Henryk Talar
_(cropped).jpg) Henryk Talar (2017) | |
| Imię i nazwisko |
Henryk Józef Talar |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
25 czerwca 1945 |
| Zawód | |
| Lata aktywności |
od 1969 |
| Zespół artystyczny | |
| Teatr Narodowy | |
| Odznaczenia | |
   
| |
Henryk Józef Talar (ur. 25 czerwca 1945 w Kozach) – polski aktor teatralny, filmowy i dubbingowy, dyrektor teatrów, prezenter telewizyjny.
Wczesne lata życia
Urodził się w beskidzkich Kozach. Aktorstwem zainteresował się za sprawą nauczycielki języka polskiego[1]. Po raz pierwszy wystąpił w szkolnym przedstawieniu w roli koziołka Matołka[2]. Uczęszczał do Technikum Mechaniczno-Elektrycznego w Bielsku-Białej[1]. Po egzaminach do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie, dostał list od rektora: „Jest tyle zawodów na »a«: atokarz, aślusarz, amilicjant. Poza tym nie ten wzrost nie ten głos, no i nie taki znowu talent…”[1]. Dorabiał jako maszynista w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej, gdzie wziął udział w przedstawieniach w reż. ówczesnego dyrektora Mieczysława Górkiewicza: Wizyta starszej pani Friedricha Dürrenmatta (1965) jako zawiadowca stacji i Zbójcy Friedricha Schillera (1965) jako Schufterle. Wkrótce dostał się do krakowskiej PWST, gdzie na pierwszym roku wystąpił jako chłopiec kuchenny Marceli Stęporek w sztuce W małym dworku Stanisława Ignacego Witkiewicza (1966) z Janem Peszkiem pod opieką pedagogiczną Bronisława Dąbrowskiego, a na czwartym roku Jerzy Kaliszewski powierzył mu rolę Macieja w Kondukcie Bohdana Drozdowskiego (1968). Jego początek pracy filmowej miał miejsce w szkolnym filmie Tadeusza Kijańskiego. W 1969 ukończył studia[1].
Kariera sceniczna
Po ukończeniu studiów w latach 1969–1970 związał się z Teatrem Dramatycznym w Szczecinie, gdzie jego pierwszą rolą był Willi, syn Sonnenbruchów w przedstawieniu Sonnenbruchowie (1969) na podstawie Niemców Leona Kruczkowskiego. Dla odmiany w szczecińskim teatrze zagrał Kaja w Królowej Śniegu Eugeniusza Szwarca (1969) w oparciu o baśń Hansa Christiana Andersena, Lorenzo w sztuce Eros i Psyche Juliusza Żuławskiego (1970) w reż. Macieja Prusa i Kaspera w Weselu Stanisława Wyspiańskiego (1970).
Występował na deskach teatrów: Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1970–1973), Ateneum w Warszawie (1976–1982 i 1985–1997) i Studio w Warszawie (1982–1985). Dyrektor naczelny i artystyczny teatrów: im. Adama Mickiewicza w Częstochowie (od lata 1994[3] do 1997) i Teatru Polskiego w Bielsku-Białej (1997–1999).
Kariera ekranowa
Na kinowym ekranie wystąpił w roli powstańca w dramacie historycznym Kazimierza Kutza Sól ziemi czarnej (1969), Zenka w dramacie psychologicznym Henryka Kluby Opowieść w czerwieni (1974), Henryka w telewizyjnej poetyckiej opowieści w tonacji ludowego moralitetu Tadeusza Kijańskiego Przepłyniesz rzekę (1976) i proboszcza parafii Polskiego Kościoła Narodowego w Chicago w komedii Sylwestra Chęcińskiego Kochaj albo rzuć (1977).
W serialu Janusza Morgensterna Polskie drogi (1976–1977) został obsadzony w roli ogarniętego zemstą Niemca, złowieszczego Johanna Heimanna vel Jana Nowaczyka. W spektaklach telewizyjnych Teatru Sensacji Selekcja (1984) wcielił się w postać cynicznego mordercy żyjącego w nieustannym paraliżującym lęku, kandydata a potem szafa mafii Vittoria Matty. Trafił do obsady Sceny Faktu w przedstawieniach: Złodziej w sutannie (2008) w reż. Pawła Woldana jako naczelnik Służby Bezpieczeństwa, Gry operacyjne (2009) w reż. Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej w roli konsula i Prymas w Komańczy (2010) w reż. Pawła Woldana jako Alojzy Wrzalik z Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika.
Dubbing, radio i telewizja
Nagrywał role dubbingowe, w tym użyczył głosy myszy Aleksandrowi w Pszczółce Mai (1975) i bohatera Yoshimo do znanej gry cRPG Baldur’s Gate II: Cienie Amn (2000), pełnił funkcję lektora w filmach dokumentalnych, oświatowych i animowanych, m.in. w kreskówkach o Kubusiu Puchatku i Alfred Jonatan Kwak (1989)[4]. Był współpracownikiem Teatru Polskiego Radia[5]. Brał udział w słuchowiskach, w tym Sezon burz (2014) jako król Belohun, Krew elfów (2014) jako Foltest z Temerii.
W latach 2002–2003 na antenie Telewizji Polsat prowadził pierwszą edycję teleturnieju Rosyjska ruletka.
W RMF FM czytał W osiemdziesiąt dni dookoła świata. W słuchowisku Programu I Polskiego Radia Przyjaciel wg Stanisława Lema wystąpił w roli Hardena[6].
Zdrowie
W 2020 Henryk Talar stracił czucie w nogach i w szpitalu przeszedł operację kręgosłupa[2]. Po rehabilitacji wrócił do formy[2].
Filmografia
- 1969: Sól ziemi czarnej jako powstaniec
- 1974: Opowieść w czerwieni jako Zenek
- 1976: Wakacje jako Andrzej Balbiński, kapitan MO
- 1976: Przepłyniesz rzekę jako Henryk
- 1976–1977: Polskie drogi jako Johan Heimann
- 1976: Bezkresne łąki jako psychiatra
- 1977–1978: Układ krążenia jako doktor Wiktorczyk (odc. 1)
- 1977: Ostatnie okrążenie jako gestapowiec
- 1977: Okrągły tydzień jako zbój
- 1977: Kochaj albo rzuć jako proboszcz parafii Polskiego Kościoła Narodowego w Chicago
- 1978: Test pilota Pirxa jako neurolog i cybernetyk Tom Nowak (głos)
- 1978: Umarli rzucają cień jako „Mały”
- 1979: Prom do Szwecji jako Szczepan Zadra
- 1980: Tylko Kaśka jako nauczyciel
- 1980: Dzień Wisły jako Tadeusz
- 1981: Okolice Spokojnego Morza jako Ryszard Kalewik, drugi oficer
- 1981: Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy jako Henryk Franke, syn Ludwika
- 1981: Bołdyn jako kapitan „Zybert”
- 1983: Der Aufenthalt obsada aktorska
- 1983: Co dzień bliżej nieba jako nauczyciel matematyki
- 1984: Umarłem, aby żyć jako hauptsturmfuhrer Knothe, dowódca Pawiaka
- 1984: Przybłęda obsada aktorska
- 1984: Kim jest ten człowiek jako kapitan Adam Iwiński
- 1985: Tętno jako Tomek
- 1985: Temida jako Jan Rumień
- 1985: Obcy w domu jako Fred, mąż Katarzyny
- 1985: List gończy jako Marek Nowak
- 1985: Dłużnicy śmierci jako milicjant Kołdak
- 1986: Republika nadziei jako profesor Gulhoff
- 1986: Na kłopoty… Bednarski jako zastępca Hagemanna, komisarz Forst (odc. 5), następca Hagemanna, komisarz Forst (odc. 6–7)
- 1987: Zabij mnie glino jako Skaruch, milicjant z Katowic
- 1987: Wielki Wóz jako komendant oflagu
- 1987: Śmieciarz jako śmieciarz Tadek
- 1987: Na srebrnym globie jako przewodnik Marka
- 1988: Chichot Pana Boga jako Lenke, szef Webera
- 1988: Pan Kleks w kosmosie jako komputer „Lucas” (głos)
- 1989: Virtuti jako kapitan
- 1989: Urodzony po raz trzeci jako obersturmbannfuhrer Knothe
- 1989: Stan strachu jako Henryk Małecki, brat Jana, major SB
- 1989: Po własnym pogrzebie jako obersturmbannfuhrer Knothe
- 1989: Po upadku. Sceny z życia nomenklatury jako dziennikarz Henio
- 1990: Świnka jako dziennikarz Art Schummann
- 1990: Piggate jako dziennikarz Art Schummann
- 1991: Szwedzi w Warszawie jako agent szwedzki
- 1993: Kraj świata jako kandydat – organizator łańcucha
- 1994: Przygody Joanny jako „Antonio”, treser psów
- 1995: Za co? jako zesłaniec Brzozowski
- 1995: Sukces jako Ryszard Pełka, były SB-ek, pracownik Jaronia
- 1996: Daleko od siebie jako inspektor policji prowadzący śledztwo w sprawie śmierci Marii
- 1997: Historia o proroku Eliaszu z Wierszalina jako prorok Eliasz
- 1997: Wojenna narzeczona jako Dąbrowski, właściciel restauracji (odc. 3)
- 1997: Boża podszewka jako ksiądz
- 2000: Złotopolscy jako Tadeusz Partyniak, dyrektor w urzędzie miasta
- 2000: Twarze i maski jako Roman Kujawa
- 2000: Słoneczna włócznia jako komisarz Nart
- 2000: Prymas. Trzy lata z tysiąca jako Bolesław Bierut
- 2000–2003: M jak miłość jako mecenas Wiktor Gradoń
- 2000–2001: Miasteczko jako Szmidt, mafioso
- 2001–2002: Wiedźmin jako Eldar de Casteberg
- 2001: Marszałek Piłsudski jako Felicjan Sławoj Składkowski
- 2001: Kameleon jako nadkomisarz Adam Szponder, przyjaciel „Kameleona”
- 2001: Jutro będzie niebo jako Niemiec, odbiorca spirytusu
- 2002: Lokatorzy jako Adolf Zagórny, brat Romana, właściciela kamienicy na Kawiatowej
- 2003: Na dobre i na złe jako inżynier Leon Nyczka (odc. 148)
- 2005–2006: Pensjonat pod Różą jako Zygmunt Karbowiak
- 2005–2006: Egzamin z życia jako burmistrz
- 2006: Szatan z siódmej klasy jako profesor Tyszka
- 2006: Szatan z siódmej klasy jako profesor Tyszka
- 2007: Futro jako major Puszek, sąsiad Makowieckich
- 2008: Kryminalni jako Jan Gumiński „Guma” (odc. 91)
- 2008: Hotel pod żyrafą i nosorożcem jako profesor Tomasz Tomczyk
- 2009: Hel jako Weiss, szef Piotra
- 2009: 39 i pół jako mecenas d'Aarceville (odc. 29)
- 2010: Usta usta jako Filip Gęsicki
- 2010: Trick jako poseł Jan Szewczyk
- 2012: Sęp jako Piotr Mroczkowski „Nocka”
- 2014: Zbliżenia jako profesor
- 2014: The Last Waltz jako generał Stumm von Bordwehr
- 2016: Sługi boże jako ksiądz Witecki
- 2016: Mały Jakub jako sąsiad babci
- 2018: Ojciec Mateusz jako aktor Jerzy Klezmer (odc. 247)
- 2018-2022 : Leśniczówka jako Bogdan Karcz, ojciec Janusza
- 2018: Prymas Hlond jako kard. August Hlond
- 2018: Kler jako Kuraś
- 2019: Pułapka jako prokurator Jacek Staniak
- 2020: Archiwista jako Henryk Mikos
- 2020: Pętla jako inspektor policji, ojciec Daniela
- 2020: Rysa jako Pytlasiński
Polski dubbing
- 2017: Thor: Ragnarok – Odyn
- 2013: Thor: Mroczny Świat – Odyn
- 2013: Trylogia husycka – Szarlej
- 2011: The Elder Scrolls V: Skyrim – Generał Tullius
- 2008: Opowieści z Narnii: Książę Kaspian – Truflogon
- 2007: Wojownicze Żółwie Ninja – Splinter (wersja kinowa)
- 2006: Krowy na wypasie − Mayrus
- 2006: Neverwinter Nights 2 – Grobnar
- 2005: Jan Paweł II – kardynał Agostino Casaroli
- 2004: Pamiętnik księżniczki 2: Królewskie zaręczyny – Joe
- 2004: Liga Sprawiedliwych bez granic – Bruce Wayne w przyszłości
- 2004: W 80 dni dookoła świata – Lord Kelvin
- 2003: O rety! Psoty Dudusia Wesołka
- 2000: Baldur’s Gate II: Cienie Amn – Yoshimo
- 2000: Icewind Dale – narrator
- 1985: Wuzzle – Niuniek
- 1976: Ja, Klaudiusz − Kaligula
- 1975: Pszczółka Maja – Aleksander
Nagrody
- 1971: Nagroda SPATiF-u za rolę Czeladnika w Szewcach na XI Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
- 1983: Nagroda za rolę w spektaklu Łysa śpiewaczka Eugène’a Ionesco w reż. Romualda Szejda w Teatrze „Scena Prezentacje” w Warszawie na XVIII Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie
- 1986: Nagroda Komitetu do spraw Radia i Telewizji za wybitne kreacje aktorskie w Teatrze TV
- 1986: Złoty Ekran za role w spektaklach Selekcja i Potrójny nelson
- 1994: Lider, nagroda redakcji dziennika „Trybuna Śląska”
- 1997: śląska Złota Maska za reżyserię Zemsty i kreację Randle’a P. McMurphy’ego w Locie nad kukułczym gniazdem
- 2004: tytuł Mistrz Mowy Polskiej.
- 2009: Złoty Mikrofon za wybitne kreacje stworzone w Teatrze Polskiego Radia, które pozwalają wierzyć w ludzi i sens życia[7]
- 2011: Nagroda Teatru Polskiego Radia Wielki Splendor za kreacje radiowe[8]
- 2011: Nagroda aktorska za rolę męską w kategorii słuchowisk Teatru Polskiego Radia na festiwalu Dwa Teatry
- 2013: Nagroda przyznana za rolę Proroka Ilji w słuchowisku Prorok Ilia w reż. Pawła Łysaka i za rolę Jewgienija Siergiejewicza Dorna w słuchowisku Mewa w reż. Igora Gorzkowskiego[9].
- 2016: Wielka Nagroda Festiwalu Dwa Teatry za wybitne kreacje aktorskie[10][11]
Odznaczenia
- 1988: Odznaka Zasłużony Działacz Kultury
- 2009: Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[12][13]
- 2017: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (14 sierpnia, za wybitne zasługi dla rozwoju polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej)[14]
- 2025: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[12]
Przypisy
- ↑ a b c d Henryk Talar przeprosił Polaków. „Chciałem zakończyć tę rozmowę”. Onet.pl, 25 czerwca 2025. [dostęp 2025-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-21)]. (pol.).
- ↑ a b c Anna Kempys: Henryk Talar: Mroczna dusza? Nie chciał być „kukiełką” TVP!. Interia.pl, 25 czerwca 2022. [dostęp 2025-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-09-27)]. (pol.).
- ↑ Kronika lipiec / sierpień 1994. „Teatr”, s. 51, 9/1994. ISSN 0040-0769.
- ↑ Filmy czytane przez: Henryk Talar. Nevada Video. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-14)].
- ↑ Henryk Talar, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-09].
- ↑ „Przyjaciel” Stanisława Lema w Jedynce [online], PolskieRadio.pl [dostęp 2019-06-04] (pol.).
- ↑ Laureaci Złotych Mikrofonów 2009. prsa.pl, 17 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-18].
- ↑ Wielki Splendor dla Talara. Polskie Radio Program 1, 2011-12-05. [dostęp 2011-12-11].
- ↑ Dwa Teatry: „Tango” Mrożka i „Mewy” Akunina najlepsze. Wprost (Agencja Wydawniczo-Reklamowa Wprost Sp. z o.o.), 2013-06-04. [dostęp 2013-08-03].
- ↑ Laureaci festiwalu „Dwa Teatry”: Celińska i Talar. PolskieRadio.pl – serwis informacyjny Polskiego Radia, 23 maja 2016. [dostęp 2017-06-21].
- ↑ Wielka Nagroda Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry”. [w:] Nagrody przyznawane przez KRRiT [on-line]. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. [dostęp 2017-06-21].
- ↑ a b Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis. gov.pl. [dostęp 2026-03-30].
- ↑ Glorie Artis dla aktorów. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. [dostęp 2012-05-14].
- ↑ M.P. z 2017 r. poz. 1057
Bibliografia
- Portret na życzenie: Henryk Talar. „Film”. nr 52 (1904/XL), s. 22, 29 grudnia 1985. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
- Bohdan Gadomski. Kamienna maska sporo mnie kosztuje. „Film”. nr 18 (1922/XLI), s. 18–19, 4 maja 1986. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
- Monika Zakrzewska. Henryk Talar: „Uciekam od rechotu”. „Film”. nr 3 (2414), s. 46–49, marzec 2003. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
Linki zewnętrzne
- Henryk Talar w bazie IMDb (ang.)
- Henryk Talar w bazie Filmweb
- Henryk Talar w bazie filmpolski.pl
- Henryk Talar, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-09].
- Henryk Talar na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.