Krobielewo

Krobielewo

wieś
Kościół
Państwo	Polska
Województwo	lubuskie
Powiat	międzyrzecki
Gmina	Przytoczna
Strefa numeracyjna	95
Kod pocztowy	66-342[2]
Tablice rejestracyjne	FMI
SIMC	0185867
Położenie na mapie gminy Przytoczna Krobielewo
Położenie na mapie Polski Krobielewo
Położenie na mapie województwa lubuskiego Krobielewo
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego Krobielewo
52°37′45″N 15°44′20″E/52,629167 15,738889[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Krobielewo – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Przytoczna.

Miejscowość istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis związany z miejscowością pochodzi z 1388 i odnotowuje polskie, odmiejscowe nazwisko szlacheckie Krobielewski (oryg. „Crobielewsky”), które utworzone zostało od nazwy wsi^[3].

Kolejne zapisy w języku staropolskim odnotowano w łacińskich dokumentach: w 1391 pod nazwą „Crobielewo”, 1418 „Crobyelewo”, 1424 błędnie „Crebekaw”, 1444 „Crobyelewo”, „Crobyelyewo”, 1474 błędnie „Krobyelyeczewa”, 1475 błędnie „Cobyechowo”, 1580 „Krobielewo”, 1622-1624 „Krobielewo”, 1789 „Krobielew”^[4][3].

Nazwa miejscowości pochodzi od nazwy osobowej Krobiel lub apelatywu „krobia” z dodanym sufiksem -ewo^[4].

Po rozbiorach Polski w okresie zaborów w XIX i pierwszej połowie XX wieku pruska administracja zaboru pruskiego używała także zgermanizowanej nazwy niemieckiej „Krebbel” z członem „Gross” (pol. Wielki) tworząc oboczną nazwę „Gross Krebbel”. W 1846 odnotowano nazwę w języku polskim „Krobielewo”. W 1883 polską „Krobielewo” oraz zgermanizowaną „Gross Krebbel”. Nazwa niemiecka używana była do 1944. Po II wojnie światowej polska administracja przywróciła polską nazwę „Krobielewo” ^[5][6].

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do lokalnej szlachty polskiej, która od nazwy wsi przyjęła odmiejscowe nazwisko Krobielewskich, a później także do Niewierskich, Psarskich, Nojewskich, Przetockich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1467 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 należała do parafii Przetoczno (obecnie Przytoczna)^[3].

Pierwsze zachowane zapisy o wsi pochodzą z archiwalnych zapisów sądowych. W 1388 Andrzej Poniecki mieszczanin poznański zrezygnował z roszczeń na sumę 19 grzywien wobec Mikołaja Zatomskiego, prawdopodobnego poręczyciela, którego pozwał z powodu długu jaki miał u niego zmarły właściciel wsi Wincenty Krobielewski. W 1391 Mikołaj złotnik z Poznania toczył proces o 18 grzywien i 6 skudów z dziećmi Bieniaka, które nie stanęły przed sądem na żadnym wyznaczonym terminie. Sądzona kwota obciążała 1/4 dziedziny Krobielewo^[3].

W latach 1394-1402 właścicielem we wsi był Dobiesław Kwilecki. W 1394 toczył on spór sądowy z Mikołajem Zatomskim o połowę dziedziny Krobielewo wraz z przysiółkami oraz o połowę Głażewa, przekazując prowadzenie procesu swojemu synowi Gerwardowi. W 1398 Miętus, Żyd poznański, procesował się z Dobiesławem o 4 grzywny sumy głównej wraz z odsetkami, które był dłużny Bieniak, zaś Dobiesław posiada 1/4 Krobielewa, części należącej niegdyś do Bieniaka. Dobiesław podnosił przed sądem, że wartość tej części Krobielewa jest niższa od tego, co za nią dał. Miętus z tytułu długów Bieniaka na 1/4 dziedziny Krobielewo wygrał 20 grzywien od Dobiesława. W 1400 Dobiesław w procesie o dziedzinę Krobielewo z przyległościami zawarł ugodę z Mikołajem Zatomskim według, której Zatomski miał wypłacić 45 grzywien, a Dobiesław ustąpić z Krobielewa. Zatomski zapłacił sądowi opłatę zwaną przysądne, lecz Dobiesław po wyroku sądowym podniósł, że do tej dziedziny ma wyroki sądowe na większe sumy niż 45 grzywien. Sąd zawyrokował, iż Dobiesław ma przyjąć od Mikołaja 45 grzywien i ustąpić z Krobielewa, a dalszych roszczeń dochodzić mają w osobnym procesie. W latach 1400-1402 Dobiesław Kwilecki i Andrzej Nowowiejski toczyli proces o 1/4 dziedziny Krobielewo wraz z przyległościami. Dobiesław przeprowadził dowód ze świadków co do 20 grzywien, jakie na Krobielewie. Sąd przysądził mu 20 grzywien od Andrzeja oraz nakazał ustąpić mu z 1/4 Krobielewa, gdy otrzyma od niego tę kwotę, a następnie z synami Gerwardem i Wierzbiętą poręczył Andrzejowi, że uwolni 1/4 Krobielewa od roszczeń innych osób, gdy Andrzej wypłaci mu 20 grzywien. Ustalono również, że sędziowie polubowni powinni ustalić w jakiej wysokości płynie czynsz z 1/4 Krobielewa i tyleż samo powinien zapłacić Andrzejowi Dobiesław ze swojej wsi Nowa Wieś, a jeśli nie uwolni tej części wsi od roszczeń innych osób, to wówczas powinien wprowadzić Andrzeja w posiadanie całej dziedziny Krobielewo^[3].

W latach 1475-1581 miały miejsce pobory podatkowe we wsi. W 1475 i 1499 Krobielewo odnotowano w wykazie zaległości podatkowych. W 1508 w rejestrze poborowym zapisano, że wieś była opustoszała. W 1563 miał miejsce pobór od 9 rybaków, karczmy dorocznej oraz od dwóch komorników. W 1577 płatnikami poboru podatkowego ze wsi byli: Jan Strzeżmiński, który zapłacił ze swojej części, dziedzic Mikołaj Przetocki, Jadwiga Strzeżmińska oraz bliżej nieokreśleni Krzysztof oraz Antoni. W 1580 pobór został pobrany z części należącej do Łukasza Chraplewskiego: od 1/4 łana oraz rybaka; z części Jadwigi Przetockiej od 3 zagrodników, dwóch komorników, 3 rybaków, oraz po 6 groszy od niewielkiej roli rybaków; z części Dymitra Grochowskiego od 17 zagrodników, komornika, 12 rybaków, dwóch karczmarzy. W 1581 płatnikami poboru podatkowego byli Jadwiga Przetocka, Franciszek Szenech (Szeneich) oraz Jan Strzeżmiński z Trzcianki^[3].

Według dokumentu z 1517 r. wieś leżała już po obu stronach rzeki. Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów^[7]. Podczas Potopu Szwedzi wznieśli poniżej dzisiejszej wsi drewniany most na Warcie, po 350 latach, przy niskim stanie wody można dostrzec jego resztki^[8]. W 1661 r. osada Krobielewo otrzymała prawa olęderskie.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815–1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Międzyrzecz w rejencji poznańskiej^[9]. Krobielewo należało do okręgu międzychodzkiego tego powiatu i stanowiło część majątku Wiejce, którego właścicielem był wówczas Koch^[9]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 236 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 32 dymy (domostwa)^[9].

W 1896 r. powstało tu nadleśnictwo. Tuż przed wojną z Polską w 1939 Wehrmacht wybudował kolejny drewniany most na Warcie, był to najdłuższy most drewniany w III Rzeszy, mogły po nim przejechać czołgi Panzerkampfwagen II.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest^[10] kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki, pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP, drewniany- szachulcowy, z 1807 roku.

• Kazimierz Rymut: Nazwy Miejscowe Polski. Historia, Pochodzenie, Zmiany, Tom V Ko-Ky, hasło „Krobielewo”. Kraków: Polska Akademia Nauk Instytut Języka Polskiego, 2003, s. 318-319. ISBN 83-87623-68-7.
• Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. II (I-Ł), hasło: „Krobielewo”. Wrocław: Ossolineum, 1988, s. 460-465.

• Krobielewo, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Krobielewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 678 .