Kiełp

Kiełp
wieś
Ilustracja
Schron piechoty IR-2
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

chełmiński

Gmina

Kijewo Królewskie

Liczba ludności (III 2011)

250[2]

Strefa numeracyjna

56

Kod pocztowy

86-253[3]

Tablice rejestracyjne

CCH

SIMC

0844933

Położenie na mapie gminy Kijewo Królewskie
Mapa konturowa gminy Kijewo Królewskie, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kiełp”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Kiełp”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Kiełp”
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
Mapa konturowa powiatu chełmińskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kiełp”
Ziemia53°17′28″N 18°23′43″E/53,291111 18,395278[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Kiełp – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Kijewo Królewskie.

W latach 80. XIX w. obszar wsi obejmował 2289 mórg[4]. W 1966 r. powierzchnia sołectwa wyniosła 6,1 km2[5].

Na pobliskich obszarach wsi występuje roślinność stepowa, głównie na zboczach parowów o ekspozycji południowej[6].

Nazwa

Nazwa wsi na przestrzeni wieków ulegała zmianom. Pierwsza prawdopodobna wzmianka pochodzi z roku 1222, gdzie wystąpiła pod nazwą Kelz. Pierwsze pewniejsze nazwy wsi pojawiają się ok. roku 1422, gdzie w dokumentach występuje jako Colping, Kolpyn, Colpen, Culpyn, Kolpin. W 1543 występowała pod dwoma nazwami - Kiełpin i Kiełp[7].

Nazwa wsi ma wywodzić się z regionalizmu kiełp oznaczającego łabędzia[8].

W latach 1939 - 1942 dotychczasową nazwą wsi było Kielp, lecz po przeprowadzonej zamianie nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w latach 1942 - 1945 nazywała się Külpen[9].

Podział administracyjny

Na przełomie XVI i XVII wieku należał do dóbr stołowych biskupów chełmińskich[10]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

W latach 1939–1945 położona była w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w rejencji bydgoskiej (Regierungsbezirk Bromberg)[11], w powiecie Chełmno (Kreis Kulm)[9].

Demografia

W latach 80. XIX w. we wsi znajdowało się 59 budynków, z których 24 stanowiły domy mieszkalne. Wieś zamieszkiwało 210 katolików i 70 ewangelików[4].

Według danych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Chełmnie oraz Powiatowego Inspektoratu Statystycznego w Chełmnie (31 XII 1966 r.) sołectwo Kiełp było zamieszkiwane przez 298 mieszkańców. Czyniło ją wtedy trzecią największą wsią w gromadzie Brzozowo[5].

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 250 mieszkańców[2]. Jest siódmą co do wielkości miejscowością gminy Kijewo Królewskie.

Historia

Wieś pierwszy raz wzmiankowana prawdopodobnie już w przywileju łowickim wystawionym w 1222 r. przez Konrada I mazowieckiego dla bp. Chrystiana. Istnieją jednak poszlaki, że wieś istniała już w XII w. Przed nadaniem jej biskupowi pruskiemu miała być własnością komesa Żyra[7].

Kolejne informacje na temat wsi pojawiają się dopiero w 1422, kiedy to wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego nadał wieś komturstwu starogrodzkiemu[8]. Własnością zakonu była do roku 1441[4]. Według zakonnych inwentarzy we wsi znajdować się miało, w roku 1422, 38 klaczy, 18 źrebiąt, 18 sztuk bydła oraz 80 świń. Według kolejnych inwentarzy, z roku 1436, we wsi miało być 10 koni roboczych, 2 krowy i pług z przynależnościami, a z roku 1441 iż we wsi było 26 koni oraz 3 pługi z przynależnościami[7]. W 1438 r. karczmarz płacić 3 grosze czynszu, zagrody in bruche (z czynszu polnego, bagiennego) dawały czynszu 32 grosze, 5 szkojców oraz 170 kur. Czynsz opłacano zbiorowo (zagrody nie płaciły zagrodowego), a pozostała część gruntów we wsi była opuszczona. Właściciel wiatraka płacił 2 łaszty ziarna czynszu[8].

Zabytki

Według rejestru zabytków NID[12] na listę zabytków wpisane są:

  • schron piechoty IR-1 w zespole twierdzy Chełmno, ok. 1914, nr rej.: A/1511/ z 14.02.1980
  • schron piechoty IR-2, nr rej.: A/1511/8.

Znane osoby

W tej właśnie miejscowości 1 stycznia 1946 urodził się Jan Ząbik, były żużlowiec, a później trener Unibaksu Toruń.

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 52953.
  2. ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 476 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. ↑ a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 4, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1883, s. 40.
  5. ↑ a b K. Faber, Podział administracyjny powiatu chełmińskiego (według stanu z 31 XII 1966 r.), [w:] Dzieje Chełmna i jego regionu. Zarys monograficzny, red. M. Biskup, Toruń 1968, s. 537.
  6. ↑ W. Niewiarowski, Środowisko geograficzne powiatu i miasta Chełmna [w:] Dzieje Chełmna i jego regionu. Zarys monograficzny, red. M. Biskup, Toruń 1968, s. 34.
  7. ↑ a b c Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2024-09-29].
  8. ↑ a b c G. Mazur, Leksykon miejscowości powiatu chełmińskiego, Gdynia 2020, s. 117.
  9. ↑ a b Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022, s. 102.
  10. ↑ Inwentarz dóbr biskupstwa chełmińskiego z r. 1614 : z uwzględniem późniejszych do r. 1759 inwentarzy, Toruń 1927, s. IV.
  11. ↑ Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wybór źródeł, wstęp i oprac. M. Kubicki, Gdańsk-Warszawa 2022, s. 93.
  12. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 28 [dostęp 2016-05-22].

Linki zewnętrzne

Gmina Kijewo Królewskie
Wsie
Części wsi

Herb gminy Kijewo Królewskie

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya