El
| bóg stwórca świata, ojciec i przywódca bogów i ludzi, strażnik porządku kosmicznego i politycznego | |
| |
| Występowanie | |
|---|---|
| Teren kultu | |
| Rodzina | |
| Żona | |
| Dzieci | |
El – w mitologii ugaryckiej najwyższy bóg kananejski, który według tekstów z Ugaritu (XV–XIV wiek p.n.e.) był stwórcą świata, ojcem i przywódcą bogów i ludzi – królem i sędzią, strażnikiem porządku kosmicznego i politycznego, wspierającym królów w sprawowaniu władzy. Występuje również jako mędrzec wyjaśniający sny. Był wieczny, mądry, sprawiedliwy, dobry i miłosierny, życzliwy ludziom. Jeden z tekstów określa go mianem byka, co miało symbolizować siłę seksualną w akcie stworzenia bogów. Żoną Ela była bogini Aszirat.
W sztuce przedstawiany jako starzec w ozdobionym rogami nakryciu głowy, siedzący na tronie. Miał wiele dzieci, do najważniejszych należeli: Asztar, Jam i Mot. W ugaryckich tekstach dzieckiem Ela nazywany bywa również Baal (w innej wersji syn Dagona), a także jego siostra Anat[1]. Określenia te powiązane są z wiarą, iż El jest „stwórcą stworzeń” (bny bnwt).
Z powodu podeszłego wieku przekazał z czasem najwyższą władzę Baalowi, który okazał się najbardziej godnym tego zaszczytu. Pomimo tego w dalszym ciągu cieszył się znaczną czcią i autorytetem pośród bogów i ludzi. Mit o przejęciu władzy przez Baala przypomina grecką opowieść o przejęciu władzy nad światem przez Zeusa, jak również nordycki mit objęcia władzy nad panteonem przez Odyna. Według Jana Parandowskiego jest to metafora walk między ludami rolniczymi dawnej Europy a Indoeuropejczykami[2].
Według opinii wielu badaczy (Gerd Theissen, Morton Smith, Lowell Handy, Łukasz Niesiołowski-Spanò), od Ela wywodzi się biblijny Bóg Jahwe[3][4][5][6][7][8][9], którego żoną była bogini Aszera[3].
Etymologia
El: prawdopodobnie od rdzenia „wl” – „być mocnym”, „stać na czele”. El był bogiem osobowym, ale od jego imienia wywodzi się w językach semickich ogólny rzeczownik „bóg” (hebr. 'el, akad. 'ilu, arab. 'ilah, ugaryckie 'l, południowoarabskie 'ilumkuh „bóg”), a także termin biblijny Elohim.
Przypisy
- ↑ Religia kananejska. W: Michael Grant: Dzieje dawnego Izraela. Warszawa: PIW, 1991, s. 37-39. ISBN 83-06-02154-1.
- ↑ Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian.
- ↑ a b Łukasz Niesiołowski-Spanò, Początki judaizmu – z jakich kultów zrodził się potężny Bóg Izraela? [online], Radio Naukowe, 6 września 2023.
- ↑ L. Handy, Among the Host of Heaven, Winona Lake, IN, Eisenbrauns 1993.
- ↑ The Appearance of Pantheon in Judah, w: The Triumph of Elohim, Diana Edelman (red.), Grand Rapids, Eerdmans, 1996, s. 27-43.
- ↑ The Authorization of Divine Power and Guilt of God in the Book of Job, „Journal for the Study of the Old Testament” (60), 1993.
- ↑ Hezekiah's Unlikely Reform, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 100 (1988).
- ↑ Dissenting Deities or Obedient Angels, Biblical Research 35 (1990).
- ↑ „Sounds, Words and Meanings in Psalm 82", Journal for the Study of the Old Testament 47 (1990)
Bibliografia
- Encyklopedia Religii, PWN, t.3
- Łukasz Toboła, Cykl Baala z Ugarit, Enigma Press, Kraków 2008
- Witold Tyloch, Odkrycia w Ugarit a Stary Testament, PWN, Warszawa 1980
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.