1891
Ten artykuł od 2021-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Rządzący państwami w 1891
Wydarzenia w Polsce
- 3 stycznia – ukazało się pierwsze wydanie Gazety Robotniczej.
- 1 maja – w Łodzi i Żyrardowie w trakcie manifestacji robotniczych doszło do starć z wojskiem, a następnie represji władz carskich.
- 2-3 maja – w Krakowie i Lwowie obchodzono uroczyście setną rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. Odbyły się pochody, manifestacje, przedstawienia teatralne i wystawy. Zaprezentowano m.in. obraz Jana Matejki Uchwalenie Konstytucji 3 maja.
- 2 czerwca – położono kamień węgielny pod budowę budynku Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
- 6 czerwca – powstało „Krakowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe” jako pierwsze pogotowie na ziemiach polskich, a drugie - po wiedeńskim - w Europie.
- 21 listopada – rozpoczął działalność szpital psychiatryczny w Tworkach.
- Rozegrano pierwsze kolarskie mistrzostwa Królestwa Polskiego (organizator: Warszawskie Towarzystwo Cyklistów).
- Ukazał się pierwszy tomik wierszy Kazimierza Przerwy-Tetmajera pt. „Poezje”, który zwiastował nadchodzącą epokę młodej polski.
Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – wprowadzono po raz pierwszy emerytury (Niemcy).
- 8 stycznia – Brytyjczyk, J.A. Brodie, wykonał pierwszą siatkę zakładaną na bramki boisk piłkarskich (wzór zastrzeżono patentem).
- 6 lutego – Antonio Starabba został premierem Włoch.
- 12 lutego – włoski astronom Elia Millosevich odkrył planetoidę Josephina.
- 13 lutego – w Londynie doszło do ostatniego z morderstw przypisywanych Kubie Rozpruwaczowi.
- 15 lutego – założono szwedzki klub piłkarski AIK Fotboll.
- 24 lutego – Brazylijski parlament uchwalił republikańską konstytucję.
- 5 marca – francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę (307) Nike.
- 6 marca – Johannes Steen został premierem Norwegii.
- 17 marca – brytyjski statek pasażerski SS „Utopia” zatonął po kolizji z okrętem wojennym w Zatoce Gibraltarskiej; zginęły 562 spośród 880 osób na pokładzie.
- 28 marca – w Londynie odbyły się I Mistrzostwa Świata w Podnoszeniu Ciężarów.
- 31 marca – francuski astronom Alphonse Borelly odkrył planetoidę (308) Polyxo.
- 23 kwietnia – wojna domowa w Chile: zwycięstwo floty rządowej nad flotą Kongresu w bitwie w Zatoce Caldera.
- 24 kwietnia – uruchomiono pierwszą linię tramwaju elektrycznego w niemieckim Halle.
- 3 maja – powstał duński klub piłkarski Vejle BK.
- 5 maja – na uroczystym otwarciu Carnegie Hall w Nowym Jorku orkiestrą dyrygował Piotr Czajkowski.
- 6 maja – Masayoshi Matsukata został premierem Japonii.
- 11 maja – podczas wizyty w Japonii przyszły car Rosji Mikołaj II został zaatakowany i ciężko zraniony w głowę szablą przez policjanta.
- 15 maja – papież Leon XIII ogłosił encyklikę Rerum novarum.
- 31 maja – we Władywostoku rozpoczęto budowę magistrali transsyberyjskiej.
- 13 czerwca – założono Muzeum Archeologiczne w Stambule.
- 16 czerwca – John Abbott został premierem Kanady.
- 26 czerwca – powstała najstarsza argentyńska partia polityczna Radykalna Unia Obywatelska (UCR).
- 13 lipca – pojawia się słowo neuron jako nazwa komórki nerwowej. Po raz pierwszy użył jej niemiecki anatom i patolog Heinrich Wilhelm Waldeyer.
- 27 sierpnia – sojusz francusko-rosyjski zawarty nie w formie oficjalnego układu, ale w drodze wymiany not dyplomatycznych. Konwencję wojskową podpisano 17 sierpnia 1892 (zalążek ententy).
- 1 października – został otwarty Uniwersytet Stanforda, wyższa uczelnia w Stanfordzie, w stanie Kalifornia, w USA.
- 17 października – otwarto Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu.
- 28 października – w trzęsieniu ziemi w japońskich prowincjach Mino i Owari zginęło ponad 7 tys. osób.
- 23 listopada – pierwszy prezydent Brazylii Deodoro da Fonseca został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska. Jego miejsce zajął dotychczasowy wiceprezydent Floriano Peixoto.
- 27 listopada – francuski astronom Alphonse Borrelly odkrył planetoidę Phaeo.
- 15 grudnia – nauczyciel wychowania fizycznego w Springfield James Naismith zorganizował pierwszy mecz wymyślonej przez siebie koszykówki.
Urodzili się
- 1 stycznia – Charles Bickford, amerykański aktor (zm. 1967)
- 6 stycznia – Stanisław Gruszczyński, polski śpiewak operowy (tenor), aktor (zm. 1959)
- 7 stycznia - Zora Neale Hurston, amerykańska pisarka (zm. 1960)
- 8 stycznia – Bronisława Niżyńska, rosyjska tancerka, choreografka pochodzenia polskiego (zm. 1972)
- 9 stycznia – Józef Korczak, poeta, działacz niepodległościowy (zm. 1920)
- 13 stycznia – Michał Augustyn Pro, meksykański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1927)
- 14 stycznia:
- Zygmunt Lorec, polski malarz, rysownik, akwarysta (zm. 1963)
- Osip Mandelsztam, rosyjski prozaik, poeta pochodzenia żydowskiego (zm. 1938)
- Alphonse Weicker, luksemburski piłkarz, bramkarz, bankier (zm. 1973)
- 15 stycznia:
- Franz Babinger, niemiecki historyk, orientalista (zm. 1967)
- Ray Chapman, amerykański baseballista (zm. 1920)
- 16 stycznia – Tadeusz Kasprzycki, polski generał dywizji, polityk, minister spraw wojskowych (zm. 1978)
- 17 stycznia – Edward Rackmann, polski rolnik, oficer, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1962)
- 18 stycznia – Justyn Maria Russolillo, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1955)
- 22 stycznia – Pilar Villalonga Villalba, hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 28 stycznia:
- Franciszek Kotus-Jankowski, polski działacz komunistyczny, Namiestnik Rzeszy, prezydent Gdańska (zm. 1958)
- Jan Kozicki, polski matematyk (zm. 1979)
- 29 stycznia – Franciszek Gwiazda, polski działacz związkowy, prezydent Opola (zm. 1960)
- 5 lutego – Monta Bell, amerykański reżyser, scenarzysta i producent (zm. 1958)
- 6 lutego - Johanna Niederhellmann, niemiecka sufrażystka (zm. 1956)
- 12 lutego – Eugene Donald Millikin, amerykański polityk, senator ze stanu Kolorado (zm. 1958)
- 15 lutego – Dino Borgioli, włoski tenor (zm. 1960)
- 22 lutego – Józef Grad-Soniński, polski oficer, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1966)
- 23 lutego – Bolesław Fichna, polski działacz polityczny i adwokat (zm. 1945)
- 24 lutego:
- Witold Budryk, polski inżynier górnictwa, wykładowca akademicki (zm. 1958)
- Stefan Żbikowski, polski działacz komunistyczny, radziecki wojskowy (zm. 1937)
- 28 lutego – Roman Abraham, polski generał i prawnik (zm. 1976)
- 1 marca – Alfons Mazurek, polski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1944)
- 2 marca:
- Franciszek Bałdyga, powstaniec śląski, działacz społeczny (zm. 1975)
- Józef Papeć, podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1979)
- 4 marca:
- Bolesław Jakubiak, polski oficer, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1940)
- Kazimierz Żebrowski, polski hokeista (zm. ?)
- 8 marca – Eugeniusz Kulesza, polski marianin, męczennik, sługa Boży (zm. 1941)
- 12 marca:
- Wiktoryn Kaczyński, polski pilot, oficer Wojska Polskiego (zm. 1986)
- Wilhelm Reinhard, niemiecki pilot wojskowy, as myśliwski (zm. 1918)
- Tadeusz Schaetzel, polski wojskowy, polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1971)
- 15 marca - Laura Papo Bohoreta, jugosłowiańska pisarka (zm. 1942)
- 18 marca - Walter A. Shewhart, amerykański fizyk i statystyk (zm. 1967)
- 20 marca:
- Edmund Goulding, brytyjski reżyser i scenarzysta filmowy (zm. 1959)
- Gottfried Treviranus, niemiecki polityk (zm. 1971)
- Zheng Yuxiu, chińska prawniczka i polityczka (zm. 1959)
- 22 marca – Bogusław Miedziński, polski podpułkownik, dziennikarz, polityk, minister, marszałek Senatu RP (zm. 1972)
- 1 kwietnia:
- Clarence Norman Brunsdale, amerykański polityk, senator ze stanu Dakota Północna (zm. 1978)
- Augustyn Thevarparampil, indyjski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1973)
- 2 kwietnia – Max Ernst, niemiecki malarz, rzeźbiarz, grafik i pisarz (zm. 1976)
- 7 kwietnia:
- Ole Kirk Christiansen, duński przedsiębiorca, producent zabawek, twórca fabryki klocków Lego (zm. 1958)
- Eino Aukusti Leino, fiński zapaśnik (zm. 1986)
- 8 kwietnia – Leon Surzyński, polski lekarz, polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1967)
- 13 kwietnia – Stanisław Helsztyński, polski historyk literatury, anglista (zm. 1986)
- 14 kwietnia – Jan Wacław Zawadowski, polski malarz (zm. 1982)
- 17 kwietnia – Monrad Wallgren, amerykański polityk, senator ze stanu Waszyngton (zm. 1961)
- 22 kwietnia:
- Belle Bennett, amerykańska aktorka (zm. 1932)
- Harold Jeffreys, brytyjski astronom, matematyk, geofizyk, statystyk (zm. 1989)
- Jerzy Litewski, polski funkcjonariusz wywiadu, urzędnik konsularny (zm. 1980)
- Teofil Ociepka, polski malarz prymitywista, teozof (zm. 1978)
- Władysław Ponurski, polski lekkoatleta, prawnik (zm. 1978)
- Radhabai Subbarayan, indyjska polityczka (zm. 1960)
- 23 kwietnia – Siergiej Prokofjew, kompozytor rosyjski (zm. 1953)
- 30 kwietnia – Zygmunt Zabierzowski, polski prawnik, komisarz rządu w Gdyni (zm. 1937)
- 1 maja – Charley Patton, amerykański muzyk bluesowy (zm. 1934)
- 3 maja - Franciszek Barteczek, polski nauczyciel i działacz społeczny, kapitan piechoty WP, jeden z przywódców przewrotu w Cieszynie w 1918 (zm. 1983)
- 13 maja – Zofia Stryjeńska, polska malarka, graficzka i literatka (zm. 1976)
- 15 maja (3 maja ss) – Michaił Bułhakow, dramatopisarz i prozaik rosyjski (zm. 1940)
- 17 maja – Sławomir Użupis, kapitan piechoty Wojska Polskiego (zm. 1920)
- 18 maja – Rudolf Carnap, niemiecki filozof, logik i matematyk (zm. 1970)
- 19 maja – Nikodem Polak, polski oficer, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1937)
- 20 maja - Helena Halecka, polska historyk (zm. 1964)
- 22 maja – Johannes Becher, niemiecki poeta, krytyk literacki, redaktor i polityk (zm. 1958)
- 24 maja – Wincenty Maria Izquierdo Alcón, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 25 maja – Mieczysław Świerz, polski taternik, nauczyciel (zm. 1929)
- 26 maja – Paul Lukas, amerykański aktor pochodzenia węgierskiego (zm. 1971)
- 28 maja – Bahauddin Churszyłow, pułkownik kontraktowy kawalerii Wojska Polskiego (zm. ?)
- 5 czerwca - Helena Sparrow, polska bakteriolog, mikrobiolog, wykładowczyni akademicka pochodzenia brytyjskiego (zm. 1970)
- 9 czerwca – Cole Porter, amerykański kompozytor i autor piosenek (zm. 1964)
- 13 czerwca – Antoni Pączek, polski polityk, samorządowiec, prezydent Lublina (zm. 1952)
- 19 czerwca - Anna Minkowska, polska historyk (zm. 1969)
- 24 czerwca – Irving Pichel, amerykański aktor i reżyser filmowy (zm. 1954)
- 29 czerwca – Piotr Urbańczyk, polski policjant, ofiara zbrodni katyńskiej (zm. 1940)[1]
- 1 lipca – Nicolás Franco, hiszpański generał, inżynier, brat Francisco (zm. 1977)
- 8 lipca – Josef Hora, czeski poeta (zm. 1945)
- 13 lipca – Seweryna Broniszówna, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (zm. 1982)
- 21 lipca – Marcel-Frédéric Lubin-Lebrère, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1972)
- 23 lipca – Kurt Bergström, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1955)
- 3 sierpnia – Wawrzyniec Mazany, polski kapitan, żołnierz ZWZ (zm. 1942)
- 7 sierpnia – Wacław Pająk, polski malarz (zm. 1926)
- 19 sierpnia – Andrij Bratuń, ukraiński polityk (zm. po 1932)
- 20 sierpnia – Kazimierz Chmielewski, polski major piechoty (zm. 1941)
- 22 sierpnia – Irena Stefani, włoska zakonnica, pielęgniarka, misjonarka, błogosławiona katolicka (zm. 1930)
- 23 sierpnia - Anna Ludwika Czerny, polska poetka, powieściopisarka (zm. 1968)
- 25 sierpnia:
- Gustaw Morcinek, polski pisarz (zm. 1963)
- Wacław Wąsowicz, polski malarz, grafik (zm. 1942)
- 30 sierpnia – Herbert Westermark, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1981)
- 3 września – Marcel Grandjany, francusko-amerykański harfista, kompozytor i pedagog (zm. 1975)
- 5 września – Stefan Szczęsny, polski żołnierz i działacz polityczny (zm. 1963)
- 6 września – Yrjö Väisälä, fiński geodeta i astronom (zm. 1971)
- 9 września – Wacław Majewski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy warszawski (zm. 1983)
- 16 września:
- Rudolf Ksander, podpułkownik Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari (zm. ?)
- Czesław Marek, polski kompozytor, pianista (zm. 1985)
- 19 września – Edward Jakóbowicz, kapitan saperów inżynier Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. ?)
- 20 września – Tadeusz Lehr-Spławiński, polski językoznawca (zm. 1965)
- 25 września – Jan Maria od Krzyża (Marian García Méndez), hiszpański sercanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- 30 września – Antoni Bolt, polski polityk, prezydent Torunia (zm. 1941)
- 6 października – Kálmán Kalocsay, węgierski esperantysta, pisarz, tłumacz, językoznawca i chirurg (zm. 1976)
- 7 października – Jan Korkozowicz, polski oficer, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1968)
- 10 października – Bolesław Barbacki, polski malarz (zm. 1941)
- 12 października – Edyta Stein, znana jako św. Teresa Benedykta od Krzyża – filozof, święta Kościoła rzymskokatolickiego (zm. 1942)
- 13 października – Roman Cieszyński, rotmistrz Wojska Polskiego (zm. 1925)
- 20 października – James Chadwick, brytyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla w 1935 roku (zm. 1974)
- 23 października – Stanisław Szyszka, polsko-kanadyjski górnik, poszukiwacz złota, przedsiębiorca (zm. 1935)
- 4 listopada:
- Maria Maravillas od Jezusa, hiszpańska karmelitanka, święta katolicka (zm. 1974)
- Piotr Miętkiewicz, polski pedagog, prezydent Bytomia (zm. 1957)
- 11 listopada – Grunia Suchariewa, radziecka psychiatra dziecięca (zm. 1981)
- 14 listopada:
- Frederick Banting, kanadyjski fizjolog, odkrywca insuliny, noblista (zm. 1941)
- Stanisław Ujejski, generał brygady obserwator Wojska Polskiego (zm. 1980)
- 15 listopada – Erwin Rommel, feldmarszałek Trzeciej Rzeszy (zm. 1944)
- 17 listopada:
- Franz Jakob, niemiecki polityk, nadburmistrz Torunia (zm. 1965)
- Herbert S. Walters, amerykański polityk, senator ze stanu Tennessee (zm. 1973)
- 20 listopada – Einar Berntsen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
- 24 listopada – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, polska pisarka (zm. 1945)
- 26 listopada – Scott Bradley, amerykański kompozytor, pianista i dyrygent (zm. 1977)
- 27 listopada – Edward Makowski, polski działacz niepodległościowy i oficer (zm. 1940)
- 8 grudnia – Maria Łaszkiewicz, polska twórczyni tkaniny artystycznej, reprezentantka polskiej szkoły tkaniny (zm. 1981)
- 10 grudnia – Nelly Sachs, poetka niemiecka (zm. 1970)
- 12 grudnia – Wacław Budzyński, oficer armii polskiej, polski dziennikarz, pisarz, poseł II RP, organizator Agencji Antymasońskiej (zm. 1939)
- 14 grudnia – Thor Ørvig, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
- 17 grudnia – Hu Shi (chin. upr. 胡适), chiński filozof, poeta i pisarz (zm. 1962)
- 19 grudnia – Edward Bernard Raczyński, polski polityk, prezydent (zm. 1993)
- 26 grudnia – Henry Miller, prozaik amerykański (zm. 1980)
- data dzienna nieznana:
- Andrzej Wang Tianqing, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
- Anna Zdziarkówna, polska działaczka ruchu muzycznego (zm. po 1963)
Zmarli
Zdarzenia astronomiczne
- W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 5 lutego
- Ostatki: 10 lutego
- Popielec: 11 lutego
- Niedziela Palmowa: 22 marca
- Wielki Czwartek: 26 marca
- Wielki Piątek: 27 marca
- Wielka Sobota: 28 marca
- Wielkanoc: 29 marca
- Poniedziałek Wielkanocny: 30 marca
- Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 21 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 7 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 17 maja
- Boże Ciało: 28 maja
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Bolesław Piątek: Uroczystość odsłonięcia tablicy edukacyjno-informacyjnej upamiętniającej Piotra Urbańczyka – komisarza Policji Województwa Śląskiego i ofiary zbrodni katyńskiej – Katowice, 29 listopada 2024. katowice.ipn.gov.pl. [dostęp 2025-02-08]. (pol.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.