Jan Chełmecki

Jan Chełmecki
Data i miejsce urodzenia

25 stycznia 1816
Żmiąca

Data i miejsce śmierci

17 listopada 1887
Kraków

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

łacińskie

Prezbiterat

1843

Jan Chełmecki (ur. 25 stycznia 1816 w Żmiącej, zm. 17 listopada 1887 w Krakowie) – ksiądz, działacz niepodległościowy, polityk i poseł na galicyjski Sejm Krajowy i do austriackiej Rady Państwa.

Życiorys

Był synem Franciszka (zm. 1854), chłopa ze Żmiącej[1]. Uczęszczał do szkoły parafialnej w Ujanowicach jako uzdolniony uczeń został wysłany do gimnazjum w Nowym Sączu, gdzie uczył się w latach 1832-1837[1]. Naukę kontynuował w Liceum w Tarnowie (1837-1839) a następnie w seminarium duchownym w Tarnowie (1839-1843)[1]. W 1843 przyjął święcenia kapłańskie. Uzyskał także doktorat z teologii[2].

Od 1845 był prefektem seminarium w Tarnowie. Zaangażowany w przygotowanie powstania krakowskiego w 1846. Został aresztowany w marcu 1846 za agitację wśród chłopów swej rodzinnej wsi, którzy wydali go Austriakom. Franciszek Bujak w swej monografii Żmącej pisze że księdza miejscowa „ludność bardzo, jako Polaka, nienawidziła”[3]. Z więzienia zwolniony w styczniu 1847. Od 1848 wikary parafii Kamienica (pow. limanowski), a od marca 1849 w Łososinie Dolnej (pow. nowosądecki)[1]. W latach 1840–1850 administrator parafii w Pisarzowej (pow. limanowski) a następnie w latach 1850-852) wikary w Łętowni (pow. myślenicki)[1]. Po przeniesieniu do Krakowa był katechetą Gimnazjum św. Anny w Krakowie (1852-1877)[4] Z jego inicjatywy w żmiąckich foluszach produkowano sukno na mundury dla powstańców styczniowych[5][6][7]. Na skutek nieporozumień z biskupem Antonim Junoszą Gałeckim został przez niego suspendowany i mimo uwolnienia 8 marca 1879 z suspensy, stanowiska katechety już nie odzyskał. Był inicjatorem założenia w 1873 w swej rodzinnej Żmącej gminnej kasy pożyczkowej przeznaczając na ten cel 1000 koron[3].

Poseł na galicyjski Sejm Krajowy III kadencji (24 sierpnia 1874 – 26 kwietnia 1876) i IV kadencji (8 sierpnia 1877 – 21 października 1882)[8]. Pierwszy raz został wybrany w wyborach uzupełniających po śmierci Juliana Kirchmajera w kurii IV (gmin wiejskich) w okręgu wyborczym nr 49 (Kraków-Mogiła-Liszki-Skawina), powtórnie wybrano go w tej samej kurii w okręgu wyborczym nr 65 (Limanowa-Skrzydlna)[8].

Był także posłem do austriackiej Rady Państwa V kadencji (4 listopada 1873 – 22 maja 1879) i VI kadencji (7 października 1879 – 23 kwietnia 1885), wybieranym w kurii IV (gmin wiejskich) w okręgu wyborczym nr 4 (Nowy Sącz – Stary Sącz- Krynica – Limanowa – Nowy Targ- Krościenko – Grybów – Ciężkowice)[9]. W parlamencie austriackim należał do Koła Polskiego w Wiedniu[1].

Pochowany na cmentarzu Rakowickim (Wojskowym) w Krakowie (pas LD, część zachodnia)[10].

Publikacje

  • "O sposobie korzystania z czytania książek" wyd. Kraków 1862
  • "Rzecz o zasadzie w umiejętności wychowania" wyd. Kraków 1867 i
  • "Słowo o odsieczy Wiednia" wyd. Kraków 1883

Upamiętnienie

W ścianę kościoła w Żmiącej wmurowano tablicę poświęcona jego pamięci.

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Parlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Chełmecki, Jan Dr. theol. – Parlamentarier 1848-1918 online [5.06.2020]
  2. ↑ Brak informacji na którym uniwersytecie.
  3. ↑ a b Franciszek Bujak, Żmiąca, wieś powiatu limanowskiego. Stosunki gospodarcze i społeczne, Kraków 1903, s. 35
  4. ↑ Ks. P. Stach "Z dziejów diecezji tarnowskiej" wyd. 1949 s. 48-50
  5. ↑ Żmiąca – szlaki turystyczne online
  6. ↑ Dariusz Gacek "Beskid Wyspowy -Przewodnik wyd. 2012 s.336
  7. ↑ Zbigniew Tadeusz Wierzbicki, Oświata i motywy kształcenia dzieci we wsi Żmiąca, "Przegląd Socjologiczny" t. 12, 1958, s. 134
  8. ↑ a b Stanisław Grodziski, Sejm Krajowy galicyjski 1861-1914, Marian Małecki, Kraków: Wyd. Księgarnia Akademicka, 2018, ISBN 978-83-7638-843-4, OCLC 1036643076.
  9. ↑ Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848–1918, Warszawa 1996, s. 350, 354
  10. ↑ Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Jan Chełmecki. rakowice.eu. [dostęp 2019-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-27)].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya