Henry Edwards

Henry Edwards

Karta pamiątkowa z 1871 roku[1]
Data i miejsce urodzenia	27 sierpnia 1827 Ross-on-Wye, Anglia
Data i miejsce śmierci	9 czerwca 1891 Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Zawód, zajęcie	aktor teatralny, entomolog, pisarz
Multimedia w Wikimedia Commons

Henry Edwards, znany też jako Harry Edwards (ur. 27 sierpnia 1827 w Ross-on-Wye, zm. 9 czerwca 1891 w Nowym Jorku) – angielski aktor teatralny, pisarz i entomolog, znany z kariery scenicznej w Australii, San Francisco i Nowym Jorku oraz z badań nad motylami i ćmami^[2][3]. W Australii występował zawodowo w repertuarze szekspirowskim i komediowym, a jednocześnie gromadził okazy owadów, które stały się częścią zalążka zbiorów National Museum of Victoria(inne języki)^[4]. Po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych był jednym z założycieli Bohemian Club(inne języki), a urządzony na jego cześć pożegnalny piknik dał początek letnim spotkaniom klubu w Bohemian Grove(inne języki)^[5.1]. W Nowym Jorku redagował czasopismo entomologiczne „Papilio”, a jego liczącą blisko 300 000 okazów kolekcję owadów po śmierci nabyto dla American Museum of Natural History^[3][2]. Opisane przez niego taksony oznacza się skrótem „Hy. Edw.”^[3].

Henry Edwards urodził się w Brook House w Ross-on-Wye jako syn Hannah i Thomasa Edwardsów. Według zapisów parafialnych został ochrzczony 14 września 1827 roku^[4]. Zainteresowanie owadami przejął od starszego brata Williama i rozwijał je pod wpływem Edwarda Doubledaya, choć rodzina początkowo widziała dla niego raczej karierę prawniczą^[4]. Po krótkim okresie pracy w londyńskim kantorze i występach amatorskich wyruszył w 1853 roku do Australii, gdzie jego brat mieszkał w Merrivale pod Melbourne. W podróży statkiem Ganges notował obserwacje przyrodnicze, m.in. pierwsze spotkania z albatrosami^[6].

W Melbourne Edwards szybko połączył życie teatralne z terenową pracą przyrodniczą. W ciągu dwóch lat zebrał 1676 gatunków owadów, około 200 spreparowanych ptaków i podobną liczbę okazów botanicznych. Kolekcję tę, wraz ze zbiorem Williama Kershawa, kupił Frederick McCoy, aby utworzyć podstawę nowego muzeum w Wiktorii^[4]. Na scenie australijskiej występował z zespołem George’a Seltha Coppina, a następnie z trupą Gustavusa Vaughana Brooke’a^[7]. W listopadzie 1859 roku grał Petruchia w Poskromieniu złośnicy w Princess’s Theatre w Sydney, partnerując Avonii Jones(inne języki), która grała Katarzynę^[7]. Po odejściu Brooke’a od zarządzania zespołem Edwards współprowadził trupę z George’em Fawcettem Rowe, a w 1860 roku wystąpił m.in. w australijskiej inscenizacji Komedii omyłek^[7].

Jako naturalista korzystał z pomocy Williama Sharpa Macleaya i szukał okazów podczas podróży scenicznych po Australii i poza nią^[4]. W Sydney odbył także dwa loty balonem na prośbę George’a Coppina, pierwszy z nich omal nie zakończył się poważnym wypadkiem^[6]. W poszukiwaniu owadów i ról scenicznych podróżował również do Nowej Zelandii, Peru, Panamy i Meksyku^[8][3].

W 1865 roku Edwards rozpoczął dwunastoletni pobyt w San Francisco. W spisie ludności z 1870 roku figurował jako urodzony za granicą komik teatralny, mieszkający z kobietą zapisaną jako Mariana i z chińskim służącym Heng Gim^[9]. Mariana była najprawdopodobniej żoną Edwardsa, Marianne Elizabeth Woolcott Bray. Kobietę tę w 1851 roku poślubił jako swoją pierwszą żonę Gustavus Vaughan Brooke i wyjechał z nią do Australii^[7]. W lutym 1863 roku Brooke ożenił się ponownie, biorąc za drugą żonę aktorkę Avonię Jones (1836–1867)^[10]. Brooke zginął w katastrofie morskiej w 1866 roku, a jego wdowa zmarła rok później w Nowym Jorku. Późniejsze relacje wspominały, że Edwards poślubił wdowę po Brooke’u, nie podając jednak jej imienia^[7][11].

W latach 1868–1869 Edwards dzierżawił i prowadził Metropolitan Theater^[12]. Był też jednym z członków zespołu California Theatre, otwartego w styczniu 1869 roku^[13]. W maju 1872 roku wystąpił tam jako wygnany książę senior w Jak wam się podoba, z Johnem McCulloughem jako Orlandem. Walter M. Leman wspominał później, że inscenizacja ta należała do najlepszych, jakie widział^[14].

Edwards należał do założycieli Bohemian Club, był jego pierwszym wiceprezesem i dwukrotnie pełnił funkcję prezesa w latach 1873–1875^[15]. Organizował w klubie obchody szekspirowskie w kwietniu 1873, 1875 i 1877 roku oraz bożonarodzeniowe spotkanie w grudniu 1877 roku, określane hasłem „The Feast of Reason and Flow of Soul”^[5.2]. Pożegnalny nocny piknik urządzony mu 29 czerwca 1878 roku w lasach koło Taylorville został przez Garnetta opisany jako zalążek późniejszych letnich zgromadzeń Bohemian Grove^[5.3][5.1].

W San Francisco Edwards kontynuował badania owadów w California Academy of Sciences pod kierunkiem Hansa Hermanna Behra, kuratora zbiorów lepidopterologicznych^[3]. Do akademii został wybrany w 1867 roku, a w 1873 roku objął funkcję kuratora entomologii i zasiadał w komitecie publikacyjnym, który przygotowywał „Proceedings of the California Academy of Sciences”^[16]. W 1874 roku został jednym z wiceprezesów akademii, a 2 stycznia 1877 roku wybrano go jej członkiem dożywotnim^[16].

Edwards utrzymywał kontakty z przyrodnikami i kolekcjonerami zachodniego wybrzeża. W czerwcu 1871 roku odwiedził Johna Muira w Yosemite Valley, mając list polecający od Jeanne Carr. Muir przesyłał mu później okazy z Sierra Nevada^[17]. Edwards publikował prace z cyklu Pacific Coast Lepidoptera, opisywał nowe taksony i nadał jednej z ciem nazwę Gyros muiri na cześć Muira^[18]. Przyjaźnił się również z George’em Robertem Crotchem, a po jego śmierci w 1874 roku opublikował w „Proceedings of the California Academy of Sciences” tekst wspomnieniowy^[19]. Późniejsze badania Johna V. Calhouna nad okazami zbieranymi przez Crotcha w 1873 roku porządkowały m.in. relacje między wyprawami Crotcha i niezależnymi podróżami Edwardsa do Kolumbii Brytyjskiej^[20].

Po wyjeździe z San Francisco Edwards występował w Boston Theatre przy Washington Street, gdzie pod koniec 1878 roku zastąpił innego aktora w roli Schelma w widowisku The Exiles^[21.1]. Po czterotygodniowej serii pojawiał się w kolejnych przedstawieniach teatru w sezonie 1879–1880^[21.2]. W spisie z 1880 roku podał, że jest urodzonym w Anglii aktorem, mieszkającym w Bostonie z żoną Marian i służącym Gim Hing^[22].

W Nowym Jorku Edwards związał się z Brooklyn Entomological Society i New York Entomological Society. W 1881 roku współtworzył i redagował czasopismo „Papilio”, nazwane od rodzaju motyli(inne języki) z rodziny paziowatych^[3]. Funkcję redaktora pełnił do stycznia 1884 roku, gdy przekazał ją Eugene’owi Murray-Aaronowi z Filadelfii^[23]. „Papilio” ukazywało się do 1884 roku, po czym połączono je z biuletynem Brooklyn Entomological Society w nowe czasopismo „Entomologica Americana”^[24].

Od grudnia 1880 roku Edwards był związany z Wallack’s Theatre w Nowym Jorku, określanym przez Lewisa Hardee jako „finest theatre company in America”^[25]. Grał role takie jak Książę Malleotti w Forget Me Not, Max Harkaway w London Assurance, Baron Stein w Diplomacy i Master Walter w The Hunchback^[25]. Wallack zaprosił go również do Lambs Club, a Edwards zaangażował się w organizację Actors’ Fund of America, powołanego dla wspierania potrzebujących aktorów i wdów po nich. Po pierwszym roku działalności został na rok sekretarzem funduszu^[26][27].

W 1882 roku wystąpił w Palmer’s Theatre w The School for Scandal(inne języki) jako Sir Oliver Surface, u boku m.in. Johna Gibbsa Gilberta, Rose Coghlan i Madame Ponisi^[28]. W 1883 roku zebrał eseje, opowieści podróżne i wspomnienia w książce A Mingled Yarn, dedykowanej Bohemian Club^[29]. Recenzja z „New York Tribune”, przedrukowana w „Literary News”, podkreślała rzadkie połączenie kompetencji naukowych i aktorskich w jednej osobie^[30].

W 1886 roku tygodnik „The Theatre” opublikował wywiad z „Harrym” Edwardsem, opisując go jako człowieka lubianego i towarzyskiego, mieszkającego z żoną i służącym Charlie, który służył rodzinie od 17 lat^[31]. Dziennikarka zwracała uwagę na mieszkanie wypełnione zbiorami przyrodniczymi, dywanami, porcelaną, meblami, fotografiami i obrazami innych aktorów. Opisała także listy od m.in. Williama Makepeace’a Thackeraya, Charlesa Dickensa, Anthony’ego Trollope’a, Charlesa Darwina i Louisa Agassiza^[31]. Edwards mówił, że jedno piętro domu zajmuje kolekcja entomologiczna ubezpieczona na 17 000 dolarów^[31].

Dwa lata po ukończeniu przez Alfreda Tennysona cyklu Idylls of the King Edwards i George Parsons Lathrop przystosowali opowieść o Elaine z Astolat i Lancelocie do sceny jako czteroaktową sztukę Elaine^[32]. Pierwsze publiczne czytanie odbyło się w Madison Square Theatre 28 kwietnia 1887 roku, a Edwards wystąpił jako ojciec Elaine, Lord Astolat^[33]. W grudniu tego samego roku sztuka została wystawiona przez zespół A.M. Palmera i odniosła powodzenie sceniczne oraz finansowe^[34][35].

W 1888 roku zespół Wallack’s Theatre zapowiedział serię ostatnich wznowień dawnych komedii, po której kompania miała zostać rozwiązana^[36]. Edwards pełnił funkcję kierownika sceny i powrócił do ról, m.in. Maxa Harkawaya w London Assurance oraz Pułkownika Rocketta w Old Heads and Young Hearts^[37]. W tej samej nostalgicznej serii ponownie zagrał Sir Olivera w The School for Scandal, a recenzje określały go jako jednego z najlepszych odtwórców tej roli na amerykańskiej scenie^[36][11].

21 maja 1888 roku w Metropolitan Opera House odbyło się przedstawienie Hamleta na cześć Lestera Wallacka i dla zebrania środków na jego leczenie. Obsada obejmowała m.in. Edwardsa jako kapłana, Edwina Bootha jako Hamleta, Lawrence’a Barretta jako ducha, Franka Mayo jako króla, Rose Coghlan jako królową graczy i Helenę Modrzejewską jako Ofelię. Zebrano ponad 10 000 dolarów^[25]. Edwards pomagał później Wallackowi i jego żonie w przygotowaniu wspomnień aktora^[38].

Rok później Edwards opublikował katalog Bibliographic Catalogue of the Described Transformations of North American Lepidoptera^[3]. Po przyjęciu propozycji kontraktowej wrócił jeszcze do Australii jako kierownik sceny zespołu teatralnego w Melbourne, ale doświadczenie było rozczarowujące, a pogarszające się zdrowie utrudniło mu powrót do regularnej gry po ponownym przyjeździe do Nowego Jorku^[11]. W marcu wystąpił jako Holofernes w Straconych zachodach miłości w Daly’s Theatre, lecz duszności sprawiły, że rolę przejął młody Tyrone Power senior^[11]. Edwards i żona próbowali odpoczynku w Arkville w Catskill Mountains, jednak lekarz rozpoznał zaawansowaną chorobę Brighta, historyczne określenie choroby nerek, z powikłaniami przewlekłego zapalenia płuc. Edwards zmarł w domu przy 185 East 116th Street 9 czerwca 1891 roku, kilka godzin po powrocie do miasta^[11][3].

Po śmierci Edwardsa jego kolekcja około 300 000 okazów owadów, należąca do największych w Stanach Zjednoczonych, została kupiona przez przyjaciół za 15 000 dolarów dla zabezpieczenia wdowy i przekazana American Museum of Natural History (AMNH) jako podstawa zbiorów lepidopterologicznych^[2][39][3]. Wdowa po Edwardsie przekazała muzeum także inne okazy, w tym dwa jaja rajokształtnych (Rajiformes)^[40]. Powiernicy AMNH kupili ponadto należące do Edwardsa 500 tomów literatury entomologicznej i 1200 broszur, tworząc Harry Edwards Entomological Library^[41]. Zakup ten należał do ważnych wczesnych nabytków księgozbioru AMNH muzeum^[42].

Oznaczenie „Hy. Edw.” w nazwach gatunkowych wskazuje, że takson został opisany przez Henry’ego Edwardsa. Nie należy go mylić ze skrótem „Edw.” odnoszącym się do Williama Henry’ego Edwardsa, niespokrewnionego współczesnego lepidopterologa^[3]. Edwards szczególnie dużo opisywał ćmy Ameryki Północnej, w tym z rodzin i grup takich jak Arctiidae, Bombycidae, Hepialidae, Sesiidae, Noctuidae, Sphingidae, Lasiocampidae, Geometridae, Pyralidae czy Saturniidae^[8]. W nazwach chętnie sięgał po postacie kobiece z dramatów Szekspira: Ofelię, Hermię i Desdemonę^[43]. Przykładowo opisał lub wiązano z nim nazwy Catocala ophelia, Catocala hermia i Catocala desdemona^[44][45][46].

Data urodzenia Edwardsa jest niepewna — XIX-wieczne dokumenty podawały ją rozbieżnie. Dokumenty parafialne potwierdzają chrzest 14 września 1827 roku, a wiek 25 lat zadeklarowany po przybyciu do Australii w czerwcu 1853 roku jest z tym zgodny^[4]. W spisie z 1870 roku Edwards podał jednak rok 1830, w spisie z 1880 roku wiek 45 lat, co sugerowałoby rok 1835, a w szkicach biograficznych dla środowisk teatralnych i entomologicznych wracał do daty 27 sierpnia 1830 roku^[9][22]. Dwa lata przed śmiercią miał powiedzieć reporterowi „Lorgnette”, że urodził się w 1832 roku, natomiast nekrolog „The New York Times” przytaczał rodzinną datę 23 września 1830 i wzmiankował zawodowe listy aktorów podające 1824 rok^[4][11]. Współczesne opracowania zwykle przyjmują rok 1827 jako najlepiej poświadczony dokumentami^[4].