Alternata

Alternata (z łac. alter - inny; daw. kolejna zmiana, odmiana, na przemian, w zmiennej kolejności, w zmiennym następstwie[1]) – sposób rozwiązywania sporów prestiżowych pomiędzy poszczególnymi prowincjami Korony lub pomiędzy Koroną i Wielkim Księstwem Litewskim. Alternata mogła dotyczyć poszczególnych urzędów lub całych instytucji, na przykład sejmu.

W przypadku alternaty sejmowej istniały dwie zasady: miejsca obrad i osoby marszałka. Według zasad alternaty miejsca obrad, obowiązującej od 1673, co trzeci sejm musiał odbywać się w Grodnie na Litwie (z wyłączeniem konwokacyjnych, elekcyjnych i koronacyjnych). Natomiast alternata dotycząca osoby marszałka mówiła, że ma on być wybierany naprzemiennie z trzech głównych prowincji Rzeczypospolitej: Małopolski (do której wówczas wliczano Ruś Czerwoną, a od 1569 także Kijowszczyznę), Wielkopolski (do której zaliczano Mazowsze i Prusy Królewskie)[2] oraz Litwy.

Alternata mogła dotyczyć także pierwszeństwa pomiędzy senatorami. Pod koniec XV wieku wojewodzie poznańskiemu przyznano alternatywnie drugie miejsce wśród senatorów świeckich z wojewodą krakowskim. Po unii lubelskiej w 1569 biskup wileński otrzymał alternatę z biskupem poznańskim, a biskup łucki z biskupem warmińskim.

Urzędy w Inflantach obsadzane były kolejno przez przedstawicieli Korony, Litwy i Inflant, podatki stamtąd wnoszono co roku na przemian do skarbu koronnego i litewskiego[3].

Zawarta w 1658 ugoda hadziacka przewidywała alternatę religijną, w województwach bracławskim i czernihowskim urzędy senatorskie miały być przyznawane na przemian szlachcie prawosławnej i katolickiej, zaszczyty senatorskie na przemian conferowane być mają: tak iż po ustąpieniu senatora obrządku greckiego ma następować senator obrządku rzymskiego.

Przypisy

  1. ↑ Doroszewski ↓, alternata.
  2. ↑ Augustyniak 2008 ↓, s. 42.
  3. ↑ Czy Rosja uczestniczyła w pierwszym rozbiorze Polski czyli co zaborcy zabrali Polsce w trzech rozbiorach?. rys.netarteria.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-08)]. s. 25 - 27 i 34.

Bibliografia

  • Witold Doroszewski: alternata. Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2021-04-19].
  • Edward Opaliński: Sejm srebrnego wieku 1587-1652. Warszawa: 2001.
  • Urszula Augustyniak: Historia Polski 1572-1795. Warszawa: PWN, 2008. ISBN 978-83-01-17800-0.

Linki zewnętrzne

  • Andrzej Stroynowski, Znaczenie alternaty sejmów dla Wielkiego Księstwa Litewskiego w epoce stanisławowskiej, „Przegląd Nauk Historycznych”, 17 (1), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2018, DOI: 10.18778/1644-857X.17.01.06 (pol.).


Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya