Franz Goß

Franz Goß (ur. 6 lipca 1885 w Braniewie, zm. 13 września 1950 w Berlinie) – niemiecki nauczyciel, działacz polityczny i oświatowy w Berlinie.

Urodził się w Braniewie w Prusach Wschodnich, w katolickiej rodzinie mistrza szklarskiego Franza. W 1905 ukończył gimnazjum założone jeszcze przez biskupa Hozjusza w rodzinnym mieście, uzyskując świadectwo dojrzałości. Jako student służył w wojsku w latach 1914/15. Na wojnie był ranny, został zwolniony ze służby jako weteran. Następnie studiował we Fryburgu Bryzgowijskim, Królewcu i w Berlinie^[1]. Złożył egzaminy nauczycielskie i od kwietnia 1919 roku został zatrudniony jako starszy nauczyciel (Studienrat) w Berlinie. W październiku 1921 roku został mianowany dyrektorem liceum Friedrichsgymnasium w Berlinie, otrzymując stopień Oberstudiendirektor. W 1923 roku został dyrektorem Köllnisches Gymnasium w Berlinie, w którym utworzył pierwszą w tym mieście szkołę średnią (Aufbauschule) dla uzdolnionych uczniów szkół podstawowych, pozostając jej dyrektorem do 1926 roku^[2]. W 1918 roku wstąpił do Niezależnej Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (USPD), a pod koniec 1920 roku do Komunistycznej Partii Niemiec (KPD). Od 1919 roku był radnym miejskim w Berlinie, w dzielnicy Alt-Berlin i pozostawał nim do 1929 roku – najpierw z ramienia USPD, a następnie KPD – a także zasiadał w radzie tworzonego podówczas Wielkiego Berlina (Groß-Berlin). Był członkiem Stowarzyszenie Nauczycieli Socjalistycznych (Vereinigung sozialistischer Lehrer), od momentu jego utworzenia w grudniu 1918 roku. W marcu 1919 został wybrany do zarządu stowarzyszenia, liczącego już wówczas 10 tys. członków^[3]. Od 1921 roku pełnił społeczną funkcję radnego miejskiego w dzielnicy Tiergarten. W 1926 roku rada dzielnicy Köpenick wybrała go na płatne stanowisko radnego miejskiego jako miejski kurator oświaty (Stadtschulrat). Do 1929 roku pozostawał liderem KPD w okręgu Berlin-Tiergarten. W marcu 1929 roku objął mandat w Pruskiej Rady Państwa (Preußischer Staatsrat), w miejsce zmarłego Wilhelma Bartza. Wkrótce potem Franz Goß opuścił KPD w proteście przeciwko ultralewicowej polityce kierownictwa partii. W 1933 roku naziści usunęli go ze stanowiska miejskiego kuratora oświaty bez prawa do emerytury. Przeniósł się wówczas do Meklemburgii, gdzie pozostawał bez stałego zatrudnienia, utrzymując się z pracy dorywczej jako rybak oraz w ogrodnictwie. Po wojnie, w 1945 roku, założył w miejscowości w Zerrenthin w Meklemburgii terenowy oddział partii SPD, następnie wrócił do Berlina. W sierpniu 1945 roku poślubił swoją partnerkę, z którą mieszkał od 1906 roku i z którą miał dwie córki. W Berlinie uczestniczył w zakładaniu związków zawodowych nauczycieli i pedagogów i z ramienia SPD został wybrany drugim przewodniczącym związku. Miasto Berlin przywróciło go do służby nauczycielskiej, początkowo jako dyrektora szkoły w Mariendorfie, później jako kuratora oświaty w okręgu Tempelhof, a od stycznia 1946 roku jako kadrowego w głównym zarządzie oświaty Wielkiego Berlina^[4].

Franz Goß zmarł 13 września 1950 roku w Berlinie Zachodnim^[4].