Bryja

Breja po kapucyńsku, tradycyjna potrawa Bożonarodzeniowa kuchni galicyjskiej, tu podczas jarmarku adwentowego w sanockim skansenie (2012)

Bryja – rzadka kasza lub zacierka[1], potrawa charakterystyczna dla starożytnych Germanów, Celtów i Słowian sporządzana na bazie rozgotowanego ziarna lub kaszy, która stanowiła ich podstawowy rodzaj pożywienia[2][3], a także nazwa tradycyjnej śląskiej potrawy przyrządzanej na Boże Narodzenie. Słowo bryja, breja, brejka, braha, niem. Brei jest pochodzenia celtyckiego[4]. Również antyczne przekazy pisane wyraźnie stwierdzają, że Germanie spożywali powszechnie owies w postaci bryi, podobnie też poświadczona jest konsumpcja owsa przez Celtów[5].

Sposób przygotowania

Bryję przygotowywano z ziarna najczęściej jęczmienia, prosa, owsa, pszenicy, żyta, które najpierw moczono, a potem suszono i prażono obtłukując je na końcu z łusek w różnego rodzaju drewnianych stępach. Otrzymywano w ten sposób główny półprodukt do przygotowania bryi: pęczak oraz jagły. Następnie otrzymaną w ten sposób kaszę gotowano na gęsto z dodatkiem wody i soli. Ugotowaną kaszę mieszano później z olejami, masłem oraz roślinami. Początkowo były to dziko rosnące rośliny jak łoboda ogrodowa, łoboda rozłożysta, różne rodzaje komosy, a także manna; później głównie strączkowymi: groch, soczewica, bób lub bobik[2][3]. W roku 1682 Stanisław Czerniecki, nadworny kuchmistrz księcia Lubomirskiego, w dziele Compendium ferculorum spisanym na zamku w Wiśniczu wśród 333 przepisów wymienił tylko jeden wykorzystujący kaszę, była to breja ugotowana na mleku z dodatkiem jajka, rodzynek i cynamonu, na końcu upieczona w piekarniku.

Rodzaje

Z bryi wywodzą się również różnego rodzaju słodycze jak przygotowywana z maku kutia[2], a także śląska bożonarodzeniowa potrawa o nazwie bryja przygotowana z ugotowanych suszonych śliwek, jabłek, gruszek, z dodatkiem śmietany, mąki pszennej, cynamonu, cukru i soli. Podawana na ciepło lub na zimno z ziemniakami, pieczywem, kluskami lub knedlami.

Bryja, bryjka lub brejka to także typowa potrawa regionalna Lachów Sądeckich[6]. W południowej części regionu, u Lachów Podegrodzkich, popularna była tzw. brajka dziadowska, w której oszczędzano mąkę, mieszając ją pół na pół z ugotowanymi, nieodcedzonymi ziemniakami[6].

Przypisy

  1. ↑ Aleksander Zdanowicz. Słownik języka polskiego t. 1, str. 116 1861
  2. ↑ a b c Lis 2009 ↓, s. 170-173.
  3. ↑ a b Maurizio 1926 ↓.
  4. ↑ Janina Rosen-Przeworska. Tradycje celtyckie w obrzędowości Protosłowian. 1964 str. 117
  5. ↑ Aleksandra Cofta-Broniewska. Grupa kruszańska kultury przeworskiej. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, 1979 str.60
  6. ↑ a b Maria Brylak-Załuska, Pożywienie, kuchnia - Lachy Sądeckie - Etnozagroda [online], www.etnozagroda.pl [dostęp 2023-01-24].

Bibliografia

  • Adam Maurizio: Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym. Warszawa: 1926.
  • Paweł Lis: Kuchnia Słowian. O żywności, potrawach i nie tylko rozdz. "Kasze i bryje". Kraków: Libron, 2009, s. 170-173. ISBN 978-83-7396-839-4.
  • Elżbieta Łabońska, Śląska kucharka doskonała, Fundacja dla Śląskiego Instytutu Naukowego Fundacja dla Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1990

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya