Giuseppe Bruni

Giuseppe Bruni

Data i miejsce urodzenia	1827 Triest
Data i miejsce śmierci	18 sierpnia 1877 Triest
Zawód, zajęcie	architekt, inżynier budownictwa
Alma Mater	Akademia Sztuk Pięknych w Wenecji
Multimedia w Wikimedia Commons

Giuseppe Bruni (ur. w 1827 w Trieście, zm. 18 sierpnia 1877 tamże) – triesteński architekt i inżynier budownictwa, związany z rozwojem architektury eklektycznej w drugiej połowie XIX wieku. Zaprojektował m.in. Palazzo Modello i ratusz w Trieście, które współtworzą reprezentacyjną zabudowę Piazza Unità d’Italia^[1].

Urodził się w Trieście jako syn Angela Bruniego i Teresy Coretti. Kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych w Wenecji, a po ukończeniu nauki zdobywał doświadczenie przy realizacji budowli cywilnych i obiektów związanych z gospodarką morską. Zajmował się zarówno zagadnieniami projektowymi, jak i techniczną oraz administracyjną stroną prowadzenia robót budowlanych^[1].

Bruni należał do grona założycieli Triesteńskiego Towarzystwa Inżynierów i Architektów, a następnie pełnił funkcję jego wiceprzewodniczącego. W miejskim katalogu dziedzictwa określany jest jako cesarsko-królewski inżynier, wykształcony w weneckiej akademii^[2].

Pierwszą dobrze udokumentowaną samodzielną realizacją Bruniego był Palazzo Modello przy ówczesnym Piazza Grande. Pierwszą wersję projektu sporządził w styczniu 1870 roku, a drugą przedstawił władzom miejskim w listopadzie tego samego roku. Budynek wzniesiono w latach 1870–1872 na miejscu rozebranych kościołów św. Piotra i św. Rocha^[1][3].

Niedługo po ukończeniu Palazzo Modello Bruni przystąpił do projektowania nowego ratusza. Jego propozycję zatwierdziła rada miejska 17 września 1873 roku. Projekt wybrano m.in. ze względu na możliwość dostosowania części dawnego Palazzo del Magistrato oraz sąsiednich budynków do potrzeb nowej siedziby władz bez przekroczenia zakładanego kosztu inwestycji^[1].

Roboty rozpoczęto pod koniec 1873 roku. Zasadnicza część ratusza była gotowa w 1875 roku, chociaż zachowane rysunki detali architektonicznych podpisane przez Bruniego i datowane na 1876 rok wskazują, że prace wykończeniowe trwały jeszcze w następnym roku. Przy prowadzeniu robót uczestniczył również Eugenio Geiringer, związany z techniczną realizacją projektu^[1][4].

Bruni zmarł 18 sierpnia 1877 roku w Trieście, w wieku około 50 lat. Jego krótka samodzielna działalność projektowa przypadła przede wszystkim na okres przebudowy głównego placu miasta w latach 70. XIX wieku^[1].

Twórczość Bruniego reprezentowała odejście od dominującego wcześniej w Trieście neoklasycyzmu w kierunku architektury eklektycznej. W fasadach jego budynków pojawiały się elementy pochodzące z różnych tradycji historycznych, rozbudowana dekoracja, rytmiczne podziały okienne, pilastry, arkady, balkony i figury rzeźbiarskie^[1][3].

Według Marii Walcher zarówno Palazzo Modello, jak i ratusz wyróżniają się przede wszystkim reprezentacyjnymi elewacjami, których kompozycja została podporządkowana urbanistycznemu układowi placu. Autorka oceniała natomiast rozwiązanie wnętrz obu budynków jako mniej konsekwentne od ich zewnętrznej architektury^[1].

Palazzo Modello powstał jako budynek należący do gminy, przeznaczony początkowo na hotel i lokale usługowe. Jego nazwa wiązała się z rolą architektonicznego wzorca dla kolejnych gmachów wznoszonych przy przebudowywanym Piazza Grande. W latach 1872–1912 w budynku działał Hotel Delorme^[3].

Pałac ma trzy dekorowane elewacje wychodzące na Piazza Unità d’Italia, Via del Teatro oraz Capo di Piazza. Bruni zastosował w nich połączenie boniowania, pilastrów korynckich, balkonów i rzeźbionych atlantów. Rozwiązania kompozycyjne Palazzo Modello zostały następnie częściowo powtórzone w fasadzie ratusza^[3].

Ratusz w Trieście wzniesiono jako główny element zamykający wschodnią stronę placu. Długa fasada składa się z dwóch skrzydeł oraz wyższej części centralnej, zwieńczonej wieżą zegarową. Parter ukształtowano jako ciąg arkad, natomiast wyższe kondygnacje rozczłonkowano licznymi otworami okiennymi, pilastrami i dekoracją rzeźbiarską^[4].

Na wieży zegarowej ustawiono figury wybijające godziny, nazywane w Trieście Mikeze i Jakeze. Bruni nawiązał w ten sposób do figur znajdujących się wcześniej na rozebranej wieży portowej. Rzeźby wykonał Fausto Asteo, a mechanizm uruchomiono w styczniu 1876 roku^[5].

Bruniemu przypisywany jest także Palazzo Salem przy dawnej Contrada del Corso. Budowę obiektu zatwierdzono 24 lipca 1872 roku, jednak zachowany projekt fasady nie został podpisany przez architekta, dlatego autorstwo nie jest uznawane za całkowicie pewne^[1].

W miejskim katalogu zabytków Bruni wskazywany jest również jako projektant kamienicy przy obecnej Via Cesare Battisti 19–21. Wykonawcą prac był Domenico Monti^[6].

• Palazzo Modello – projekt z 1870 roku, budowa w latach 1870–1872^[1][3];
• kamienica przy Via Cesare Battisti 19–21 w Trieście^[6];
• Palazzo Salem – około 1872, autorstwo przypisywane^[1];
• Ratusz w Trieście – projekt zatwierdzony w 1873 roku, budowa w latach 1873–1876^[1][4].

• Giovanni Righetti: Cenni storici biografici e critici degli artisti e ingegneri di Trieste. Trieste: 1865, s. 132–133. (wł.).
• Maria Walcher Casotti: Giuseppe Bruni e la sistemazione urbanistica di Piazza dell’Unità a Trieste. Roma: 1965, s. 59–66, seria: Quaderni dell’Istituto di storia dell’architettura. (wł.).
• Maria Walcher: L’architettura a Trieste dalla fine del Settecento agli inizi del Novecento. Trieste: 1967. (wł.).