Bukowy Las

Zobacz też: Rezerwat przyrody Bukowy Las.

Bukowy Las

wieś
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	średzki
Gmina	Dominowo
Liczba ludności (2006)	90
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	63-014[2]
Tablice rejestracyjne	PSR
SIMC	0582657
Położenie na mapie gminy Dominowo Bukowy Las
Położenie na mapie Polski Bukowy Las
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Bukowy Las
Położenie na mapie powiatu średzkiego Bukowy Las
52°15′57″N 17°28′46″E/52,265833 17,479444[1]

Bukowy Las – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Dominowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Na terenie obecnej gminy Dominowo w ramach osadnictwa pruskiego prowadzonego po III rozbiorze Polski doszło na początku XIX wieku do założenia nowej osady pod nazwą Colonia Buchwald (dziś Bukowy Las). Została ona założona na gruntach Murzynowa Kościelnego. W 1806 roku przybyli osadnicy wyznania luterańskiego z Wirtembergii i Mecklemburga. Wybudowano wówczas 16 domów, w tym 13 dla kolonistów. Z dokumentów uwłaszczeniowych z lat trzydziestych XIX wieku pochodzi wykaz niemieckich kolonistów dla których potwierdzono prawo własności do gruntów położonych w Kolonii Buchwald. Miejscowość podzielono na 17 działek rolnych. Właścicielami byli: Ludemann,  Assenheimer, Weisse, Schmidt, Muller, Placzinek, Stapczyński, Volke, Kung, Reiche,  Woleweis, Legeler, Kuchlbaum, Gruber. Wydzielono również grunty, które stanowiły własność gromady wiejskiej. Założono także cmentarz ewangelicki.^[3] Po 1808 roku mieszkańcy  podjęli starania o budowę ewangelickiego domu nabożeństw, który jednocześnie miał być przeznaczony na szkołę. Nie wiadomo jednak czy przed 1890 rokiem szkoła funkcjonowała. Na pierwszego pastora wyznaczono Godfryda Langera. Po nim obowiązki przejął nauczyciel Jan Ullrich. Na początku XX wieku Bukowy las podlegał pod parafię ewangelicką we Wrześni. Od samego początku miejscowość zamieszkiwana była niemal przez samych Niemców, z biegiem lat we wsi zaczęli osadzać się Polacy. Przed 1880 rokiem w Buchwaldzie, który liczył 173 mieszkańców, 110 było wyznania katolickiego, 63 było ewangelikami.^[4] Choć miejscowość nie była duża, funkcjonowały w niej kuźnia oraz karczma, której właścicielem był Wiktor Waisse, a od roku 1906 Sebald Koleski.

Dawny folwark Buchwald znajdował się na terenie dzisiejszego Mieczysławowa. Nie ma pewności, kiedy dokładnie został założony. Przyjmuje się, że w pierwszych latach XIX wieku. Należał on, podobnie jak pierwotnie tereny Colonia Buchwald do właścicieli majątku w Murzynowie Kościelnym. W momencie założenia Mieczysławowa^[5], został podzielony między włościan Wojciecha i Franciszka Tyranów, którzy zostali tam uwłaszczeni^[6]. Zanim został rozparcelowany stanowił do lat trzydziestych XIX wieku osobną obok Colonii Buchwald jednostkę administracyjną pod nazwą Vorwerk Buchwald^[7].

W 1842 roku na wschodnich ziemiach Murzynowa Kościelnego, które należały do właścicielki Winnej Góry nastąpiło osadzenie włościan pochodzących z tej miejscowości, dla których wydzielono gospodarstwa o dość dużej powierzchni. Nowymi osadźcami byli: Stanisław Barczak, Wawrzyn Kowalewski, Wojciech Stasiak i Jan Szumigała^[8]. Obszar ten, zamieszkany przez polskich gospodarzy, powiększył wieś w kierunku południowym.

Ewangelicka szkoła powszechna w Bukowym Lesie została założona w 1890 roku. Pomimo dość dużego okręgu szkolnego, uczęszczało do niej mało uczniów. Utrzymywana była w dużej mierze przez miejscową, niemiecką ludność oraz władze państwowe. W 1896 roku ze składek miejscowych Niemców, szkoła miała na utrzymanie około 6000 marek. Najwięcej płacili właściciele majątków ziemskich, którzy wykładali około 40% potrzebnych funduszy. Oczywiście państwo pruskie dotowało ewangelickie szkoły, co przekładało się na fakt, że nie tylko można było placówkę oświatową utrzymać, ale nawet rozwinąć. Największą inwestycją było wybudowanie nowego budynku szkoły i stodoły z oborą w 1912 roku. Budynek gospodarczy był potrzebny ponieważ szkoła posiadała majątek o powierzchni 1,5 ha gruntów ornych i 0,05 ha łąki z drzewami owocowymi.  Już w 1906 roku zgłoszono zapotrzebowanie na maszt flagowy, liny konopne i trampolinę. W 1905 roku biblioteka szkolna posiadała 54 woluminy. Z biegiem lat księgozbiór się wzbogacał. Największy stan osiągnął w 1914 roku z liczbą 75 woluminów.^[10]

Na przestrzeni lat w szkole w Bukowym Lesie pracowało wielu nauczycieli. Za czasów pruskich byli to tylko i wyłącznie Niemcy. Od 1890 roku naukę prowadził nauczyciel Ernest Mertner, następnie od 1898 Georg Ueberle. W 1901 roku posadę nauczycielską objął Wihelm Abendroth. Od 1906 roku zmienił go Georg Adam. Ostatnim niemieckim nauczycielem był od 1910 roku Emil Meister.^[11]

Statystyka ewangelickiej szkoły w Bukowym Lesie^[12]

Statystyka ewangelickiej szkoły w Bukowym Lesie^[14]

Ilość godzin lekcyjnych w ewangelickiej szkole w Bukowym Lesie w roku szkolnym 1914 -1915^[15]

W czasach pruskich samorząd rady szkolnej wybierano na okres 6 lat. Poza sołtysem wsi Łopatką cała rada szkolna złożona była z Niemców. Ze względu na fakt, że była to szkoła niemieckich ewangelików członkami gminy szkolnej, a co za tym idzie fundatorami byli zamożniejsi Niemcy.^[16]

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i zmianie charakteru szkoły z ewangelickiej na katolicką posadę nauczycielską objęła dziewiętnastoletnia Aniela Trocholepsza, która uczyła dzieci do momentu zamknięcia szkoły w czerwcu 1926 roku.^[17]

Od roku 1919/20 szkołę czekały duże zmiany. Sala lekcyjna, która do tej pory była również kaplicą ewangelicką, od teraz przeznaczona była dla polskich, katolickich dzieci. Oczywiście niemieckie dzieci również mogły się w niej uczyć, ale już po polsku.  Należało wyposażyć szkołę w polskie książki, co było bardzo trudne i kosztowne. W 1921 roku szkolna biblioteka posiadała zaledwie 18 woluminów. Z każdym kolejnym rokiem było ich coraz więcej, aby w połowie lat dwudziestych osiągnąć ilość 34 woluminów.^[18]

W momencie przejęcia szkoły przez polskie władze, należało wyposażyć placówkę w nowe pomoce naukowe, głównie obrazy i mapy, których ilość według spisu z 1924 roku została oszacowana na 48. Oprócz obrazów religijnych, szkoła posiadała jeszcze 16 innych pomagających w zajęciach z j. polskiego oraz historii.^[19]

Nowa rada szkolna zmieniła się pod względem narodowościowym. Właściciel Zberek nadal płacił na utrzymanie szkoły, choć nie zasiadał już w jej radzie. Ze Zberek, które oficjalnie należały do okręgu szkolnego w Bukowym Lesie nie uczęszczał żaden uczeń. Z czasem rodziło to wiele pytań jak należy rozwiązać ten problem. W nowej radzie szkoły powszechnej członkami dozoru szkolnego zostali gospodarze: Jan Kaszuba z Bukowego Lasu,  Wiktor Heinze i Stanisław Szczepański z Mieczysławowa. Rachmistrzem szkolnym został Stanisław Baranowski (od 1923 roku Feliks Maćkowiak), który był również sołtysem Bukowego Lasu od 1921 roku. Przedstawicielami szkolnymi oraz ich zastępcami zostali gospodarze: Michał Jędrasiak z Mieczysławowa,  Andrzej Szumigała oraz Franciszek Adamski z Bukowego Lasu. Drugim zastępcą przedstawicieli szkolnych został Franciszek Mężyński z Mieczysławowa.^[20]

Statystyka Katolickiej szkoły powszechnej w Bukowym Lesie^[21]

Ze względu na małą liczbę uczniów działalność szkoły została zawieszona – pomieszczenia szkolne wynajęto z zastrzeżeniem, aby nie przerabiać ich w sposób uniemożliwiający łatwe odtworzenie sal lekcyjnych. Dzieci z okręgu Bukowy Las trafiły do szkół w Bardzie i Murzynowie Kościelnym. Z czasem okazało się, że działalność szkoły nie zostanie wznowiona, a budynek zaczął pełnić funkcje świetlicy wiejskiej oraz mieszkaniową.^[22]

• Bukowy Las, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 273 .