Jan Wiatr

Jan Wiatr

Jan Wiatr (ok. 1933)
kapral
Data i miejsce urodzenia	15 grudnia 1895 Stróże Niżne
Data i miejsce śmierci	20 sierpnia 1960 Stróże
Przebieg służby
Lata służby	1914-1920
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Formacja	Legiony Polskie
Jednostki	Legiony Polskie (1914–1918) 18 Pułk Piechoty 20 Pułk Ułanów
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca	stolarz, warsztaty kolejowe w Nowym Sączu
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Wiatr (ur. 15 grudnia 1895 w Stróżach Niżnych, zm. 20 sierpnia 1960 w Stróżach) – kapral rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Urodził się 15 grudnia 1895 w Stróżach Niżnych, w ówczesnym powiecie grybowskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Stanisława i Antoniny z Biedroniów^[1]. Uczęszczał do szkoły powszechnej 4 klasowej w Stróżach Wyżnych. Po zakończeniu nauki został wysłany przez ojca do przyuczenia zawodu stolarza w warsztacie stolarskim w Nowym Sączu gdzie pracował do wybuchu I wojny światowej.

2 września 1914, w wieku 19 lat, wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich^[2] (podczas zgłoszenia się w komisji wojskowej podał że ma 21 lat). Po dwóch tygodniach szkolenia został wysłany na front i brał udział działaniach wojennych. 10 maja 1915 podczas walk w Legionach Polskich został lekko ranny. W kwestionariuszu osobowym wymieniono nazwy miejscowości, walki i bitwy w których uczestniczył: pod Mołotkowem, pod Rafajłową, pod Pasieczną, pod Mołotkowem, pod Baranowiczami, pod Karlibabą. W czasie kryzysu przysięgowego w listopadzie 1917 odmówił złożenia przysięgi na wierność wojskom Cesarstwa Niemiec, pomimo odmowy złożenia przysięgi został przymusowo wysłany na front Włoski, gdzie uczestniczył w walkach. Podczas walk na froncie włoskim został wzięty do niewoli^[3]. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w stopniu bombardiera walczył w 3 baterii I Pułku Artylerii Legionów Polskich^[4]. W 1920 na wniosek dowódcy pułku otrzymał najwyższe polskie odznaczenie wojskowe, Krzyż Srebrny Virtuti Militarii V klasy^[5], w uzasadnieniu wniosku o odznaczenie napisano: „Jako komendant patrolu telefonicznego baterii dał cały szereg dowodów, że obowiązek utrzymania łączności między batalionem a stanowiskiem obserwatorów cenił więcej niż życie ...."^[4]. Wniosek dotyczył walk podczas bitwy pod Karlibabą gdzie w lipcu 1916 walczyła 3 bateria pod dowództwem por. Kacpra Wojnara^[6]. Jan Wiatr wykazał się odwagą gdzie zapewnił stałą łączność naprawiając zerwane przewody telefoniczne pod ostrzałem z rosyjskich pozycji. Połączenie telefoniczne baterii z punktem obserwacyjnym umożliwiało przeprowadzanie skutecznego ostrzału wrogich pozycji i skuteczne odparcie ataków wojsk rosyjskich. Po zakończeniu wojny powrócił do rodzinnych Stróż, ożenił się Emilią z d. Michalik, zatrudnił się na kolei, pracował jako pracownik fizyczny w służbie drogowej Polskich Kolei Państwowych. W Stróżach należał do Związku Strzeleckiego gdzie pełnił funkcję instruktora^[2].

Po wybuchu II wojny światowej pomimo trudnej sytuacji finansowej w czasie okupacji niemieckiej nie podjął pracy w kolejach niemieckich III Rzeszy, dopiero po zakończeniu działań wojennych po 1945 podjął ponownie pracę na kolei, gdzie pracował do osiągnięcia wieku emerytalnego. Zmarł 20 sierpnia 1960 r. w Stróżach i tam został pochowany na cmentarzu parafialnym.

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7542 – 17 maja 1922^{[7][8][9][1][10]}
• Krzyż Niepodległości – 16 marca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[11][12][13]

• Jan Wiatr. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.13-843 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-03-02].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
• Roman Lewicki: Zarys historji wojennej 1-go pułku artylerii polowej Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.