Max Factor Sr.

Max Factor

Maksymilian Faktorowicz

Max Factor (1935)
Data i miejsce urodzenia	17 lub 18 lutego 1872 lub 1877 Zduńska Wola
Data i miejsce śmierci	30 sierpnia 1938 Los Angeles
Zawód, zajęcie	charakteryzator, producent kosmetyków
Dzieci	Max Factor Jr.
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Max Factor Sr., właśc. Michaił (Michał) Faktor^[1][2] lub Maksymilian Faktorowicz^[2] (ur. 17^[1] lub 18 lutego^[2] 1872^[3] lub 1877^[4][5] w Zduńskiej Woli^[1][2][6], zm. 30 sierpnia 1938 w Beverly Hills) – amerykańsko-polski kosmetolog, wynalazca i producent żydowskiego pochodzenia, założyciel przedsiębiorstwa Max Factor^[7], twórca określenia make-up.

Max Factor z biegiem lat odniósł międzynarodowy sukces w dziedzinie kosmetyków i charakteryzacji filmowej, którego istotą była świadomość, że barwoczułość emulsji filmowej (czarno-białej i kolorowej) jest nieco odmienna od barwoczułości oka ludzkiego. Dzięki dokładnemu dobraniu kolorystyki szminek i pudrów twarze aktorów i aktorek miały na ekranie bardziej naturalny wygląd.

Max Factor urodził się w Zduńskiej Woli^[8][6] w biednej wielodzietnej rodzinie żydowskiej^[9][2] jako syn Cyrli z domu Wrocławskiej (w niektórych publikacjach błędnie podawane jako Tandrowska^[10])^[2] i Abrahama Joska^[2]. Był jednym z dziesięciorga dzieci^[11].

Od najmłodszych lat pragnął zostać artystą, jednak zanim spełnił swoje marzenie, chwytał się różnych prac, aby wspomóc domowy budżet. Jako dziesięcioletni chłopiec terminował u najlepszego perukarza^[11]. Następnie sprzedawał pomarańcze i cukierki w holu Teatru Czarina w Łodzi^[11].

Z czasem zaczął pracować jako pomocnik miejscowego aptekarza^[9] i stomatologa, został pomocnikiem w drogerii^[9], poznając świat kosmetyków i eksperymentując przy tym z mieszankami kremów, perfum i innych produktów^[11].

W wieku 14 lat został członkiem grupy wizażysty Antona z Berlina, dzięki któremu trafił do Moskwy, by rozwijać umiejętności charakteryzatorskie poprzez pracę w Teatrze Bolszoj^[12]. W wieku 20 lat, pod nazwiskiem Faktorowicz^[2], otworzył w Moskwie własny sklep drogeryjno-perukarski^[9][8], a jednym z jego zajęć było wykonywanie charakteryzacji aktorów, tym razem Teatru Imperialnego^[2]. Z czasem Faktorowicz stał się doradcą od kosmetyki dla rosyjskich elit i dworu carskiego.

W 1904^[2][13][14] wyjechał wraz z rodziną do Stanów Zjednoczonych, aby wziąć udział w Targach Światowych w St. Louis, i już tam pozostał^[2]. W 1907 otworzył sklep drogeryjno-perukarski w Los Angeles^[2][9]. Wkrótce potem zaczął współpracować jako uliczny charakteryzator z aktorami filmowymi w Hollywood^[2] (w tym czasie aktorzy dokonywali charakteryzacji na koszt własny u przygodnych fachowców).

W 1914 opracował sposób łatwo nakładanego i zmywanego makijażu dla aktorów filmowych. Jego wynalazkiem było m.in. pakowanie kosmetyków do tubek. Ponadto był twórcą angielskiego zwrotu make-up.

Od 1917 zaczął współpracować z pierwszym profesjonalnym gabinetem charakteryzacji filmowej, z innym jej pionierem George’em Westmorem. W 1929 otrzymał Oscara Amerykańskiej Akademii Filmowej za charakteryzację^[15].

Jego największym sukcesem w zakresie charakteryzacji było przygotowanie w 1931 aktora Borisa Karloffa, grającego rolę potwora stworzonego przez doktora Frankensteina^[9] w filmie Jamesa Whale’a pod tym samym tytułem. Ponadto jego klientami były największe sławy amerykańskiego filmu tamtych czasów: Mary Pickford, Pola Negri, Gloria Swanson, Jean Harlow, Judy Garland, Rita Hayworth, Ginger Rogers, Marlena Dietrich, John Wayne, Charlie Chaplin, Frank Sinatra i Rudolf Valentino^[9]. To Max Factor ufarbował na rudo włosy Rity Hayworth, które stały się jej znakiem rozpoznawczym. On też opracował specjalny puder, którym rozjaśnił ciemną cerę Rudolfa Valentino^[10].

W 1909 Max Factor zaczął wytwarzać pierwszą serię własnych kosmetyków pod marką „Max Factor & Company”^[2]. Kolejnymi seriami kosmetyków Maxa Factora były: Society Line (1916) i Colour Harmony Line (1918). W ich skład wchodziły puder, róż, cienie do powiek i szminka. Innowacyjność tych kosmetyków polegała na tym, że były one dobrane do koloru oczu i włosów, a całość makijażu była stonowana kolorystycznie w zależności od naturalnych właściwości twarzy klientki.

W 1927 przedsiębiorstwo Max Factor rozpoczęło działalność marketingową na terenie Stanów Zjednoczonych, a już w 1930 eksportowała swoje produkty do 80 krajów^[2].

Max Factor zmarł 30 sierpnia 1938 roku we śnie, w swoim domu w Beverly Hills^[4] w metropolii Los Angeles w Kalifornii^[16][17].

Przedsiębiorstwo przejął jego syn, Francis Factor, z wykształcenia chemik, który ze względów marketingowych zmienił nazwisko na Max Factor Jr. To za jego namową jeszcze w 1920 r. Max Factor Sr. nazwał swoje wyroby make-up (pol. „makijaż”), która to nazwa szybko stała się powszechnym synonimem makijażu.

W roku 1991 markę „Max Factor” kupił amerykański koncern Procter & Gamble^[10], który w 2015 r. odsprzedał ją koncernowi Coty^[18].

Był trzykrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną w latach 1896–1906 była Esther Rosa (lub Rejza^[2]). Z tego związku urodziło się czworo dzieci. Drugą żoną od 1906 roku była Huma Sradkowska. W 1907 roku urodziła syna – Louisa. Zmarła po 2 latach związku. Ostatnią żoną była, od 1908 roku do jego śmierci, Jennie Cook. W 1916 urodziła syna – Sidneya (zm. 2005).

• Fred E.F.E. Basten Fred E.F.E., Max Factor - The Man who Changed the Faces of the World, Arcade Publishing, 2008, ISBN 978-1-55970-875-3 .
• DarekD. Kuźma DarekD., Kosmetolog z wyboru, „Magazyn Filmowy”, 3 (115), marzec 2021, s. 58–59 [dostęp 2023-08-09] .