Generał adiutant

Generał adiutant

  1. tytuł generała pełniącego służbę przy osobie panującej (choćby tylko tytularnie)[1];
  2. stopień wojskowy, stanowisko w różnych armiach świata (w tym w wojsku I Rzeczypospolitej) związane z funkcją adiutanta, często odnoszące się do oficerów niebędących generałami.

Francja

W okresie rewolucji francuskiej generał adiutant (franc. adjudant-général) był starszym oficerem sztabowym asystującym generałowi[2], zajmującym się sprawami administracyjnymi i personalnymi. Zajmował szczególną pozycję względem podpułkowników i pułkowników w sztabie. Począwszy od 1795 tylko pułkownicy mogli być powoływani na to stanowisko. Zostało ono przemianowane na adiudanta komendanta (adjudant-commandant) w 1800. W 1803 funkcja została zniesiona i generał adiutant powrócił do stopnia pułkownika.

Francuscy generałowie adiutanci wyróżniali się jedną gwiazdką. Najbardziej znanym był Michel Ney, generał adiutant u boku generała Klébera, późniejszy marszałek Francji.

Rosja

Piotr Gubariew: Rosyjski generał adiutant służący w pułkach kirasjerów gwardii i generał w oddziałach piechoty (1874).
Karł Piratskij: Rosyjscy generałowie w piechocie i generał adiutant (1862).
Rosyjski admirał Jewgienij Aleksiejew w mundurzе generała adiutanta.

Stopień generała adiutanta (ros. генерал-адъютант) został wprowadzony przez cara Piotra I dla starszych i zaufanych oficerów, będących adiutantami cara, feldmarszałka (генера́л-фельдма́ршал(inne języki)) lub generała[3]. Przyjmuje się, że stopień pojawił się w 1711, a od 1713 związany był z cesarską świtą(inne języki)[4][5]. Jednakże już ukaz carski z 1702 roku czynił Iwana Andriejewicza Tołstoja generał adiutantem przy Borisie Szeremietiewie. Pierwszymi generał adiutantami przy carze zostali w 1711 Paweł Jagużynski(inne języki) (Павел Иванович Ягужинский) i Anton Dewijer(inne języki) (port. António Manuel de Vieira).

Generał adiutant przy carze prowadził kancelarię polową, zaś przy feldmarszałku odpowiadał za administrację przy jego sztabie.

Zgodnie z tabelą rang Piotra I z 1722 generał adiutant cesarza znajdował się w VI klasie (na równi z pułkownikiem i majorem gwardii), generał adiutant feldmarszałka w VII klasie (na równi z podpułkownikiem i kapitanem gwardii), a „pełnego” generała w VIII klasie.

Od 1808 generał adiutant był stosowany jako zaszczytne wyróżnienie dla najwyższych stopni wojskowych, wskazując bliskość monarchy, ponieważ dawał prawo do bezpośredniego zwracania się do cesarza. Stąd mógł być przyznawany jedynie osobom posiadającym stopień wojskowy nie niższy niż IV klasa w tabeli rang (od generała majora i kontradmirała włącznie).

Generał adiutant w Imperium Rosyjskim miał następujące charakterystyczne insygnia:

Tytuł generała adiutanta został zniesiony w 1917[5].

Rzeczpospolita Obojga Narodów

Początkowo generał adiutant był rodzajem generała tytularnego, tytułem kupowanym przez bogatą młodzież szlachecką, niezwiązanym z rzeczywistymi obowiązkami wojskowymi ani z władzą wojskową. Rzeczywiści generałowie adiutanci, pełniący bardziej funkcje asysty niż faktycznych adiutantów, pojawili się przy Stanisławie Auguście Poniatowskim w liczbie dwóch. Oprócz nich istniało szereg innych generałów adiutantów nieprzebywających na dworze królewskim. Generałowie adiutanci nosili białe fraki mundurowe lub kontusze ze złotymi akselbantami[6].

Generał adiutanci

 Z tym tematem związana jest kategoria: Generałowie adiutanci I Rzeczypospolitej.

Królestwo Kongresowe

W latach 1815–1830 było pięciu generałów adiutantów Jego Cesarsko-królewskiej Mości[1]:

Uwagi

  1. ↑ Błędnie jako Siemuński Generał-Adiutant J. K. M. z powiatu wiślickiego województwa sandomierskiego[9]. Także w Volumina Legum[10].

Przypisy

  1. ↑ a b Encyklopedia Wojskowa 1933 ↓, s. 32.
  2. ↑ Eman M. Vovsiв: Paul Thiébault and the Development of the French Staff system from Ancien Régime to the Revolution. www.napoleon-series.org. [dostęp 2016-07-21]. (ang.).
  3. ↑ Alexander Mikaberidze: Russian Officer Corps of the Revolutionary and Napoleonic Wars. 2005, s. lxv. ISBN 978-1862272699. [dostęp 2016-07-21]. (ang.).
  4. ↑ Свита Его Величества. [w:] Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона [on-line]. bibliotekar.ru. [dostęp 2016-07-21]. (ros.).
  5. ↑ a b Ю. Веремеев: Русская армия и гвардия (свита 1711-1917 гг.). army.armor.kiev.ua. [dostęp 2016-07-21]. (ros.).
  6. ↑ Emil Kierski, Jędrzej Moraczewski: Starożytności polskie: Ku wygodzie czytelnika porządkiem abecadłowym zebrane. T. 1. Poznań: 1842, s. 306. [dostęp 2016-07-21].
  7. ↑ Werner Zurek: The noble Polish family Ostoja. Die adlige polnische Familie Ostoja.
  8. ↑ Przemysław P. Romaniuk, Jan Michał Sołłohub w: Polski Słownik Biograficzny, t. XL, str. 316
  9. ↑ Dnia 30 Maia Roku 1789. Sposób wynalezienia Ofiary z Dóbr Ziemskich i Duchownych w Koronie i w Wielkim Xsięstwie Lit.. W: Zbior konstytucyi i uchwał seymu pod związkiem konfederacyi w Warszawie agitującego się od dnia 7 października w roku 1788 do dnia 16 grudnia 1790. Warszawa: 2007, s. 17.
  10. ↑ Volumina legum: Przedruk Zbioru praw staraniem XX. pijarów. Kraków: Komisja Prawnicza Akademii Umiejętności, 1849, s. 78.

Bibliografia

  • Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. III: Garigliano–Karabeni. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1933.
Stopnie wojskowe w Polsce
Obecne
Szeregowi
Podoficerowie
        podoficerowie młodsi
podoficerowie starsi
Oficerowie
oficerowie młodsi
oficerowie starsi
generałowie (admirałowie)
Dawne
W artylerii I RP
Szeregowi
Podoficerowie
Chorążowie
Oficerowie

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya