Karol Gröll

Karol Michał Gröll
Data i miejsce urodzenia

1770
Warszawa

Data i miejsce śmierci

21 lipca 1852
Warszawa

Zawód, zajęcie

sztycharz, ilustrator, rytownik, miniaturzysta, chemik,wynalazca, przedsiębiorca

Narodowość

polska

Rodzice

Michał Gröll

Karol Michał Gröll (także w pisowni nazwiska Grell albo Groell, ur. 1770 w Warszawie, zm. 21 lipca 1852 tamże) – sztycharz, rytownik, miniaturzysta, chemik, muzyk, wynalazca, przedsiębiorca i pisarz polski pochodzenia niemieckiego.

Życiorys

Grób Gröllów na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie

Syn Michaela Grölla[1], warszawskiego księgarza, członek loży masońskiej. Ojciec skierował go do zawodu ilustratora, pierwsze nauki pobierał u Bogumiła Schiffera, nadwornego malarza warszawskiego starosty Alojzego hrabiego Brühla. Później uczył się sztycharstwa w Dreźnie (1787, u M. Keyla) i w Berlinie (1787–1790, u Daniela Chodowieckiego), studiując jednocześnie malarstwo i rysunek z natury w Akademii Berlińskiej.

Po powrocie do Warszawy pracował w ojcowskiej drukarni jako ilustrator i miniaturzysta. Nawiązał też w tym czasie, dzięki popularności ojca, liczne kontakty z ważnymi osobistościami i artystami; m.in. w latach 1790–1796 pracował dla dworu królewskiego. Wtedy także zawarł związek małżeński z siostrą fabrykanta, wytwórcy dywanów na Solcu, Gejsmera. Małżeństwo nie trwało długo, Johanna Magdalena Geysmer zmarła przy porodzie 29 gru 1798.

Od 1804 przebywał w Anglii, gdzie rozwijał swoją wiedzę i praktykę w dziedzinie sztycharstwa, tam też opracował technologię wytwarzania specjalnej farby do malowania porcelany. Patent na tę technologię sprzedał w Anglii za 1000 ówczesnych złotych.

Wraz z Michałem Kleofasem Ogińskim, kompozytorem polonezów, opracował ulepszenie harfy, polegające na wyposażeniu jej w pedały. Sprzedaż praw do tego wynalazku przyniosła mu dochód w wysokości 10 tysięcy złotych (według innych źródeł – 30 tysięcy).

Do Warszawy wrócił w bliżej nie dającym się ustalić czasie, w okresie Księstwa Warszawskiego (1807–1815). Przyjęty 8 stycznia 1815 jako członek korespondent do Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk przebywał w latach 1815–1817 ponownie w Anglii, dostarczając informacji na tematy ekonomiczne związane m.in. z bankowością. W późniejszych latach, po śmierci żony (prawdopodobnie w 1818) przebywał w Europie Zachodniej (Niemcy, Francja, Holandia i Anglia), założywszy w Anglii dochodową wytwórnię narzędzi fabrycznych. Do Warszawy wrócił w 1828, wyjeżdżając jednak dość często za granicę; od 1834 w Warszawie przebywał już stale, zajmując się wynalazkami technicznymi i działalnością w przemyśle. Między innymi w 1836 opracował maszynę do produkcji cegieł i dachówek, a wspólnie z Filipem de Girard ulepszał maszyny przędzalnicze, tzw. „girardowskie” (albo „żyrardowskie”[2]).

Ostatni okres życia Karol Gröll spędził zapomniany i osamotniony, czemu sprzyjać miały jego rzekome dziwactwa i skłonności do izolacji od otoczenia. Pochowany został w rodzinnym grobowcu na warszawskim Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim (aleja 2, grób 2)[3].

Przypisy

  1. ↑ Według „Polskiego Słownika Biograficznego” z 1960 r. matką Karola Grölla była Zofia Karolina Jacobson z warszawskiej rodziny jubilerskiej, jednak według E. Szulca, autora opracowania „Akta stanu cywilnego oraz napisy grobowe na obu ewangelickich cmentarzach warszawskich jako źródła wiadomości do historii sztuki i rzemiosła artystycznego Warszawy” (w: Biuletyn historii sztuki PAN, 1979, nr. 2), Zofia Jacobson była drugą żoną jego ojca; pierwszą zdaniem Szulca miałaby być zmarła w 1776 Johanna Sophie Schüller, która miałaby być matką Karola Michała Grölla i trzech jego sióstr.
  2. ↑ Stąd wywodzi swoją nazwę Żyrardów – miasto, w którym od lat 30. XIX wieku powstał i rozwijał się przemysł tekstylny oparty na przędzalniach lnu pomysłu de Girarda z ulepszeniami Grölla.
  3. ↑ śp. Karol Gröll

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya