Józef Wasowski

Józef Wasowski

Imię i nazwisko po urodzeniu	Józef Wasercug
Data i miejsce urodzenia	14 kwietnia 1885 Płock
Data i miejsce śmierci	21 października 1947 Warszawa
Poseł do KRN i na Sejm Ustawodawczy
Okres	od 1945 do 1947
Przynależność polityczna	Stronnictwo Demokratyczne
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Józef Wasowski (Józef Wasercug^[1][2]; ur. 14 kwietnia 1885 w Płocku, zm. 21 października 1947 w Warszawie) – polski dziennikarz i wykładowca pochodzenia żydowskiego, w latach 1945–1947 poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy, przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w latach 1944–1945^[3].

Po ukończeniu gimnazjum realnego w Sosnowcu (1895–1902) wyjechał na studia do Paryża, gdzie kształcił się w Szkole Nauk Politycznych oraz Kolegium Nauk Społecznych (dyplom uzyskał w 1908). Początkowo pracował jako dziennikarz „Nowej Gazety” i „Niwy Polskiej”, założył też gazetę „Panteon”. W latach 1912–1915 stał na czele redakcji pisma polskich Żydów „Izraelita”.

Po powrocie do Polski stale współpracował z „Nową Gazetą” oraz „Kurierem Polskim”. Był redaktorem naczelnym „Widnokręgu”. W 1914 został aresztowany przez władze carskie. Od 1917 do 1918 zatrudniony w Radzie Stanu, po odzyskaniu niepodległości był m.in. szefem wydziału prasowego w MSZ do 1923. W tym samym roku otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Gwiazdy Rumunii^[4].

Pod koniec 1918 roku wysłany do Lwowa wraz z dr. Leonem Chrzanowskim przez MSZ w celu zbadania pogromu na ludności żydowskiej dokonanego przez polskich żołnierzy i cywilów, jaki miał miejsce w dniach 22–24 listopada 1918 tuż po odbiciu miasta z rąk Ukraińców. Efektem ich pracy był raport z dnia 17 grudnia 1918^[5].

W późniejszym czasie do 1932 był redaktorem naczelnym Polskiej Agencji Publicystycznej, która powstała z jego inicjatywy. Zakładał gazetę „Epoka”. Przez kilkanaście lat wykładał w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie, był członkiem zwyczajnym Towarzystwa WSD^[6][7] i wicedyrektorem Szkoły. W 1933 zakładał Ligę Reformy Obyczajów.

Podczas II wojny światowej zatrudniony przez ordynata Jana Zamoyskiego jako urzędnik w należącym do ordynacji nadleśnictwie w Lipie^[8]. Po 1944 pełnił obowiązki dyrektora departamentu w Ministerstwie Informacji i Propagandy. Był redaktorem naczelnym „Kuriera Codziennego”. Działał w Stronnictwie Demokratycznym, pełniąc funkcję wiceprezesa jego Rady Naczelnej. W 1945 został nominowany do Krajowej Rady Narodowej, dwa lata później uzyskał mandat posła do Sejmu Ustawodawczego. Był pierwszym w historii prezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Pełnił obowiązki wicedziekana Wydziału Dziennikarstwa Akademii Nauk Politycznych, stał również na czele Związku Zawodowego Dziennikarzy RP^[9]. Był wiceprezesem zarządu Polskiego Instytutu Prasoznawczego.

Od 1923 był członkiem warszawskiej loży „Kopernik” (ps. „Widz”). Dwukrotnie żonaty, w pierwszym małżeństwie z Austriaczką^[10], 25 lipca 1920 wziął ślub z Marią Strońską, aktorką kabaretową (Czarny Kot, Qui Pro Quo) i teatralną.

Zmarł po długiej chorobie w październiku 1947, został pochowany na Starych Powązkach^[11] (kwatera 240-2-22)^[12]. Postanowieniem prezydenta RP Bolesława Bieruta z 24 października 1947 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski w uznaniu wybitnych zasług położonych dla Demokracji Polskiej w dziedzinie publicystyki oraz pracy nad odbudową powojennego dziennikarstwa^[13][14].

Ojciec Jerzego Wasowskiego, dziadek Grzegorza Wasowskiego.

Był w Częstochowie patronem ulicy (obecnie ulica gen. Janusza Gąsiorowskiego^[15]), która została zmieniona na podstawie ustawy z 1 kwietnia 2016 o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki^[16]. Patronuje ulicy w Gdańsku (dzielnica Wrzeszcz).

• Henryk Wosiński, Stronnictwo Demokratyczne w Polsce Ludowej. Cz. 3: Udział Stronnictwa w pracach parlamentu PRL w latach 1944–1968 (red. Wiktoria Beczek), Warszawa 1969, s. 134–135 (nota biograficzna ze zdjęciem)
• Leszek Tomaszewski, Lwów – listopad 1918. Niezwykłe losy pewnego dokumentu, w: „Dzieje Najnowsze”, rocznik XXV, 1993/94 (dział: „Listy do Redakcji”)
• Ludwik Hass, Masoneria polska XX wieku. Losy, loże, ludzie, Wyd. 2, rozsz. i uzup., Kopia, Warszawa 1996, s. 522–523 (nota biograficzna z datami przynależności do lóż)

• Utwory Józefa Wasowskiego w serwisie Polona.pl