Lubosz

Lubosz

wieś
Panorama wsi z lotu ptaka
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	międzychodzki
Gmina	Kwilcz
Liczba ludności (2008)	821 (2021)[2]
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	64-423[3]
Tablice rejestracyjne	PMI
SIMC	0587867
Położenie na mapie gminy Kwilcz Lubosz
Położenie na mapie Polski Lubosz
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Lubosz
Położenie na mapie powiatu międzychodzkiego Lubosz
52°31′47″N 16°10′56″E/52,529722 16,182222[1]

Lubosz – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Kwilcz, przy drodze krajowej nr 24. Drugie pod względem ludności sołectwo w gminie Kwilcz, czwarte w powiecie międzychodzkim.

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od początku XIV wieku. Wieś nazywała się kiedyś inaczej – „Iłowiec Wielki”. Wymieniona została po raz pierwszy w dokumencie z 1379 (wg zachowanej kopii z 1390) kiedy odnotowano ją pod obecną nazwą „ Lubosz”, 1390 w zlatynizowanej formie „Lubos”, 1397 „Lubosze”, 1400 „Luborz, Lubosa, Lubosza, Lubasz”, 1417 „Lubosch”, 1435 „Lyubosz”, 1499 „Lyubosch” ^[4].

Od nazwy miejscowej Lubosz, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Luboskich herbu Nałęcz, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości^[4].

Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Początkowo była wsią szlachecką, własnością polskiej szlachty z rodu Luboskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później do Ostrorogów herbu Nałęcz. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1473 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1398 była siedzibą własnej parafii. W 1510 znajdowała się w dekanacie Wronki^[4].

Pierwszy historyczny zapis odnotowujący wieś pochodzi ze średniowiecznych archiwów sądowych Z XIV wieku. 29 VI 1379 Maciek dziedzic luboski przyrzekł Bieniaszowej Żydówce z Poznania, że zapłaci na najbliższe Boże Narodzenie 12 grzywien groszy praskich, bez odsetek. Jeśli jednak nie zapłaciłby w terminie, to wówczas winien będzie płacić od każdej grzywny sumy główej tytułem odsetek po 1 groszu tygodniowo, aż do całkowitego spłacenia sumy główej z odsetkami. Jeżeli wierzycielka zażąda spłaty sumy głównej, a Maciek tego nie dokona, to będzie zobowiązany udać się do Poznania „in verum... obstagium” i tam pozostawać, dopóki nie zostanie spłacona suma główna wraz z odsetkami^[4].

W końcu XIV wieku odnotowany został Stanisław z Lubosza, ze Studzieńca koło Chodzieży oraz z Chwarstnicy koło Tuczna. W latach 1390-1391 był on w sporze sądowym z Bieniaszową, Żydówką z Poznania o długi. W 1390 odnotowany jako Stanisław ze Studzieńca, miał wyznaczony termin w tej sprawie, a jeśli jeszcze nie powróci z Rzymu to jego brat Tomisław miał występować w jego imieniu. Wpisano tu tekst dokumentu z 1379. W 1391 Stanisław i Tomek zwany Ostapiec dziedzice w Chwarstnicy odparli roszczenia Bieniaszowej, oparte na wspomnianym dokumencie, który został określony jako fałszywy^[4].

W latach 1397-1400 odnotowany został właściciel wsi Przybysław Luboski z Lubosza oraz z Przesieki koło Skoków w powiecie gnieźnieńskim (obecnie to Przysieka). W latach 1397-1398 wystąpił w procesie z Dobiesławem Kwileckim w sprawie swych 4 kmieci o 10 grzywien. W 1400 Przybysław Luboski z Przesieki wystąpił jako strona w procesie o wieś Lubisz odpierając roszczenia Sędziwoja Psarskiego ze wsi Psarskie koło Pniew^[4].

W latach 1400-1434 notowany był w źródłach dziedzic Lubosza Niemierza Luboski zwany Starszym, który w 1435 wspomniany został jako zmarły. W 1407 był wicewojewodą na rokach poznańskich. W 1410 i 1422 asesor w Kościanie. W 1401 odnotowany jako Niemierza z Pierzchna, a od 1417 także z Grodziska (obecnie to Grodzisk Wielkopolski). W 1400 toczył on proces sądowy z Mikołajem Bielejewskim, jego matką i braćmi o rozgraniczenie między dziedzinami Lubosza i Niemierzewo. W latach 1400-1402 toczył kolejne procesy ze Szczedrzykiem ze Szczodrzykowa o 20 grzywien tytułem poręczenia i o 2 grzywny czynszu oraz o 10 grzywien sumy głównej i o 3 grzywny tytułem szkód, a także o 6 grzywien tytułem dwóch czynszów dla katedry poznańskiej. W 1401 toczył także proces z Pachlerzem z Krzyżewnik koło Kórnika (obecnie to Krzyżowniki), który dowodził, że jego syn nie pokradł koni kmieciom Niemierzy^[4].

W latach 1473-1497 jako właściciel wsi odnotowany został Dobrogost Ostroróg z Ostroroga, Lwówka i Lubosza. W 1473 pełnił on funkcję kasztelana gnieźnieńskiego. W latach 1538, 1545 i 1559 miały miejsce podziały dóbr Ostrorogów Lwowskich dzięki czemu zachowały się także m.in. wzmianki o Luboszu w dobrach lwóweckich Ostrorogów. W latach 1579-1580 Lubosz odnotowany został w tych dobrach. W latach 1592-1594 odnotowany został podczaszy koronny Jan Ostroróg. W 1592 sprzedał on na 3 lata z zastrzeżeniem prawa wykupu Janowi Broniewskiemu synowi Prokopa wsie Lubosz, Charzewo (obecnie to Chorzewo), Chudopsice (obecnie to Chudobczyce) za 7500 złotych polskich, a w 1594 te same wsie wraz z prawem patronatu kościoła parafialnego w Luboszu temuż Broniewskiemu w połowie dał, a w drugiej połowie sprzedał za 17000 złotych polskich^[4].

Miejscowość wspominały również historyczne rejestry podatkowe. W 1478 i 1499 Lubosz został ujęty w wykazach zaległości podatkowych. W 1508 miał miejsce we wsi pobór z 20 łanów, a od 3 karczm po 6 groszy. W 1509 pobrano podatki z Lubosza od 19 łanów, od 3 karczm po 3 grosze. W 1510 Lubosz wieś Ostrorogów panów ze Lwówka miała 23 łanów osiadłych, 5 łanów opustoszałych, 4 łany wójtostwa, jedną karczmę, 10 zagród osiadłych, 3 zagrody opustoszałe, dwie zagrody opuszczone wójtostwa, folwark. W 1563 miał miejsce pobór z 28 łanów, dwóch łanów opustoszałych, dwóch łanów sołtysich, dwóch karczm dorocznych, kowala, krawca. W 1577 płatnikiem poboru podatkowego była pani kasztelanowa międzyrzecka Zofia Tęczyńska herbu Topór, wdowa po Stanisławie z Ostroroga. W 1580 Jan Strzelecki zapłacił pobór z 10 łanów, 2 łanów opuszczonych, karczmy z jednym łanem opustoszałym, kowala, 5 zagrodnika oraz najemnego robotnika pracującego z pługiem zwanego ratajem^[4]. Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim^[5].

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Międzychód w rejencji poznańskiej^[6]. Lubosz należał do okręgu kwileckiego tego powiatu i stanowił odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas Daniel Barth^[6]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 390 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 42 dymy (domostwa)^[6].

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Lubosz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona jest nad dwoma jeziorami: Lubosz Wielki oraz Luboszek.

W miejscowości jest Szkoła Podstawowa im. Konstytucji 3 Maja.

Luboszewy, Luboszyce, Luboszyce Małe

• Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. II (I-Ł) z.1, hasło: Iłówiec jako „Lubosz”. Wrocław: Ossolineum, 1988, s. 668-672.

• Lubosz, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Lubosz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 446 .
• Lubosz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 246 .