Iwan Syjak

Iwan Syjak

Іван Михайлович Сіяк

Data urodzenia	8 kwietnia 1887
Data śmierci	3 listopada 1937
Zawód, zajęcie	prawnik, działacz ruchu socjalistycznego
Narodowość	ukraińska
Multimedia w Wikimedia Commons

Iwan Mychajłowycz Syjak ukr. Іван Михайлович Сіяк (ur. 8 kwietnia 1887 w Laszkach Murowanych^[1][2], zm. 3 listopada 1937 w Sandarmochu^[3]) – ukraiński prawnik, żołnierz, działacz socjalistyczny i komunistyczny, członek UPSD, KP(b)U.

Urodził się w rodzinie nauczycielskiej^[3]. Ukończył gimnazjum w 1906, a następnie prawo na Uniwersytecie Lwowskim^[1][3][4]. W latach 1905–1919 członek Ukraińskiej Partii Socjal-Demokratycznej, a od 1907 członek jej Komitetu Centralnego^[1]. Był lejtnantem w armii austro-węgierskiej, w latach I wojny światowej był oficerem (dowódcą sotni) Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych^[2]. Po demobilizacji jesienią 1918 i utworzeniu Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej był wojskowym komisarzem w Tarnopolu^[1]. Jeden z organizatorów powstania antyhetmańskiego. W okresie Dyrektoriatu komisarz wojskowy na Podolu, w styczniu 1919 organizował antyrumuńskie powstanie pod Chocimiem. Był atamanem Ukraińskiej Armii Halickiej, od maja 1919 roku dowódca „Żelaznej Brygady” utworzonej w Kamieńcu Podolskim^[2][3]. Jego oddział został pokonany przez bolszewików, a Syjak pojmany^[4][1].

W latach 1919–1920 przebywał w Moskwie i widywał się z Włodzimierzem Leninem^[1]. Z jego rekomendacji wstąpił do Komunistycznej Partii (bolszewików) Ukrainy, będącej częścią składową RKP(b)^[5]. W marcu 1920 był komisarzem Komitetu Obwodowego Frontu Południowo-Zachodniego do spraw organizacji Czerwonej Ukraińskiej Armii Halickiej^[2] i dowódcą dywizji^[6]. Od 1 sierpnia do 15 grudnia 1920 był szefem komitetu likwidacyjnego Galrewkomu^[2]. W latach 1920–1921 kandydat na członka Wszechukraińskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego(inne języki). Od 15 kwietnia 1921 do 15 listopada 1922 był pierwszym sekretarzem przedstawicielstwa Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w Polsce^[2].

W latach 1923–1925 stał na czele Charkowskiej Gubernialnej Izby Adwokackiej. Był doradcą prawnym w wielu instytucjach i pracownikiem naukowym Charkowskiego Instytutu Gospodarki Narodowej^[2]. Na początku lat 30. był dyrektorem Ukraińskiego Instytutu Edukacji Językowej w Kijowie^[1][3].

2 lutego1933 został aresztowany pod zarzutem udziału w Ukraińskiej Organizacji Wojskowej i oskarżony o przygotowanie zbrojnego zamachu na rządu radziecki^[3][4]. Mimo tortur nie przyznał się do winy^[4]. Skazany 1 października 1933 przez Kolegium GPU USRR za działalność kontrrewolucyjną i szpiegostwo na rzecz Polaków na 10 lat pozbawienia wolności w Poprawczym obozie pracy^[3][4]. Wyrok odbywał w Swirłagu(inne języki) i obozie sołowieckim^[3]. 9 października 1937 został skazany na karę śmierci przez trojkę leningradzkiego NKWD. Rozstrzelany w Sandarmochu 3 listopada 1937^[3]. Zrehabilitowany 26 września 1958 orzeczeniem Trybunału Wojskowego Kijowskiego Okręgu Wojskowego^[7].