Karol Widman

Nagrobek na Cmentarzu Łyczakowskim

Karol Widman pseud. Żegota, Korab (ur. 4 lipca 1821 w Złoczowie, zm. 1891) – polski historyk, archiwista, pisarz, dziennikarz, działacz niepodległościowy i społeczny, polityk liberalny, wiceprezes Towarzystwa Narodowo-Demokratycznego (TND)[1][2] oraz encyklopedysta[3].

Życiorys

Lwowska „Gazeta Narodowa” kierowana przez Karola Widmana.

Urodził się w 1821 w Złoczowie w Galicji (obecnie Ukraina), gdzie jego ojciec był starostą. Po ukończeniu gimnazjum wstąpił na uniwersytet we Lwowie, gdzie ukończył studia na wydziale prawnym i złożył egzaminy na sędziego cywilnego i karnego. We Lwowie mieszkał w ka­mienicy Babla, koło lwowskiego teatru. Jeszcze jako student zaangażował się w polską działalność patriotyczną. Współpracował z Franciszkiem Smolką, Florianem Ziemiałkowskim, Grocholskim i innymi[2][4].

W czerwcu 1848 wraz z Janem Zachariasiewiczem zaczął wydawać czasopismo „Postęp”, które ze względu na radykalizm zostało zamknięte odgórną decyzją administracyjną austriackiej administracji[5]. Został wyrzucony z posady rządowej ale dzięki znajomym został zatrudniony w magistracie lwowskim gdzie objął funkcję dyrektora archiwum miejskiego[2].

28 lutego 1868 wraz z Franciszkiem Smolką był współzałożycielem we Lwowie Towarzystwa Narodowo-Demokratycznego (TND) założonego w 100 letnią rocznicę konfederacji barskiej. Karol Widman został wiceprezesem tej organizacji[1]. W czerwcu 1868 był jednym z założycieli Stowarzyszenia Przyjaciół Oświaty Ludowej we Lwowie. Przewodniczył lwowskiej filii tego stowarzyszenia. Z jego inicjatywy rozpoczęło ono zakładanie lokalnych bibliotek przy szkołach ludowych[6]. Od 1885 należał do Krajowego Towarzystwa Archeologicznego. Zasiadał również w zarządzie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie[7].

W 1887 był pierwszym prezesem Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania 1863/1864[8].

Dzieła

Opublikował szereg prac z zakresu historii. Publikował oraz współredagował lwowskie pisma: „Postęp”[5], „Kronika Wiadomości Krajowych i Zagra­nicznych”[4], „Gazeta Powszechna”, „Gazeta Narodowa”, „Dziennik Literacki”, „Dziennik Lwowski”[9], „Tygodnik Lwow­ski” oraz „Przegląd Archeologiczny”[10] gdzie po raz pierwszy przedstawił swoje prace na temat zawartości archiwum miasta Lwowa. Jego artykuły pojawiały się w pismach polskojęzycznych w innych zaborach np. w poznańskiej „Mrówce"[2].

Był autorem dwutomowych wspomnień z okresu Wiosny Ludów spisanych na podstawie relacji kapitana ochotniczej, obywatelskiej Gwardii Narodowej we Lwowie, które wydał własnym nakładem we Lwowie. Napisał[2]:

  • Quaestio de Sallustiani Memmii oratione, (1857),
  • Narodowość a Rewolucja: studjum polityczne, (1864)[11],
  • Józef Korzeniowski : studjum literackie, (1868)[12],
  • Kościół św. Jana Chrzciciela we Lwowie Wiadomość historyczna, (1869)[13],
  • Pamiętnik kapitana gwardji narodowej w roku 1848, (1872)[14],
  • Archiwum miasta Lwowa, (1882-1888)[15],
  • Franciszek Smolka : jego życie i zawód publiczny od roku 1810 do 1849, dwa wydania (1868) i (1886), a także w wersji niemieckojęzycznej Franz Smolka. Sein Leben und politisches Wirken. Nach dem Polnischen des C. Widmann [by S. Lipiner]. Thle. 1. (1887)[16],
  • Zapiski do historyi szkół ludowych w Galicyi, a w szczególności we Lwowie (koniec wieku XVIII i początek XIX), (1891)[17].

Był również encyklopedystą piszącym hasła z zakresu historii do 28 tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859–1868. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 na liście twórców zawartości tej encyklopedii[3].

Przypisy

  1. ↑ a b Fras 1988 ↓.
  2. ↑ a b c d e Bernacki 2003 ↓.
  3. ↑ a b Praca zbiorowa 1859 ↓.
  4. ↑ a b Grabski 1972 ↓.
  5. ↑ a b Korczak 1968 ↓.
  6. ↑ Terlecki 1988 ↓.
  7. ↑ Gołuchowski 1868 ↓.
  8. ↑ Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Pomocy Uczestników Powstania 1863/1864 za rok 1888, Lwów 1889.
  9. ↑ Fras 1982 ↓.
  10. ↑ Przegląd Archeologiczny : organ Towarzystwa Archeologicznego Krajowego we Lwowie. Nukat
  11. ↑ Widman 1864 ↓.
  12. ↑ Widman 1868b ↓.
  13. ↑ Widman 1869 ↓.
  14. ↑ Widman 1872 ↓.
  15. ↑ Widman 1888 ↓.
  16. ↑ Widman 1868a ↓.
  17. ↑ Karol Widman, Zapiski do historyi szkół ludowych w Galicyi, a w szczególności we Lwowie (koniec wieku XVIII i początek XIX), Lwów: Towarzystwo Pedagogiczne, 1891.

Bibliografia

  • Włodzimierz Bernacki: "Liberalizm polski. Antologia", rozdz. "Karol Widman". Przemyśl: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu, 2003. ISBN 83-89326-24-8.
  • Praca zbiorowa: Encyklopedia Powszechna tom I. Warszawa: Samuel Orgelbrand, 1859.
  • Zbigniew Fras: "Towarzystwo Narodowo-Demokratyczne (1868-1871)" w "Ze skarbca kultury", biuletyn informacyjny Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, zeszyt nr 46. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 139-177. ISSN 0084-5221.
  • Andrzej Feliks Grabski, "Karola Szajnochy nieznane fragmenty korespondencji z Julianem Bartoszewiczem", Przegląd Historyczny 63/1, Warszawa 1972, s. 81-85.
  • Ryszard Terlecki, "Początki oświaty dorosłych i popularyzacji nauki w autonomicznej Galicji w latach 1867-1880", Rozprawy z dziejów oświaty,t. XXXI/88., Warszawa 1988, s. 127-165, ISSN 0080-4754.
  • Agenor Gołuchowski, "Dziennik Literacki.","Sprawozdanie z walnego zgromadzenia Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie", nr. 6, Lwów 1868, s. 94-96.
  • Zbigniew Fras: "Z dziejów "Dziennka Lwowskiego (1867-1871)", Kwart. Hist. Prasy Pol. - R.21, nr 1. Warszawa: PAN, 1982, s. 91-92.
  • B. Korczak: "Bibliografia prasy polskiej 1832-1864", poz. 378. Warszawa: PAN, 1968.
  • Karol Widman: "Narodowość a rewolucja: studjum polityczne".. Lwów: E. Winiarz, 1864.
  • Karol Widman: "Pamiętnik kapitana gwardji narodowej w roku 1848 spisany podług dyktatów", Tom 1-2.. Lwów: Nakładem własnym, 1872.
  • Karol Widman: "Franciszek Smolka; Wspomnienie biograficzne".. Lwów: Nakładem własnym, 1868.
  • Karol Widman: "Józef Korzeniowski: studjum literackie", Przedruk z "Dziennika Literackiego".. Lwów: Nakładem własnym, 1868.
  • Karol Widman: "Kościół św. Jana Chrzciciela we Lwowie Wiadomość historyczna".. Lwów: Jasienski, 1869.
  • Karol Widman: "Archiwum miasta Lwowa", Odbitka z "Przeglądu Archeologicznego".. Lwów: Czcionkami Drukarni Ludowej, 1888.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya