Kretowór

Kretowór
Notoryctes[a]
Stirling, 1891[1]
Ilustracja
Kretowór południowy (N. typhlops) na ilustracji z 1891 roku
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Nadrząd

torbacze

Rząd

kretoworokształtne

Rodzina

kretoworowate

Rodzaj

kretowór

Typ nomenklatoryczny

Psammoryctes typhlops Stirling, 1889

Synonimy
  • Psammoryctes[b] Stirling, 1889[2]
  • Neoryctes[c] Stirling, 1891[3]
Rodzaje

2 gatunki – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Kretowór[4] (Notoryctes) – rodzaj ssaków z rodziny kretoworowatych (Notoryctidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w Australii[5][6][7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 8,6–14 cm, długość ogona 1,6–2,5 cm; masa ciała 30–60 g[6][8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1889 roku australijski paleontolog i zoolog Edward Charles Stirling w artykule zatytułowanym Psammoryctes typlilops, gen. et spec. nov., opublikowanym na łamach „Transactions of the Royal Society of South Australia”[2], lecz nazwa, którą ukuł – Psammoryctes – okazała się młodszym homonimem rodzaju gryzoni, który opisał w 1835 roku niemiecki zoolog, geolog i botanik Eduard Friedrich Poeppig; Stirling zauważył swoją pomyłkę w 1891 roku i nadał rodzajowi torbaczy nową nazwę – Notoryctes[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kretowór południowy (N. typhlops).

Etymologia

  • Psammoryctes: gr. ψαμμος psammos ‘piasek’; ορυκτηρ oruktēr, ορυκτηρος oruktēros ‘kopacz’[9].
  • Notoryctes: gr. νοτος notos ‘południe’; ορυκτηρ oruktēr, ορυκτηρος oruktēros ‘kopacz’[10].
  • Neoryctes: gr. νεος neos ‘nowy’; ορυκτηρ oruktēr, ορυκτηρος oruktēros ‘kopacz’[11].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[12][5]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[4] Podgatunki[6][5][8] Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] Podstawowe wymiary[6][8][d] Status
IUCN[13]
Notoryctes caurinus O. Thomas, 1920 kretowór północny monotypowy Mała i Wielka Pustynia Piaszczysta, Pustynia Gibsona (być może pustynia Tanami) w pobliżu wybrzeża Port Hedland do Broome (Australia Zachodnia) DC: 8,6–9,3 cm
DO: 1,6–1,8 cm
MC: 30–50 g 		 LC 
Notoryctes typhlops (Stirling, 1889) kretowór południowy monotypowy Wielka Pustynia Wiktorii, pustynia Tanami i Wielka Pustynia Piaszczysta (być może Pustynia Simpsona) (południowe Terytorium Północne, południowo-wschodnia Australia Zachodnia i zachodnia Australia Południowa) DC: 11–14 cm
DO: 2–2,5 cm
MC: 50–60 g 		 LC 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski.

Uwagi

  1. ↑ Nowa nazwa dla Psammoryctes Stirling, 1889.
  2. ↑ Młodszy homonim Psammoryctes Poeppig, 1835 (Octodontidae).
  3. ↑ Nomen nudum.
  4. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. ↑ a b Stirling 1891 ↓, s. 154.
  2. ↑ a b E.Ch. Stirling. Psammoryctes typlilops, gen. et spec. nov.. „Transactions of the Royal Society of South Australia”. 12, s. 158, 1889. (ang.). 
  3. ↑ Stirling 1891 ↓, s. 186.
  4. ↑ a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 6. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  5. ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 58. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  6. ↑ a b c d e K. Aplin, Family Notoryctidae (Marsupial Moles), [w:] D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy), Handbook of the Mammals of the World, t. 5. Monotremes and Marsupials, Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 218–219, ISBN 978-84-96553-99-6 (ang.).
  7. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Notoryctes. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-22].
  8. ↑ a b c d Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 42. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  9. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 588.
  10. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 464.
  11. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 455.
  12. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-20]. (ang.).
  13. ↑ Taxonomy: Notoryctes – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-20]. (ang.).

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya