Głuchaczki

Głuchaczki
Ilustracja
Widok na przełęcz Głuchaczki ze stoków Jaworzyny
Państwo

 Polska
 Słowacja

Wysokość

830 m n.p.m.

Pasmo

Beskid Żywiecko-Orawski

Sąsiednie szczyty

Jaworzyna
Mędralowa Zachodnia

Położenie na mapie gminy Jeleśnia
Mapa konturowa gminy Jeleśnia, po prawej znajduje się punkt z opisem „Głuchaczki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Głuchaczki”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Głuchaczki”
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa konturowa powiatu żywieckiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Głuchaczki”
Ziemia49°35′48,5″N 19°26′08,2″E/49,596806 19,435611

Głuchaczki (830 m; słow. Hluchačky) – przełęcz w głównym, wododziałowym grzbiecie karpackim, pomiędzy Jałowcem (Mędralową Zachodnią, 988 m) na północnym wschodzie a Jaworzyną (1047 m) na południowym zachodzie, w Beskidzie Żywiecko-Orawskim[1][2]. Umowna granica, oddzielająca Pasmo Mędralowej od Grupy Pilska[3].

Opis przełęczy

Grzbietem, w którym leży przełęcz, biegnie granica polsko-słowacka. Na polską stronę w północno-zachodnim kierunku spływa spod przełęczy potok Przybyłka, po słowackiej stronie zaś Potok Jałowiecki (Polhoranka)[1]. Po polskiej stronie granicy stoki przełęczy pokrywają łąki, część słowacka jest porośnięta lasem. Siodło przełęczy Głuchaczki wznosi się zaledwie około 10 m powyżej dna potoku Polhoranka i jest stale przez niego podmywane. Przypuszcza się, że już w nieodległej przyszłości nastąpi tutaj zjawisko kaptażu – przerwanie się Polhoranki na polską stronę, do potoku Głuchego (źródłowy ciek Przybyłki)[3].

Historia

Nazwa przełęczy pochodzi od znajdującego się na niej do połowy lat 30. XX wieku przysiółka Głuchaczki, ta zaś pochodzi od nazwiska Głuchaczka[3]. Polana Głuchaczki na granicznym grzbiecie beskidzkim wymieniona została już na początku XVIII w. w „Dziejopisie” żywieckiego wójta Andrzeja Komonieckiego[4].

Na początku lat 30. XX w. przysiółek, należący do Przyborowa w zbiorowej gminie Jeleśnia, liczył 6 gospodarstw, w których mieszkało łącznie ok. 40 osób. Warunki życia w tak wysoko położonych gospodarstwach były skrajnie trudne. Licha gleba, której i tak było niewiele, rodziła ledwo trochę ziemniaków i owsa, który często nie zdążał dojrzeć. Mieszkańcy wegetowali zwykle dzięki państwowej pomocy żywnościowej. Szkoła była w odległym Przyborowie, więc dzieci tutejsze nie uczęszczały do szkoły - uczył je czytać i pisać w miarę wolnego czasu któryś ze strażników granicznych. W końcu, m. in. dzięki inicjatywie starosty żywieckiego Zygmunta Döllingera[5], władze państwowe zaproponowały mieszkańcom przeniesienie się na Pomorze Gdańskie[6], gdzie każdej rodzinie przydzielono gotowy dom i ok. 10-hektarową działkę ziemi uprawnej. W 1935 r. mieszkańcy Głuchaczek przenieśli się w okolice Krokowej na Kaszubach[5]. Obecnie zabudowania przysiółka Głuchaczki znajdują się około 1 km od przełęczy, w dół doliny.

Przełęcz Głuchaczki jest wygodnym przejściem z polskiej doliny Koszarawy do słowackiej doliny Półgórzanki[3]. Od dawna była wykorzystywana przez miejscową ludność. W okresie międzywojennym na przełęczy Głuchaczki działała Placówka Straży Celnej „Głuchaczki”, zaś od 1928 r. Placówka Straży Granicznej I linii „Głuchaczki”[7].

Przełęcz Głuchaczki weszła do literatury dzięki powieści Janosik Jalu Kurka, w której przedstawił on swoją wizję przygód zbójnickich, osadzając ją w dwudziestoleciu międzywojennym[3].

Regionalizacja

Różne są koncepcje regionalizacji tego regionu. Jerzy Kondracki Pasmo Mędralowej zaliczył do Beskidu Makowskiego, a za jego zachodnią granicę uznawał przełęcz Głuchaczki[8]. W przewodniku turystycznym i na mapach (np. Compassu) Pasmo Mędralowej włączane jest do Beskidu Żywieckiego i ciągnie się dalej na wschód – po przełęcz Glinne[3][1]. W najnowszej regionalizacji z 2018 roku Pasmo Mędralowej należy do Beskidu Żywiecko-Orawskiego[9]. Po słowackiej stronie są to Oravské Beskydy[1] (w najnowszej polskiej regionalizacji włączone do Beskidu Żywiecko-Orawskiego)[9]. Administracyjnie polskie stoki przełęczy należą do wsi Przyborów w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Jeleśnia[2].

Znaczenie turystyczne

Po II wojnie światowej przez jakiś czas około 1 km w kierunku Mędralowej, na Górnych Głuchaczkach (Horne Hluchačky) znajdowało się turystyczne przejście graniczne Przełęcz Jałowiecka-Gluchačky[3]. Przełęcz jest jednym z punktów przelotowych szlaku, prowadzącego z Babiej Góry na Pilsko. Na przełęczy w okresie letnim (lipiec-sierpień) od 1992 roku funkcjonuje ogólnodostępna, studencka baza namiotowa „Głuchaczki”, prowadzona przez Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich z Katowic w ramach Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Katowicach[3].

Szlaki turystyczne

szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Beskidzki

Przypisy

  1. ↑ a b c d Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 1, ISBN 978-83-7605-084-3.
  2. ↑ a b Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2025-01-04].
  3. ↑ a b c d e f g h Stanisław Figiel, Urszula Janicka-Krzywda, Wojciech W. Wiśniewski Piotr Krzywda, Beskid Żywiecki: przewodnik, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012, s. 232, ISBN 978-83-62460-30-4.
  4. ↑ Andrzej Komoniecki: Chronografia albo Dziejopis Żywiecki. Żywiec: Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej, 1987, s. 12.
  5. ↑ a b Józef Suchoń: Jeleśnia i okolice. Zarys dziejów. Wyd. II (poprawione i częściowo uzupełnione). Kraków: 2016, s. 113-114. ISBN 978-83-924262-6-4.
  6. ↑ w. mil.. Z Beskidów Zachodnich. „Wierchy. Rocznik poświęcony górom i góralszczyźnie.”. R. XIV, s. 242, 1936. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, Kraków. 
  7. ↑ Marek Jabłonowski, Bogusław Polak, Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom = II, Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 26, ISBN 83-87424-77-3.
  8. ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 318, 330–333, ISBN 83-01-12479-2.
  9. ↑ a b J. Solon i inni, Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data, „Geographia Polonica”, 91 (2), 2018, s. 143–170.
Przełęcze Beskidu Żywieckiego
Grupa Wielkiej Raczy
Grupa Pilska i Romanki
Grupa Oszusa
Pasmo Babiogórskie
Pasmo Jałowieckie i Pasmo Solnisk
Beskid Orawsko-Podhalański
Przełęcze Beskidu Średniego (Makowskiego)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya