Edward Witkowski

Edward Witkowski

pułkownik
Pełne imię i nazwisko	Edward Leon Witkowski
Data i miejsce urodzenia	20 marca 1895 Kielce
Data i miejsce śmierci	2 listopada 1976 Kraków
Przebieg służby
Lata służby	1914–1946
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	3 pułk szwoleżerów 3 pułk ułanów
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Edward Leon Witkowski^[a] (ur. 20 marca 1895 w Kielcach, zm. 2 listopada 1976 w Krakowie) – pułkownik Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Syn Leona i Walerii z Brzezińskich urodzony 20 marca 1895 w Kielcach, ówczesnej stolicy guberni kieleckiej^[2]. Do 1914 pozostawał przy rodzicach.

20 sierpnia 1914 w Kielcach wstąpił do Legionów Polskich i został wcielony do batalionu rekruckiego Franciszka Pększyca „Grudzińskiego”. Później został przeniesiony do 8 kompanii 3 pułku piechoty. W szeregach tego oddziału walczył w kampanii karpackiej i wołyńskiej. W latach 1916–1918 pełnił służbę w Głównym Urzędzie Zaciągu do Wojska Polskiego. W 1918 w gimnazjum w Olkuszu uzupełnił wykształcenie w zakresie sześciu klas gimnazjalnych^[2].

W listopadzie 1918 wstąpił do 7 pułku ułanów. Na stopień podporucznika został mianowany z dniem 1 lipca 1919. W czerwcu 1920 został przeniesiony do szwadronu zapasowego 5 pułku ułanów, a w lipcu tego roku przydzielony do 201 pułku szwoleżerów, późniejszego 3 pułku szwoleżerów, na stanowisko dowódcy plutonu w 3 szwadronie^[2]. 11 sierpnia 1920 pod Rabianami został ranny w lewe biodro^[2][3]. Wyróżnił się 19 sierpnia w obronie dworu Dłużniewo i 22 sierpnia 1920 w szarży pod Żurominkiem^[2][4].

Po zakończeniu działań wojennych kontynuował służbę w pułku^[5]. Z dniem 25 października 1921 został formalnie zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 86 pułku piechoty^[6][7]. Faktycznie jako oficer rezerwy został zatrzymany w służbie czynnej i pełnił ją w 3 pułku szwoleżerów w Suwałkach^[8]. Ukończył kurs dowódców szwadronów i kurs instruktorów jazdy^[2]. W latach 1923–1926 był przydzielony do Centralnej Szkole Kawalerii w Grudziądzu na stanowisko instruktora jazdy^[2]. W międzyczasie (8 stycznia 1924) został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 628. lokatą w korpusie oficerów rezerw jazdy^[9], a później przemianowany na oficera zawodowego^[10]. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień rotmistrza z dniem 15 sierpnia 1924 i 69. lokatą w korpusie oficerów kawalerii^{[11][12][13][14][15]}. W 1926 wrócił do macierzystego pułku w Suwałkach^[2][16][17]. W marcu 1931 został przeniesiony do Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko referenta^[18][19]. W czerwcu 1933 został przeniesiony do 5 pułku ułanów w Ostrołęce na stanowisko pełniącego obowiązki dowódcy szwadronu zapasowego^[20]. 4 lutego 1934 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1934 stopień majora w korpusie oficerów kawalerii i 4. lokatą^[21][22]. W marcu 1939 pełnił służbę w 6 Pułk Strzelców Konnych w Żółkwi na stanowisku II zastępcy dowódcy pułku (kwatermistrza)^[23]. Później został przeniesiony do 3 pułku szwoleżerów na stanowisko I zastępcy dowódcy pułku i wziął udział w kampanii wrześniowej^[24][25]. Od 20 września do 6 października 1939 dowodził tym oddziałem^[26][27][25].

Dostał się do niemieckiej niewoli i został osadzony w Oflagu VII A Murnau^[28]. Po uwolnieniu z niewoli wrócił do kraju, został przyjęty do ludowego Wojska Polskiego^[27]. Od 20 października 1945 do 16 lutego 1946 pełnił służbę na stanowisku dowódcy 3 pułku ułanów w Przasnyszu^[29][27]. Awansował na podpułkownika^[29].

Zmarł 2 listopada 1976 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty (kwatera 10A WOJ, rząd 3, miejsce 4)^[30].

Był żonaty z Józefą (1904–1985), miał córkę Ewę (1932–2004), artystkę plastyczkę^[2][31].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2811^{[32][2][33][34]}
• Krzyż Niepodległości – 9 stycznia 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[35]
• Krzyż Walecznych trzykrotnie^[15] (po raz pierwszy „za czyny orężne w bojach b. 3 pp Leg. Pol.”^[36])
• Srebrny Krzyż Zasługi^[15]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[2]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[2]
• Odznaka za Rany i Kontuzje z jedną gwiazdką^[2]

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Pierwsza lista oficerów rezerwowych WP. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Rocznik oficerów kawalerii. Warszawa: Nakładem „Przeglądu Kawaleryjskiego”, 1930.
• 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. Pułkownika Jana Kozietulskiego. Krzysztof Mijakowski (red.) Paweł Rozdżestwieński (red.). Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2012, seria: Wielka księga kawalerii polskiej 1918-1939. Tom 3. ISBN 978-83-7769-222-6.
• Andrzej Dereń: Lista kawalerzystów i artylerzystów konnych odznaczonych Orderem Wojennym „Virtuti Militari”. W: Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
• Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
• Emil Gruszecki: Zarys historji wojennej 3–go Pułku Szwoleżerów Mazowieckich imienia pułkownika Kozietulskiego. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. T. 3: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego: formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek kawalerii, wojsk pancernych i zmotoryzowanych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07419-4.
• Lesław Kukawski: Historia pułku. W: 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. Pułkownika Jana Kozietulskiego. Krzysztof Mijakowski (red.) Paweł Rozdżestwieński (red.). Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2012, seria: Wielka księga kawalerii polskiej 1918-1939. Tom 3. ISBN 978-83-7769-222-6.
• Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.