Jean Navarre
| 12 zwycięstw | |
| podporucznik | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1919 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |

Jean Marie Dominique Navarre (ur. 8 sierpnia 1895 w Jouy-sur-Morin, zm. 10 lipca 1919 w Villacoublay) – francuski lotnik myśliwski z początkowego okresu I wojny światowej. Jako pierwszy uzyskał tytuł asa myśliwskiego.
Życiorys
Urodził się 8 sierpnia 1895 roku w Jouy-sur-Morin w departamencie Seine-et-Marne, w rodzinie przemysłowca[1][2]. Od dzieciństwa interesował się lotnictwem i w wieku niecałych 16 lat ukończył kurs pilotażu, otrzymując 22 sierpnia 1911 roku patent pilota (brevet) nr 581[1]. Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 roku został zmobilizowany do francuskiego lotnictwa wojskowego i już we wrześniu otrzymał patent pilota wojskowego nr 601[1]. Został przydzielony jako pilot w stopniu kaprala najpierw do eskadry MF8, latającej na samolotach Farman MF.7[1][a]. Od października eskadra latała na froncie nad Sommą[1]. Spotykając pierwszy raz niemiecki samolot 6 grudnia 1914 roku, Navarre oddał do niego kilka strzałów z zabranego ze sobą nieetatowego karabinu powtarzalnego, jednocześnie pilotując samolot; przeciwnik nie miał broni i odleciał[1].
Na początku 1915 roku Navarre został przeniesiony do eskadry N12 latającej na samolotach Nieuport, przemianowanej 28 lutego na MS12 w związku z przezbrojeniem na górnopłaty Morane-Saulnier L „Parasol”[3]. 22 marca załoga Navarre’a usiłowała zestrzelić z karabinu nieprzyjacielski sterowiec, co się nie powiodło przy użyciu zwykłych pocisków[3]. 1 kwietnia 1915 por. Robert – obserwator z załogi Navarre’a, zestrzelił z karabinu pierwszy samolot – rozpoznawczy Aviatik, którego raniony pilot został zmuszony do lądowania po stronie francuskiej[3]. Było to drugie uznane (potwierdzone upadkiem samolotu) zwycięstwo powietrzne francuskiego lotnictwa[3]. Za to Navarre został odznaczony 6 kwietnia orderem Médaille Militaire[3]. 12 kwietnia strzelec Navarre’a szeregowy Gerard prawdopodobnie zestrzelił samolot z karabinu maszynowego przymocowanego na górze skrzydła (razem z ogniem piechoty), natomiast następnego dnia na pewno zestrzelił samolot Aviatik, samemu jednak przestrzeliwując śmigło, co doprowadziło do przymusowego lądowania załogi[4]. Ostatnie – trzecie zwycięstwo na Morane-Saulnier L miało miejsce 28 kwietnia, przy czym nie wiadomo, czy Navarre leciał ze strzelcem, czy sam[5]. Navarre odbywał także specjalne loty w celu wysadzania agentów za liniami wroga[6]. 20 września eskadra w związku z otrzymaniem samolotów Nieuport 10 zmieniła z powrotem oznaczenie na N12[6]. 26 października 1915 Navarre zestrzelił pierwszy samolot samodzielnie (LVG C.II), pilotując prawdopodobnie myśliwiec Morane-Saulnier N[4].
Po przeniesieniu w lutym 1916 roku do eskadry N.67, operującej w rejonie Verdun, Navarre zaczął latać na myśliwcach Nieuport 11 „Bébé”[6]. W tym okresie zaczęła się bitwa pod Verdun. 26 lutego, startując dwukrotnie bez rozkazu za przelatującymi grupami samolotów rozpoznawczych, odniósł dwa zwycięstwa, przy czym w pierwszym wypadku załoga niemiecka się poddała i wylądowała[7]. Jako pierwszemu francuskiemu pilotowi udało mu się odnieść dwa zwycięstwa jednego dnia. Navarre zwykle latał samotnie, polując na samoloty wroga. Sam był indywidualistą i miał problemy z dyscypliną wojskową[6]. Za patrolowanie nad liniami frontu, zaczął być nazywany w prasie „wartownikiem Verdun” (Le Sentinelle de Verdun)[8]. Obecność jego samolotu, pomalowanego w szerokie pasy w barwach francuskich, a następnie na czerwono, podnosiła przy tym morale żołnierzy w okopach. W marcu, gdy raniony został Georges Guynemer, Navarre stał się przejściowo czołowym francuskim asem myśliwskim[6]. W dniu 24 kwietnia zestrzelił jeden samolot na pewno i trzy prawdopodobnie. W kwietniu został też promowany na stopień Sous-Lieutenant[8]. Latał wówczas myśliwcem Nieuport 11 lub Nieuport 16[5]. 19 maja został zestrzelony, lecz zdołał wylądować uszkodzonym samolotem[8].
17 czerwca 1916 roku Navarre zestrzelił w parze dwunasty samolot, ale sam został zestrzelony w ataku na kolejny samolot rozpoznawczy[8] nad Argonnamie. Odniósł tym razem poważne rany w lewą rękę i bok, lecz zdołał awaryjnie wylądować[8]. Mimo odzyskania fizycznej sprawności, Navarre przeżył załamanie nerwowe[8]. W dodatku w tym czasie 15 listopada 1916 roku zginął jego brat bliźniak Pierre, także lotnik[8]. Dopiero po dwóch latach leczenia i rehabilitacji, powrócił w 1918 roku do latania, lecz nie będąc w pełni sprawnym, nie uczestniczył już w lotach bojowych[8]. We wrześniu 1918 roku został pilotem fabrycznym zakładów Morane-Saulnier[8].
W toku służby Navarre zestrzelił uznane oficjalnie 12 nieprzyjacielskich samolotów na pewno (w tym dwa lub trzy ze strzelcem) i co najmniej 9 prawdopodobnie, kiedy nie zaobserwowano miejsca upadku lub do samolotu strzelano też z ziemi[5]. Jako pierwszy pilot uzyskał tytuł asa myśliwskiego, nadawany we Francji po uzyskaniu 5 zwycięstw (pierwszym lotnikiem nazywany przez prasę „asem” był Adolphe Pégoud, który jednak większość ze swoich 6 zwycięstw odniósł wraz ze strzelcem-obserwatorem). Odbył 237 lotów bojowych[5]. Jean Navarre został odznaczony orderem Médaille Militaire, Legią Honorową V klasy (2 sierpnia 1915) i Croix de Guerre z 12 palmami[5].
W 1919 został wybrany do wykonania przelotu pod Łukiem Triumfalnym w Paryżu podczas defilady. Podczas treningów do przelotu, 10 lipca 1919 roku poniósł śmierć w katastrofie samolotu Morane-Saulnier AI przy lądowaniu, na skutek błędu[5].
Uwagi
- ↑ Numer MF8 według Jean Navarre. theaerodrome.com. Siergijewicz 2014 ↓, s. 15 podaje numer eskadry MF82, lecz budzi on wątpliwości jako zbyt wysoki na początku wojny.
Przypisy
- ↑ a b c d e f Siergijewicz 2014 ↓, s. 15.
- ↑ Jean Navarre. theaerodrome.com. [dostęp 2025-09-20]. (ang.).
- ↑ a b c d e Siergijewicz 2014 ↓, s. 16.
- ↑ a b Siergijewicz 2014 ↓, s. 16-19.
- ↑ a b c d e f Siergijewicz 2014 ↓, s. 19.
- ↑ a b c d e Siergijewicz 2014 ↓, s. 17.
- ↑ Siergijewicz 2014 ↓, s. 17-19.
- ↑ a b c d e f g h i Siergijewicz 2014 ↓, s. 18.
Bibliografia
- Who's Who: Jean Navarre (ang.)
- Jean Navarre. theaerodrome.com. [dostęp 2025-09-20]. (ang.).
- "Часовой Вердена" - biografia po rosyjsku
- Portret Jeana Navarre. zbyhu.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-24)]. (pl.)
- Jurij Siergijewicz. Czasowoj Werdena. „Arsienał-Kollekcyja”. Nr 7/2014 (25), s. 15-19, lipiec 2014. Moskwa. (ros.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.