Borysów
| |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Obwód | |||||
| Powierzchnia |
46 km² | ||||
| Populacja (2020) |
| ||||
| • liczba ludności |
140 700[1] | ||||
| • gęstość |
3109 os./km² | ||||
| Nr kierunkowy |
+375 1777 | ||||
| Kod pocztowy |
222120 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
5 | ||||
Położenie na mapie obwodu mińskiego  | |||||
Położenie na mapie Białorusi  | |||||
 54°14′N 28°30′E/54,233333 28,500000
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Borysów (biał. Барысаў, Barysaŭ; ros. Борисов, Borisow) – miasto w centralnej części Białorusi, w obwodzie mińskim, nad rzeką Berezyną, siedziba administracyjna rejonu borysowskiego. W 2020 liczba mieszkańców wynosiła 140,7 tys.
Dane ogólne
Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym. W mieście istnieje przemysł drzewny, elektrotechniczny (BATE – właściciel klubu piłki nożnej BATE Borysów), mechaniczny (Borisowskij Zawod Agregatow – producent turbosprężarek, sprężarek, pomp), chemiczny (tworzywa sztuczne, wyroby gumowe, farmaceutyki), szklarski (fabryka szkła kryształowego), wytwórnia pianin „Białoruś” oraz port rzeczny.
Historia
Pierwsze wzmianki, panowanie Litwy i Rzeczypospolitej
.jpg)
Borysów wzmiankowany był w 1102 r. Od 1228 r. położony w księstwie kijowskim, a od końca XIII wieku należał do Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1500 roku podczas wojny z Moskwą na zamku w Borysowie rezydował książę Aleksander Jagiellończyk. W czasie kolejnej wojny z Moskwą, w 1514 roku król Polski Zygmunt I Stary przeprowadził w Borysowie przegląd wojsk przygotowywanych na wyprawę na Moskwę.
W 1563 r. król Zygmunt II August nadał miejscowości prawo miejskie magdeburskie. Od 1563 r. starostwo. Na wyspie rzeki Berezyny znajdował się zamek obronny. W 1642 roku starosta borysowski Adam Kazanowski ufundował przy ul. Mińskiej drewniany kościół katolicki. W czasie IV wojny z Moskwą w 1655 roku zajęty przez wojska moskiewskie i w 1660 roku nieskutecznie przez dwa miesiące był oblegany przez hetmana Stefana Czarnieckiego. Po podpisaniu rozejmu Borysów wrócił do Rzeczypospolitej. W końcu XVII wieku znajdował się w nim, otoczony wałami ziemnymi z dworem wojewody połockiego i podgrodziem, drewniany kościół pw. NMP. Powstała też cerkiew Zmartwychwstania Chrystusa z klasztorem[2]. U schyłku I Rzeczypospolitej w Borysowie stacjonowały 2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej i 4 Pułk Litewski Przedniej Straży.
Pod zaborami i XX wiek
.jpg)
Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r. włączony do Imperium Rosyjskiego. W 1806 roku ksiądz proboszcz Onufry Gzowski rozpoczął budowę kościoła, który ukończony został w 1823 roku. W dniach 21–22 listopada 1812 miała tu miejsce bitwa pod Borysowem pomiędzy cofającymi się spod Moskwy wojskami Napoleona Bonaparte a wojskami rosyjskimi. Po stronie francuskiej 17 Dywizja Jana Henryka Dąbrowskiego broniła mostu nad Berezyną, który został jednak zniszczony przez Rosjan. W efekcie w dniach 26–29 listopada w pobliżu Borysowa doszło do kolejnej bitwy francusko rosyjskiej, znanej jako bitwa nad Berezyną.
Pod koniec XIX wieku w mieście były tylko 3 murowane budynki i 3 brukowane ulice. W 1909 roku, w czasie wyborów samorządowych, do rady miejskiej zostało wybranych 10 Rosjan, 1 Żyd, 5 przedstawicieli innych narodowości i ani jednego Polaka[3].
Po I wojnie światowej w latach 1919–1920 pod kontrolą Polski, przynależał administracyjnie do okręgu mińskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich, po czym znalazł się we władaniu bolszewików.
Według historyków na terenie Borysowskiej Baterii – ziemnych umocnień z 1812 r., sowieckie organy bezpieczeństwa rozstrzelały w latach 20. i 30. XX w. od 1 do 2 tysięcy osób[4].
W 1991 r. miasto znalazło się w granicach niepodległej Białorusi.
Populacja
- 1795 – 1600 osób
- 1887 – 17 737 osób[5]
- 1907 – 18 055 osób[6]
- 1959 – 59 300 osób
- 1969 – 77 000 osób
- 1970 – 84 000 osób
- 1991 – 150 200 osób[7]
- 1996 – 156 000 osób
- 1997 – 159 300 osób
- 2005 – 146 639 osób[8]
- 2006 – 146 677 osób[8]
- 2007 – 147 031 osób[8]
- 2008 – 147 529 osób[8]
- 2009 – 147 200 osób[9]
- 2013 – 145 659 osób[8]
- 2015 – 144 945 osób[10]
- 2020 – 140 700 osób[1]
Zabytki
- Kościół katolicki pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny z lat 1806–1823. W 1836 roku zburzono fasadę z kolumnadą i w jej miejscu zbudowano wieżę.
- Ruiny zamku
- Cmentarz Kalwaria
- Kaplica katolicka na Kalwarii z XVIII w. (zburzona)
- Kapliczka na cmentarzu katolickim z XIX w.
- Budynek dawnego skarbca z 1807 r.
- Hale targowe z 1908 r.
- Synagoga Wielka z 1912 r.
- Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w stylu bizantyńsko-rosyjskim z 1874 r., z dzwonnicą z 1907 r.
- Fortyfikacje ziemne z 1812 roku („Borysowska Bateria”)
- Schrony bojowe z lat 1941–1944
- Molenna staroobrzędowców pw. Opieki Matki Bożej (dawna cerkiew św. Andrzeja) z XVIII w.[11]
Sport
Miasta partnerskie
Galeria
-
Stacja kolejowa -
Plac Centralny -
Muzeum Krajoznawcze -
-
Wieża Szuchowa, 1927
Ludzie związani z Borysowem
Przypisy
- ↑ a b Численность населения на 1 января 2020 г. и среднегодовая численность населения за 2019 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и посёлков городского типа. (ros.).
- ↑ Rosyjski dyplomata Paweł Tołstoj w katolickim kościele data dostępu: 2013-11-23.
- ↑ W walce o prymat w kraju. Samorząd lokalny. W: Między nadzieją…. s. 168–169.
- ↑ Анна Камінскі, Месцы паМяці ахвяраў камунізму ў Беларусі [online], 2011 (biał.).
- ↑ Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. – АО „Ф. А. Брокгауз – И. А. Ефрон”, 1907 (ros.).
- ↑ Borysów // Napoleon Rouba. Przewodnik po Litwe i Białejrusi. – Wilno, 1909; – Gdańsk, 1995.
- ↑ БЭС (ros.).
- ↑ a b c d e Национальный статистический комитет Республики Беларусь: Регионы Республики Беларусь в цифрах 2005–2011 гг.. belstat.gov.by. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-11)]. (ros.)..
- ↑ Результаты переписи 2009 года, „Население Республики Беларусь: его численность и состав” (Том 2) (ros.).
- ↑ Численность населения на 1 января 2015 года и среднегодовая численность населения за 2014 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа // Национальный статистический комитет Республики Беларусь. – Мн., 2015. (ros.).
- ↑ Малельня стараверская | Барысаў. radzima.org. [dostęp 2020-06-11]. (biał.).
Bibliografia
- Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.
Linki zewnętrzne
- Borysów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 334.
- Budować żywy kościół
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.