Bajla Gertner

Bajla Gertner
Data i miejsce urodzenia

1929
Ostrowiec Świętokrzyski

Data i miejsce śmierci

4 lipca 1946
Kielce

Miejsce spoczynku

Cmentarz żydowski w Kielcach

Zawód, zajęcie

poetka

Bajla Gertner znana również jako Bela Gertner lub Belka Gertner (ur. 1929 w Ostrowcu, zm. 4 lipca 1946 w Kielcach[1]) – polska autorka wierszy pochodzenia żydowskiego, więźniarka niemieckich obozów koncentracyjnych podczas II wojny światowej, po wojnie jedna z ofiar tzw. pogromu kieleckiego[2].

Życiorys

Grób ofiar pogromu na kieleckim cmentarzu żydowskim

Była córką Izraela Daniela i Rywki[1].

W czasie okupacji niemieckiej zginęli jej rodzice oraz starszy brat Aba[2] Gertner, który zginął w powstaniu w getcie warszawskim, walcząc na terenie szopów Toebbensa-Schultza[3]. Według Rubina Katza, Bela była jedynym członkiem swojej rodziny, który przeżył wojnę[2]. Bajla Gertner była więźniarką obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau nr A-16910[4].

Po wojnie zamieszkała w kibucu partii „Ichud”, który mieścił się na trzecim piętrze budynku przy ul. Planty 7 w Kielcach, w ramach którego jego mieszkańcy szykowali się do osadnictwa w Palestynie). Według wspomnień nauczyciela i wychowawcy w kibucu Raphaela Blumenfelda, Bela była zaangażowana w życie kibucu i redagowała jego cotygodniowy biuletyn afiszowy. Według wspomnień Blumenfelda pisała również wiersze i rymowanki. Była nieśmiałą, introwertyczną nastolatką, zawsze zamyśloną, która mimo to była bardzo zainteresowana społecznymi działaniami kibucu[2].

Zginęła zamordowana w trakcie tzw. pogromu kieleckiego w dniu 4 lipca 1946[5] wraz z czworgiem innych mieszkańców kibucu[2]. Zgodnie z jednym z przekazów została wyrzucona przez okno na ulicę[1][6]. Sekcja wykazała: złamania kości czaszki z przemieszczeniem, liczne rany cięte głowy, w szczęce górnej prawdopodobnie wybite jedynka i dwójka, obrażenia zadane narzędziem twardym tępokrawędzistym[1].

Upamiętnienie

Bela Gertner jest bohaterką wiersza Jacka Podsiadły pt. Słup ze słów. Wiersz ukazał się początkowo w Gazecie Wyborczej[7] i Książkach. Magazynie do Czytania[8][9], a następnie w tomiku wierszy Podsiadły pt. Podwójne wahadło[10]. Dyskusję na temat wiersza podejmowali na łamach Gazety Wyborczej – Joanna Tokarska-Bakir i Juliusz Kurkiewicz w artykule Co Polacy zrobili Żydom? Wyjątkowy wiersz Podsiadły. Ten jeden, którego Miłosz nie napisał[11] oraz Marta Tomczok, Karolina Koprowska, Jacek Leociak, Bożena Keff, Piotr Sadzik i Jan Potkański w artykule Wiersz „Słup ze słów” Jacka Podsiadły na łamach Magazynu Wizje[8]. Wiersz ten w aranżacji muzycznej nagrał Jacek Kleyff[12].

Bela Gertner była również bohaterką warsztatów organizowanych przez Stowarzyszenie im. Jana Karskiego[13]. Postać Beli pojawiła się także w sztuce pt. 1946 poświęconej wydarzeniom pogromu kieleckiego i wystawionej w 2017 na deskach Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach w reżyserii Remigiusza Brzyka[14][15].

Przypisy

  1. ↑ a b c d Ostrowczanie w pogromie kieleckim. zydowskiostrowiec.blogspot.com. [dostęp 2021-05-20]. (ang.).
  2. ↑ a b c d e Bajla (Bela) Gertner. jewsofostrowiec.com. [dostęp 2021-05-20]. (ang.).
  3. ↑ Aba Gertner. jewsofostrowiec.com. [dostęp 2021-05-17]. (ang.).
  4. ↑ Najbardziej bałem się, że pani zapyta: „Na tym kirkucie to pan naprawdę siusiał?”. wyborcza.pl. [dostęp 2021-05-17]. (pol.).
  5. ↑ 4 lipca 1946 rok. dom-kielce-planty7.pl. [dostęp 2021-05-20]. (ang.).
  6. ↑ Twórca filmu o pogromie kieleckim: Dziadkowie nie opowiadają dzieciom i wnukom, że kogoś zabili. weekend.gazeta.pl. [dostęp 2021-05-17]. (pol.).
  7. ↑ Słup ze słów. wyborcza.pl. [dostęp 2021-05-20]. (pol.).
  8. ↑ a b DEBATA: Wiersz „Słup ze słów” Jacka Podsiadły. magazynwizje.pl. [dostęp 2021-05-17]. (pol.).
  9. ↑ Równanie na dzwon (Jacek Podsiadło, „Podwójne wahadło”). magazynwizje.pl. [dostęp 2021-05-20]. (pol.).
  10. ↑ “Słup ze słów czyli dokąd prowadzą imiona”. slowonadzis.com. [dostęp 2021-05-20]. (pol.).
  11. ↑ Co Polacy zrobili Żydom? Wyjątkowy wiersz Podsiadły. Ten jeden, którego Miłosz nie napisał. wyborcza.pl. [dostęp 2021-05-20]. (pol.).
  12. ↑ Jacek Kleyff, Jan Kleyff, Nasta Niakrasava, Jacek Podsiadło - "Słup ze słów". zydowskiostrowiec.blogspot.com. [dostęp 2021-05-20]. (pol.).
  13. ↑ Oferta edukacyjna. jankarski.org.pl. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  14. ↑ Prapremiera sztuki o pogromie na scenie dramatycznej. radio.kielce.p. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  15. ↑ Kontra. teatr-pismo.pl. [dostęp 2021-05-17]. (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya