Henry Gunther

Henry Gunther

sierżant
Pełne imię i nazwisko	Henry Nicholas John Gunther
Data i miejsce urodzenia	6 czerwca 1895 Baltimore
Data i miejsce śmierci	11 listopada 1918 Chaumont-devant-Damvillers
Przebieg służby
Lata służby	1917–1918
Siły zbrojne	US Army
Jednostki	Amerykański Korpus Ekspedycyjny
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa: ofensywa w Meuse-Argonne †
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Henry Nicholas John Gunther (ur. 6 czerwca 1895 w Baltimore, zm. 11 listopada 1918 w Chaumont-devant-Damvillers) – amerykański sierżant, uznawany za ostatnią ofiarę I wojny światowej^[1][2][3]. Zginął o godz. 10:59, około minuty przed wejściem w życie rozejmu o godz. 11:00^[2][4].

Urodził się 6 czerwca 1895 roku w rodzinie niemiecko-amerykańskiej we wschodnim Baltimore w stanie Maryland^[2][3]. Jego rodzice, George Gunther (1869–1919) i Lina Roth (1866–1938), byli dziećmi niemieckich imigrantów^[2][5]. Dorastał w Highlandtown, dzielnicy East Baltimore, na którą duży wpływ mieli niemieccy imigranci^[3][6], gdzie jego rodzina należała do rzymskokatolickiej parafii Najświętszego Serca Jezusowego^[5]. Gunther pracował jako księgowy i urzędnik w National Bank of Baltimore^[2][6]. W 1915 roku wstąpił do trzeciego zakonu Rycerzy Kolumba^[5][7].

Ze względu na swoje niemieckie pochodzenie Gunther nie zaciągnął się na ochotnika do amerykańskich sił zbrojnych, jak wielu innych Amerykanów zaraz po wypowiedzeniu wojny Niemcom przez Stany Zjednoczone w kwietniu 1917 roku. We wrześniu 1917 roku został powołany do wojska i przydzielony do 313 Pułku Piechoty, zwanego „Baltimore’s Own”^[8]; będącego częścią 157 Brygady 79 Dywizji Piechoty^[9].

Awansowany na sierżanta służb zaopatrzeniowych, odpowiadał za umundurowanie w swojej jednostce wojskowej i przybył do Francji w lipcu 1918 roku jako część nadciągających Amerykańskich Sił Ekspedycyjnych. Krytyczny list do domu, w którym donosił o „nędznych warunkach” na froncie i radził przyjacielowi, aby spróbował wszystkiego, by uniknąć poboru, został przechwycony przez cenzora pocztowego armii amerykańskiej. W rezultacie Gunther został zdegradowany ze stopnia sierżanta do szeregowca^[3][6].

Oddział Gunthera, kompania A, dotarł na front zachodni 12 września 1918 roku. Podobnie jak wszystkie jednostki alianckie na froncie ofensywy w Meuse-Argonne, rankiem 11 listopada wciąż jednostka toczyła walki^[10]. Rozejm z Niemcami został podpisany o godz. 5:00 czasu lokalnego, ale wszedł w życie dopiero o godzinie 11:00^[11].

Oddział Gunthera zbliżył się do blokady drogowej złożonej z dwóch niemieckich karabinów maszynowych we wsi Chaumont-devant-Damvillers niedaleko Mozy w Lotaryngii. Gunther wstał wbrew rozkazom swojego bliskiego przyjaciela i dowódcy, sierż. Ernesta Powella, i zaatakował pozycję nieprzyjaciela z karabinu maszynowego Browning M1918^[12]. Niemieccy żołnierze, wiedząc już o zawieszeniu broni, które miało wejść w życie zaledwie za minutę, próbowali krzykiem skłonić Gunthera do zaprzestania ataku. Gunther nie zareagował i zbliżał się do nieprzyjacielskich pozycji, oddając „strzał lub dwa”^[3]. Gdy zbliżył się zbyt blisko do pozycji niemieckich karabinów maszynowych, został trafiony krótką serią i zginął na miejscu^[4].

Pisarz James M. Cain, wówczas reporter „The Baltimore Sun”, przeprowadził później wywiad z towarzyszami Gunthera. Napisał, że Gunther „bardzo rozmyślał nad swoją niedawną degradacją i opanowała go obsesyjna determinacja, by zadośćuczynić swoim przełożonym i towarzyszom broni”^[3].

Dowodzący Amerykańskimi Siłami Ekspedycyjnymi gen. John Pershing w rozkazie dziennym z następnego dnia wymienił Gunthera jako ostatniego Amerykanina poległego w Wielkiej Wojnie^[4]. Armia pośmiertnie przywróciła mu stopień sierżanta, przyznając Guntherowi również wyróżnienie dywizji za waleczność w akcji oraz Krzyż za Wybitną Służbę. Szczątki Gunthera powróciły do ​​Stanów Zjednoczonych w 1923 roku po ekshumacji z cmentarza wojskowego we Francji i zostały pochowane na cmentarzu Najświętszego Odkupiciela w Baltimore^[2].

Późniejsze śledztwo wykazało, że w ostatnim dniu I wojny światowej, podczas negocjacji rozejmowych w wagonie kolejowym w lesie Compiègne, francuski dowódca naczelny, marszałek Ferdinand Foch, odmówił przystania na prośbę niemieckich negocjatorów o natychmiastowe zawieszenie broni, aby zapobiec dalszemu bezsensownemu rozlewowi krwi. Brak oficjalnego ogłoszenia rozejmu, nawet pomiędzy podpisaniem dokumentów rozejmu a jego wejściem w życie „o godzinie jedenastej jedenastego dnia jedenastego miesiąca”, spowodował, że około 11 000 żołnierzy obu stron zostało rannych lub zabitych – znacznie więcej niż średnia z ostatnich tygodni walk według statystyk wojskowych^[13].

Kilka lat po śmierci Gunthera, placówkę Weteranów Wojen Zagranicznych numer 1858 we wschodnim Baltimore nazwano jego imieniem^[2][3][14].

W Dniu Weteranów (we Francji zwanym Dniem Rozejmu) 11 listopada 2008 roku w pobliżu miejsca śmierci Gunthera w Chaumont-devant-Damvillers w Lotaryngii wzniesiono pomnik^[15]. Dwa lata później, podczas rocznicowych obchodów 11 listopada 2010 roku o godz. 10:59 rano Niemieckie Towarzystwo Marylandu odsłoniło tablicę pamiątkową na jego grobie^[5].

• George Lawrence Price – uznawany za ostatniego żołnierza Wspólnoty Narodów poległego podczas I wojny światowej, o godz. 10:58, około dwie minuty przed wejściem w życie rozejmu i minutę przed Henrym Guntherem.

• John P. Bauernschub: The Knights of Columbus: Fifty Years of Columbianism in Maryland. Wildside Press, 2008. ISBN 978-1-4344-7427-8. (ang.).
• Joseph E. Persico: Eleventh Month, Eleventh Day, Eleventh Hour: Armistice Day, 1918: World War I and Its Violent Climax. New York: Random House, 2004, s. 351. ISBN 0-375-50825-2. (ang.).