Bogin duu

Bogin duu, także bogino duu (mong. богино дуу, wym. /pɔɡʲən tʊː/, dosł. „krotka pieśń”) – tradycyjna pieśń mongolska wykonywana przy okazjach nieformalnych, o improwizowanych tekstach, dostosowywanych do okoliczności, o wąskiej skali – obejmującej półtorej oktawy, charakteryzująca się prostym rytmem, w takcie 2/4, bez ornamentacji głosowych.

W tradycyjnej muzyce mongolskiej wyróżnia się dwie charakterystyczne formy pieśni: urtyn duu – pieśń długą i bogin duu – pieśń krótką^[1.1]. Według Mongołów, długość i charakter pieśni odzwierciedla topografię terenu, na którym żyją poszczególne grupy etniczne^[2].

Urtyn duu powstało prawdopodobnie dwa tysiące lat temu, jednak pierwsze wzmianki pisemne o tej pieśni pojawiły się w dokumentach z XIII wieku^[3]. Urtyn duu wykonywana podczas ważnych uroczystości i świąt, z okazji ślubów, otwarcia nowego domu, narodzin dziecka czy znakowania źrebiąt, oraz podczas festiwalu naadam^[3]. Teksty urtyn duu przekazują treści filozoficzne i religijne, wychwalają przyrodę lub opowiadają historie lokalnych herosów^[2]. Pieśni bogin duu są wykonywane przy okazjach nieformalnych, a teksty są improwizowane i dostosowywane w zależności od okoliczności^[1.2].

Bogin duu charakteryzuje się wąską skalą obejmującą półtorej oktawy i prostym rytmem, w takcie 2/4, bez ornamentacji głosowych, co pozwala śpiewakom skoncentrować się na improwizacji tekstu^[1.2]. Bogin duu ma również formę przedłużoną (urtawtar bogin duu), w której dopuszczona jest ornamentyka w zwrotkach w połączeniu z bardziej rytmicznymi refrenami^[1.2]. Ważną rolę podczas śpiewania bogin duu odgrywają dramatyczne ruchy ciała i mimika^[1.2].

Bogin duu ma trzy podstawowe rodzaje, wykonywane przez wszystkie grupy etniczne Mongolii i funkcjonujące pod różnymi nazwami:

• Pieśni satyryczne – przez Darchatów, żyjących w Mongolii północnej, nazywane szog duu; przez Torgutów – chargany duu^[1.3], przez Chałchasów – szagszaar, szawszaa lub szalig duu^[1.4]. Pieśni satyryczne krytykują i wyśmiewają publicznie zachowania aspołeczne, pijaństwo czy grubiaństwo^[1.2]. Darchaci wypracowali 32 standardowe melodie, do których improwizują tekst^[1.2]. Historycznie pieśni satyryczne śpiewane są a capella, okazjonalnie przy do akompaniamentu na igilu^[1.2].
• Pieśni-dialogi (charilcaa duu) – uznawane za formę, z której rozwinął się dramat mongolski, charakteryzują się bogatą ekspresją ciała^[1.4]. Pieśń może być wykonywana przez kilka osób, przy czym każda śpiewa inna część, prowadząc dialog^[1.4].
• Pieśni sytuacyjne – przez Darchatów nazywane magtaar; adresowane do krewnych i przyjaciół, w których wyrażane są opinie na temat zachowania konkretnych osób^[1.2].