Karol Rathaus

Karol Rathaus
ilustracja
Imię i nazwisko

Karol Leonard Bruno Rathaus

Data i miejsce urodzenia

16 września 1895
Tarnopol

Pochodzenie

żydowskie

Data i miejsce śmierci

21 listopada 1954
Nowy Jork

Instrumenty

fortepian

Gatunki

muzyka poważna, muzyka współczesna, muzyka filmowa

Zawód

kompozytor, pianista, pedagog

Multimedia w Wikimedia Commons

Karol Leonard Bruno Rathaus (ur. 16 września 1895 w Tarnopolu, zm. 21 listopada 1954 w Nowym Jorku)[1][2] – polski kompozytor, pianista i pedagog żydowskiego pochodzenia.

Życiorys

Odręczny list Karola Rathausa z 1952 roku

Studiował od roku 1913 kompozycję u Franza Schrekera w Wiedniu i wraz z nim przeniósł się do Berlina, by kontynuować studia. Równocześnie studiował historię na Uniwersytecie Wiedeńskim, kończąc 1922 w stopniu doktora[2][3]. Studia musiał przerwać w roku akademickim 1918/1919 ze względu na służbę wojskową w armii austro-węgierskiej. Po ukończeniu studiów pozostał w Berlinie, gdzie w latach 1921–1932 wykładał kompozycję i teorię muzyki w Hochschule für Musik[1][2].

W latach 1932–1934 przebywał w Paryżu, w 1934–1938 w Londynie (1934-1938), ostatecznie w 1938 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i zamieszkał w Los Angeles. W 1940 przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie w latach 1940-1954 był wykładowcą w nowojorskim Queens College[1][3].

Był aktywnym członkiem amerykańskich organizacji muzycznych, takich jak ISCM, American League of Composers from Austria, Amerykańskie Stowarzyszenie Kompozytorów, Autorów i Wydawców; pełnił funkcję honorowego wiceprezydenta Jewish Music World Center, działał w organizacjach polonijnych (m.in. Komitecie Muzycznym Instytutu Kultury)[1][2].

Twórczość

Jego wczesne kompozycje były bliskie ekspresjonizmowi postromantycznemu i częściowo nawiązywały do dodekafonii. W późniejszym okresie tworzył muzykę „bardziej przystępną”, wpisaną w nurt neoklasycystyczny[1]. Pisał też muzykę do pierwszych niemieckich filmów dźwiękowych, m.in. do filmu Der Mörder Dimitri Karamasoff (1931) w reż. Fedora Ozepa, czym zdobył popularność i uznanie jako kompozytor tego gatunku muzyki[1][2]. W III Rzeszy jego utwory zostały zaliczone do sztuki zdegenerowanej.

Wybrane kompozycje

(na podstawie materiałów źródłowych[1][2])

  • I Sonata fortepianowa c-moll op. 2
  • I Symfonia na orkiestrę op. 5
  • II Symfonia na orkiestrę op. 7 (prawykonanie 1924 Frankfurt)
  • II Sonata fortepianowa op. 8
  • I Sonata na skrzypce i fortepian op. 14
  • Cztery utwory taneczne na orkiestrę op. 15
  • Pastorale i taniec op. 17 na chór mieszany a capella
  • Ostatni Pierrot op. 19, balet w jednym akcie
  • Sonata na klarnet i fortepian op. 21
  • Uwertura op. 22
  • Mała serenada na 4 instrumenty dęte i fortepian op. 23
  • Trzy mazurki na fortepian op. 24
  • Obca Ziemia op. 25, opera w 4 aktach
  • Pieśn i fuga na chór mieszany i orkiestrę kameralną op. 26
  • Suita na skrzypce i orkiestrę kameralną op. 27
  • Suita na orkiestrę op. 29
  • Preludium i toccata na organy op. 32
  • Trzy pieśni do słów Calderóna op. 34
  • Serenada na orkiestrę op. 35
  • Tryptyk kontrapunktowy op. 37
  • Cztery etiudy na fortepian op. 38
  • Pastorale i taniec na skrzypce i fortepian op. 39
  • II Sonata na skrzypce i fortepian op. 43
  • Nokturn na orkiestrę “Sen Jakuba” op. 44
  • Koncert fortepianowy op. 45
  • Trzy studia na fortepian op. 46
  • III Symfonia na orkiestrę op. 50
  • Krajobraz w sześciu kolorach na fortepian op. 51
  • Polonez symfoniczny op. 52
  • Trio na skrzypce, klarnet i fortepian op. 53
  • Psalm XXIII op. 54
  • Wizja dramatyczna na orkiestrę op. 55
  • IV Kwartet smyczkowy op. 60
  • V Kwartet smyczkowy op. 71

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g Bpgusław Raba, Rathaus Karol, [w:] Elżbieta Dziębowska (red.), Encyklopedia muzyczna PWM, wyd. I, t. 8 Pe–R część biograficzna, Kraków: PWM, 2004, s. 312, ISBN 83-224-0837-4.
  2. ↑ a b c d e f Karol Rathaus [online], Polmic, 2008 [dostęp 2020-05-24].
  3. ↑ a b Leon Tadeusz Błaszczyk, Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX I XX wieku. Słownik biograficzny, Warszawa: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 2014, s. 221, ISBN 978-83-939735-1-4.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya