 1995 r. po tym, jak Minister Spraw Wewnętrznych Andrzej Milczanowski oskarżył z trybuny sejmowej urzędującego premiera Józefa Oleksego o współpracę z rezydentami KGB w Polsce: Władimirem Ałganowem i Grigorijem Jakimiszynem^[1].

Józef Oleksy po wszczęciu przez prokuraturę wojskową śledztwa w tej sprawie podał się do dymisji 24 stycznia 1996. Śledztwo wykazało, że nie było żadnych dowodów na jakikolwiek związek Oleksego z oskarżeniami wysuwanymi pod jego adresem. Postępowanie umorzono uznając, że nie wiadomo kim był szpieg o pseudonimie „Olin”^[2]. Po zakończeniu śledztwa materiały zgromadzone w jego toku zostały wydane w tzw. „Białej księdze”.

Afera „Olina” poważnie nadszarpnęła dalszą karierę polityczną Oleksego. W wyniku afery rząd Oleksego podał się do dymisji. Afera wpłynęła też negatywnie na wizerunek elit politycznych i Urzędu Ochrony Państwa, na którego materiały operacyjne powoływał się ówczesny minister spraw wewnętrznych Andrzej Milczanowski.

Andriej Sołdatow, współautor książki o rosyjskiej tajnej policji Nowa arystokracja, twierdzi, że afera „Olina” – największa afera szpiegowska III RP – była prowokacją rosyjskich służb specjalnych, której celem była blokada wejścia Polski do NATO^[3]. Andrzej Milczanowski nie zgadza się jednak z wnioskami Sołdatowa, twierdząc, że rosyjskie służby specjalne unikają jakichkolwiek działań mogących doprowadzić do potwierdzenia istnienia „Olina”. Jest to – według Milczanowskiego – faktyczny powód, dla którego wobec zwerbowanego przez polski wywiad Jakimiszyna nie wyciągnięto konsekwencji^[2].

• Ryszard Badowski: Ałganow Jakimiszyn i inni. Warszawa: Kto jest Kim, 1996. ISBN 83906213-0-4.

• J. Jachowicz: Operacja Majorka, Gazeta Wyborcza, 13.01.1996
• O aferze Olina z K. Kozłowskim, H. Jasikiem, K. Miodowiczem rozmawiają W. Bereś, K. Burnetko i E. Miszczak – UOP – pułapka na myszy, Tygodnik Powszechny nr 6/96
• Karol Sławik: Działania operacyjno-rozpoznawcze i wykrywcze w świetle „Białej księgi”, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego – Roczniki Prawnicze.