Firlus

Firlus
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

chełmiński

Gmina

Papowo Biskupie

Liczba ludności (III 2011)

232[2]

Strefa numeracyjna

56

Kod pocztowy

86-221[3]

Tablice rejestracyjne

CCH

SIMC

0848003

Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Mapa konturowa gminy Papowo Biskupie, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Firlus”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Firlus”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Firlus”
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
Mapa konturowa powiatu chełmińskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Firlus”
Ziemia53°16′07″N 18°37′52″E/53,268611 18,631111[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Firlus – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko–pomorskim, w powiecie chełmińskim w gminie Papowo Biskupie. Wieś zajmuje powierzchnię 363,05 ha[4.1].

Podział administracyjny

Integralne części wsi Firlus[5][6][7]
SIMC Nazwa Rodzaj
1028503 Sarnowo część wsi

W latach 1939–1945 położona była w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w rejencji bydgoskiej (Regierungsbezirk Bromberg)[8], w powiecie Chełmno (Kreis Kulm)[9].

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Firlus, po jej zniesieniu w gromadzie Papowo Biskupie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Demografia

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 232 mieszkańców[2]. Jest dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Papowo Biskupie.

Historia

Prehistoria

Pierwsze ślady osadnictwa na terenach Firlusa pochodzą z neolitu[4.1].

Średniowiecze

Pierwsze informacje w źródłach pisanych pochodzą z 1411 roku[4.1]. W dokumentach i kronikach występowała pod nazwami: Fedelhusen (1411 r.), Firlusz (1525 r.), Ferliusz (1531 r.), Firluz (1570 r.), Firlus (1647 r.) i Fyrluss (lata 1796–1802)[4.1]. Nazwa Federlhusen tłumaczy się jako w przenośni podobny do skrzypiec zwężający się u góry kawałek gruntu[4.1]. W średniowieczu w czasach krzyżackich znajdował się folwark podlegający wójtowi w Lipienku[4.1]. W roku 1419 Herman Huyser otrzymał folwark z rąk Michała Kuchmeistera[4.1]. W 1466 roku wieś należała do starostwa w Lipienku[4.1]. W 1525 roku król Zygmunt Stary nadał Franciszkowi Estkenowi z Torunia folwark[4.1]. W 1531 roku Stanisław Kostka nabył dobra w Firlusie[4.1]. W 1570 roku folwark wrócił do własności królewskich[4.1].

Nowożytność

Podczas potopu szwedzkiego wieś wraz z folwarkiem zostały spalone[4.1]. Około 1720 roku chłopi rozparcelowali folwark[4.1].

Czasy rozbiorów

Po I rozbiorze Polski Firlus trafił do Prus[4.1]. W 1773 roku odbył się pierwszy spis ludności. Wieś liczyła 67 mieszkańców (m.in. sołtysa Marcina Jazowskiego, Michała Sarneckiego, robotników folwarczanych Marcina Gusowskiego oraz Andrzeja Modleńskiego)[4.1]. W 1868 roku miejscowość obejmowała powierzchnię 1033 mórg[4.1]. Firlus w tym czasie miał 33 budynki (15 mieszkalnych). W 1868 roku wieś zamieszkiwało 137 mieszkańców (87 katolików i 50 ewangelików)[4.1].

Współczesność

W latach 1939 – 1942 dotychczasową nazwą wsi było Firlus, lecz po przeprowadzonej zamianie nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk–Prusy Zachodnie, w latach 1942 – 1945 nazywała się Fedelhausen[9].

W 1993 roku Firlus podłączono do wodociągów[4.2]. W 2000 roku rozpoczęto remont dróg w miejscowości[4.3]. W 2005 roku wyremontowano drogę w Firlusie[4.4]. W 2006 roku wyremontowano świetlicę wiejską oraz wyremontowano drogę Firlus–Żygląd[4.4]. W 2008 roku wyremontowano drogi Dubielno–Firlus i Niemczyk–Firlus[4.4]. W 2009 roku wybudowano plac zabaw i sieć kanalizacyjną ciśnieniową[4.4]. W 2010 roku wybudowano kanalizację sanitarną w miejscowości oraz wyposażono świetlicę[4.4]. W 2011 roku wybudowano kanalizację Niemczyk–Firlus[4.5]. W 2012 roku utwardzono plac przy świetlicy wiejskiej[4.5]. W 2013 roku w Firlusie było zarejestrowanych sześć podmiotów gospodarczych[4.6].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 30069.
  2. ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 247 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. ↑ Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014. ISBN 978-83-940216-0-3.
    1. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q S. 127.
    2. ↑ S. 141.
    3. ↑ S. 142.
    4. ↑ a b c d e S. 145.
    5. ↑ a b S. 144.
    6. ↑ S. 128.
  5. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  6. ↑ GUS. Rejestr TERYT
  7. ↑ KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP) ze zmianami w Dz. U. z 2015 r. poz. 1636 (ISAP). [dostęp 2018-01-06]. (pol.).
  8. ↑ Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022, s. 93.
  9. ↑ a b Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022, s. 100.
Gmina Papowo Biskupie
Wsie
Osada
Części wsi

Herb gminy Papowo Biskupie

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya