Cyfry Majów
Cyfry Majów – system liczbowy o podstawie 20 stworzony przez indiańskie plemię Majów.
Dawne cywilizacje, które posługiwały się systemami o podstawie 10, wybrały taką podstawę, zapewne dlatego, że ludzie posiadają 10 palców u rąk. Pojawiają się sugestie, że Majowie używali do liczenia również palców u nóg i dlatego posługiwali się systemem o podstawie 20[1]. System Majów był systemem pozycyjnym dwudziestkowym, aczkolwiek nie w pełni. Istniał następujący podział na jednostki odpowiednich rzędów[2]:
| Rząd wielkości | Nazwa | Rozliczenie |
|---|---|---|
| 1 | kin | jednostka |
| 20 | uinal | 20 x kin |
| 360 | tun | 18 x uinal |
| 7 200 | katun | 20 x tun |
| 144 000 | baktun | 20 x katun |
| 2 880 000 | piktun | 20 x baktun |
| 57 600 000 | calabtun | 20 x piktun |
| 1 152 000 000 | kinchiltun | 20 x calabtun |
| 23 040 000 000 | alautun | 20 x kinchiltun |
Jednostka tun powinna wynosić 20 x uinal=400, a wynosi 360. Miało to związek z kalendarzem Majów. Rok słoneczny haab liczył 18 miesięcy po 20 dni oraz dodatkowo 5 dni, co łącznie daje 365 dni[2].
Liczby zapisywano w postaci kombinacji kropek i kresek. Liczby od 1 do 4 zaznaczane były odpowiednią liczbą kropek, liczba 5 poziomą kreską. Zero zaznaczane było rysunkiem przypominającym półotwarte oko, skorupę ślimaka bądź też muszlę.
Cyfry od 0 do 19 Majowie umieszczali w odpowiednich rzędach wielkości. Zapisu dokonywali w kierunku pionowym z góry na dół. Jednostki wyższych rzędów znajdowały się na górze, a niższych na dole[2].
Rok 2015 oraz kilka kolejnych lat w systemie Majów zapiszemy w następujący sposób:
| Jednostka | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| x 360 (tun) | 
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| x 20 (uinal) | 
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| x 1 (kin) | 
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Niektóre lata można zapisać na kilka sposobów, np. rok 1839 można zapisać na dwa sposoby[2]:
| Jednostka | 1839 (sposób 1) | 1839 (sposób 2) |
|---|---|---|
| x 360 (tun) |
|
|
| x 20 (uinal) |
|
|
| x 1 (kin) |
|
|
Wykorzystując wszystkie dziewięć jednostek, największą liczbą, jaką można zapisać w systemie Majów jest 460 800 000 039 (słownie: czterysta sześćdziesiąt miliardów osiemset milionów trzydzieści dziewięć):
| Jednostka | 460 800 000 039 |
|---|---|
| x 23 040 000 000 (alautun) |
|
| x 1 152 000 000 (kinchiltun) |
|
| x 57 600 000 (calabtun) |
|
| x 2 880 000 (piktun) |
|
| x 144 000 (baktun) |
|
| x 7 200 (katun) |
|
| x 360 (tun) |
|
| x 20 (uinal) |
|
| x 1 (kin) |
|
Nie wiadomo, czy można zapisać większe liczby, ponieważ jednostki wyższych rzędów niż alautun nie są znane.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ian Stewart Oswajanie nieskończoności, Prószyński i Spółka 2009.
- ↑ a b c d http://www-users.mat.uni.torun.pl.
Linki zewnętrzne
| systemy dominujące w niektórych kulturach |
| ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| systemy pozycyjne |
| ||||||||
| inne |
.svg)
kolejne liczby naturalne
w zapisie rzymskim
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.