Zasadniczym celem platformy jest udostępnianie zbiorów specjalnych BUP zarówno w formie cyfrowej, jak i w formie bogatych metadanych odnoszących się do poszczególnych obiektów. Digitalizowane są przede wszystkim materiały związane z Poznaniem i Wielkopolską, a także obiekty szczególnie cenne ze względów historycznych (np. kolekcja Maltzanów z Milicza) unikatowe ze względu na specyfikę danej kolekcji (np. kolekcja sztambuchów, kolekcja masoników, kolekcja komiksów).[2]
W odróżnieniu do Polony, która udostępnia narodowe zbiory w masowych ilościach, czy Europeany, która jest agregatorem bibliotek cyfrowych, Mirabilium Collectio stanowi specjalistyczną platformę kuratorsko-naukową.
Publicznej odsłony platformy dokonano 27 marca 2026 roku.[3]
Autorką logo platformy jest Joanna Błoch, pracowniczka Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu.
Oprogramowanie
Struktura Mirabilium Collectio została oparta na stworzonym przez PCSS w 1998 roku i rozwijanym oprogramowaniu dLibra (Digital Library Framework). W roku 2026, w momencie udostepnienia Mirabilium Collectio, była to dLibra7 (siódmej generacji). dLibra jest pierwszym polskim środowiskiem, służącym budowie bibliotek cyfrowych. System ten pierwotnie stanowił bazę dla polskich bibliotek cyfrowych (regionalnych i instytucjonalnych), które były uruchamiane w sieci PIONIER. Umieszczenie Mirabilium Collectio w cyfrowej strukturze Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej oraz wykorzystanie protokołu OAI-PMH umożliwiło agregowanie danych i ich przesył również do ogólnoeuropejskiej platformy cyfrowej Europeana, za pośrednictwem Federacji Bibliotek Cyfrowych, polskiego agregatora metadanych.
Pliki zostały udostępnione w formatach PDF, JPEG, a także za pośrednictwem API za pomocą manifestu IIIF. Metadane zostały udostępnione do przeglądania online oraz do pobierania w formacie RDF i za pośrednictwem protokołu OAI-PMH.
W 2026 roku Mirabilium Collectio odróżniało od innych polskich bibliotek cyfrowych to, że udostępniła w sieci nie tylko skany materiałów bibliotecznych, ale również metadane w specjalistycznych bazach takich jak Baza proweniencji, Baza opraw, Rekonstrukcje księgozbiorów historycznych, Bibliografia Druków Wielkopolskich, Piśmiennictwo antyjezuickie, Polska Bibliografia Wiedzy o Komiksie oraz Wyszukiwarka druków z Wielkiej Loży Hamburga.
Szczególnie nowatorski na tle innych polskich podobnych projektów bibliotecznych związanych ze zbiorami specjalnymi był Geoportal Historyczny, który umożliwia oznaczanie map w kontekście czasu i przestrzeni. Dzięki temu narzędziu można tworzyć interaktywne wizualizacje, łączące historyczne dane geograficzne z aktualnymi informacjami. Użytkownicy mogą korzystać z zasobów dostępnych w serwisie i pobierać dane jakościowe i ilościowe do analiz specjalistycznych, aby lepiej zrozumieć zmiany zachodzące w krajobrazie na przestrzeni lat.[4]
Użytkownicy mogą korzystać również z połączonego z Mirabilium Collectio, a stworzonego przez PCSS, Wirtualnego Laboratorium Transkrypcji, służącego do zmiany zeskanowanych dokumentów na tekst cyfrowy. Wyniki można wykorzystać do przygotowania obiektu cyfrowego w takich standardach jak: hOCR, TEI, PDF, eBook. Narzędzie to pozwala na transkrypcję obiektów dodanych do serwisu z własnego urządzenia lub importowanych z bibliotek cyfrowych (także z wykorzystaniem standardu IIIF, wykorzystywanego m.in. na Mirabilium Collectio).
Wszystkie obiekty oraz metadane na platformie Mirabilium Collectio udostępniane są w domenie publicznej w wolnym dostępie.
Zbiory cyfrowe udostępniane na platformie Mirabilium Collectio
Wystawa "Mirabilium Collectio" w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu, 08.05-02.06.2026, plakat promujący wystawę.
Obiekty cyfrowe i metadane prezentowane na Mirabilium Collectio podzielono na kolekcje oraz bazy. Każdą kolekcję, podkolekcję, bazę czy narzędzie badawcze opatrzono objaśniającym opisem.
W ramach poszczególnych kolekcji mogą być tworzone podkolekcje, np. w kolekcji Rękopisy jako pierwszą utworzono podkolekcję Sztambuchy, w kolekcji Ikonografia utworzono podkolekcje Grafiki oraz Pocztówki, w kolekcji Kartografia utworzono podkolekcje Mapy, Atlasy, Plany, Weduty, w kolekcji Dokumenty życia społecznego – podkolekcję Telegramy patriotyczne, a w kolekcji Masonica – Stare druki Wielkiej Loży Hamburga oraz Spisy członków lóż. Podkolekcje te wyróżniają się graficznie. Użytkownik może się do nich dostać albo wybierając je w panelu bocznym, gdzie są widoczne w formie rozwijanej listy, albo przez klikanie w poszczególne kafelki i wchodząc głębiej w platformę.
Mirabilium Collectio zawiera także specjalistyczne bazy: Bazę opraw, Bazę proweniencji, Bibliografię Druków Wielkopolskich oraz Piśmiennictwo antyjezuickie, które są wizualnie oddzielone od kolekcji. Pozostałe specjalistyczne bazy: Wyszukiwarka druków Wielkiej Loży Hamburga, Polska Bibliografia Wiedzy o Komiksie, Katalog komiksów BUP umieszczono przy odpowiadającym im specjalistycznych kolekcjach (Masonica oraz Komiksy).
Pierwsze zaprezentowane obiekty
W latach 2023–2025 wykonano ponad ćwierć miliona (258 525) skanów zabytkowych obiektów ze zbiorów BUP. W Mirabilium Collectio, w momencie jego publicznego udostępnienia 27 marca 2026 roku, zaprezentowano w otwartym dostępie kolekcje i bazy. Oprócz kolekcji, które przegląda się tak jak typową bibliotekę cyfrową, na platformie Mirabilium Collectio znalazły się także specjalistyczne bazy danych, zawierające specyficzne dane bibliograficzne lub związane z historią książki.
Wystawa "Mirabilium Collectio" w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu, 08.05-02.06.2026, plansze poświęcone regionaliom i kartografii ze zbiorów BUP.
Masonica: 221 starych druków pochodzących z Wielkiej Loży Hamburga oraz 67 spisów członków poznańskich lóż masońskich z XIX i pierwszej połowy XX wieku;
Regionalia: 2949 publikacji wydanych w Poznaniu i Wielkopolsce w latach 1801-1870;
Wyszukiwarka druków Wielkiej Loży Hamburga: 8821 rekordów bibliograficznych książek stanowiących w przeszłości bibliotekę lożową w Hamburgu;
Geoportal Historyczny: 278 zabytkowych obiektów kartograficznych związanych z Poznaniem;
Bibliografia Druków Wielkopolskich: 39407 rekordów bibliograficznych publikacji wydanych w Poznaniu i Wielkopolsce w latach 1801-1953;
Katalog komiksów BUP: 28739 rekordów bibliograficznych komiksów ze zbiorów BUP;
Polska Bibliografia Wiedzy o Komiksie: 4759 rekordów bibliograficznych publikacji dotyczących polskiej sztuki i kultury komiksowej;
Piśmiennictwo antyjezuickie: 2586 rekordów bibliograficznych piśmiennictwa antyjezuickiego z okresu od wczesnej nowożytności do 1918 roku.
Funkcjonalności
Wyszukiwanie proste
Wyszukiwanie proste pozwala na tworzenie zapytań dotyczących jednej kategorii metadanych, takich jak np. autor, tytuł, słowo kluczowe, tytuł, data itp.
Wyszukiwanie pełnotekstowe
Po włączeniu opcji „Przeszukuj treść” wyszukiwarka uwzględnia nie tylko opisy, lecz także zawartość cyfrowych obiektów dostępnych na platformie Mirabilium Collectio. Odnosi się to materiałów posiadających warstwę tekstową (OCR) lub utworzonych bezpośrednio w formie cyfrowej (np. pliki PDF). Przy takim przeszukiwaniu pomijane są niektóre typy dokumentów, zwłaszcza kolekcje ikonograficzne, mapy, rękopisy, a także część starych druków i publikacji o nietypowej czcionce, które nie zostały jeszcze poddane OCR lub HTR.
Wyszukiwanie zaawansowane
Wyszukiwarka domyślnie łączy słowa operatorem „i” - zapisuje się go jako „&&” lub angielskie „AND”. Na wyniki wyszukiwania, przykładowo dla frazy „Kopernik Chopin”, składać się będą zatem obiekty, które zawierają zarówno nazwisko „Kopernik”, jak i „Chopin”. Wyszukiwać można również za pomocą operatorów alternatywnych:
„lub”: należy wówczas rozdzielić wpisywaną frazę za pomocą znaku „||” lub anglojęzycznego spójnika „OR” (odpowiedniki operatora logicznego „lub”), a wyszukane obiekty będą posiadały przynajmniej jedno spośród podanych słów.
„wyklucz”: wpisywaną frazę należy rozdzielić, korzystając z odpowiedników operatora alternatywnego „wyklucz” - znaku „!” lub anglojęzycznego przeczenia „NOT”. Uzyskane obiekty będą zawierały wówczas wybrane słowa, wykluczając jednak drugą część podanego wyrażenia.
Można używać również następujących znaków maskujących:
znak maskujący „?”: należy zastąpić końcówkę wyrazu znakiem „?”, aby wyszukać obiekty, które posiadają różne zakończenia danego słowa.
znak maskujący „*”: należy zastąpić część wyrazu znakiem „*”, aby w wynikach wyszukiwania znalazły się obiekty, które posiadają początkowe i końcowe litery wpisywanego słowa.
W wyszukiwaniu zaawansowanym można również używać wyszukiwania rozmytego „~”. Wówczas do zapytania można dodać także znak tyldy „~”, aby w wynikach wyszukiwania znalazły się podobne do siebie obiekty (np. „Copernicus”, „Copernikus”, „Kopernikus”).
Filtrowanie wyników wyszukiwania
Wyniki wyszukiwania można filtrować korzystając z różnych indeksów oraz faset.
Istniejące indeksy umożliwiają ograniczanie zakresów wyszukiwania zgodnie z następującymi hasłami: twórca, współtwórca data wydania, data utworzenia, wydawca, miejsce wydania, temat i słowo kluczowe, język, forma dzieła oraz typ obiektu. Możliwości fasetowania są szersze i zależne od wybranej kolekcji lub bazy.
Linkowanie pomiędzy kolekcjami i bazami
Charakterystyczną i wyróżniającą funkcjonalnością na Mirabilium Collectio jest krzyżowe linkowanie pomiędzy bazami. Obiekt można przeglądać w ramach kolekcji, a jeśli zawiera znaki proweniencyjne, wówczas opisy historycznych właścicieli oraz poszczególnych znaków własnościowych znajdują się także w bazie proweniencji. Jeśli obiekt stanowi część rekonstruowanej kolekcji historycznej, wówczas znajduje się on również w bazie temu poświęconej. Podobnie – w przypadku, gdy obiekt posiada cenną zabytkową oprawę, wówczas jej opis znajdować się będzie w Bazie opraw. Poszczególne opisy są linkowane między sobą, a użytkownik może wędrować po opisach, podobnie jak wędruje po hasłach w Wikipedii.
Logowanie
Z platformy można korzystać bez logowania. Użytkownik może jednak założyć swoje konto i wówczas będzie miał możliwość korzystania z takich funkcjonalności jak Moja Półka, zapisywanie wyników wyszukiwania lub subskrypcja (otrzymywanie powiadomień o nowo dodanych obiektach). Korzystanie z Wirtualnego Laboratorium Transkrypcji jest możliwe wyłącznie po zarejestrowaniu i utworzeniu konta użytkownika.
Organizacja
Mirabilium Collectio stanowi własność Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i jest tworzone przez pracowników Biblioteki Uniwersyteckiej tejże uczelni. Budowę platformę sfinansowano ze środków projektowych, natomiast utrzymywana jest ze statutowych środków BUP. Za infrastrukturę informatyczną platformy odpowiada PCSS.
Wydarzenia
Wystawa "Mirabilium Collectio" w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu, 08.05-02.06.2026, plansza tytułowa, a także plansze poświęcone Archiwum BUP oraz sztambuchom.8 maja 2026 – wernisaż wystawy Mirabilium Collectio[5]
27 marca 2026 – oficjalne otwarcie i udostępnienie platformy dla użytkowników, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu[6]
Plany na lata 2026-2030
Począwszy od roku 2023 prace nad Mirabilium Collectio – wybór kolejnych obiektów, sporządzenie metadanych, digitalizacja i umieszczanie metadanych oraz plików z treścią na platformie stały się częścią codziennej pracy w BUP.
Na lata 2026-2030 oprócz systematycznego umieszczania nowych obiektów na platformie, zaplanowano przeniesienie z Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej oraz wzbogacenie metadanych najcenniejszych obiektów, które były zdigitalizowane w przeszłości, czyli ponad 400 inkunabułów zdigitalizowanych i opracowanych w latach 2022-2024 w ramach projektu z programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki (SON) Digitalizacja i udostępnienie online kolekcji inkunabułów Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, 506 druków ulotnych z zasobu Biblioteki, dotyczących Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu realizowanych w latach 2023-2025 w ramach projektu SON Udostępnienie kolekcji druków ulotnych dotyczących historii UAM w Poznaniu z lat 1919-1990, a także obiektów stanowiących Narodowy Zasób Biblioteczny, w tym niemal 50 średniowiecznych kodeksów rękopiśmiennych, książek pochodzących z księgozbioru Andrzeja Frycza Modrzewskiego, słownika Bartłomieja z Bydgoszczy czy kolekcji nowożytnych diariuszów.
Kluczowa w rozwijaniu platformy Mirabilium Collectio jest interoperacyjność, udostępnianie zasobów cyfrowych w taki sposób, by były widoczne na innych platformach i w innych agregatorach i bibliotekach cyfrowych, oraz linkowanie pomiędzy bazami.
Docelowo rekordy tworzone w ramach Bazy proweniencji mają być eksportowane do Polskiej Bazy Proweniencji (Polish Provenance Database), umieszczonej na serwerach Consortium of European Research Libraries (CERL), a rekordy bibliograficzne z Bibliografii Druków Wielkopolskich są linkowane z obiektami już zdigitalizowanymi i dostępnymi zarówno na Mirabilium Collectio (np. w kolekcji Regionalia, Muzykalia albo Dokumenty życia społecznego), jak i np. w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej.
↑Chudziński, Adam & Tritt, Remigiusz. (2024). Zwiększenie dostępności zbiorów kartograficznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu w ramach projektu „Mirabilium Collectio”. W: A. Młynarczyk (red.): Środowisko przyrodnicze jako obszar badań. Vol. VI. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań 2024, s.185-195. ISBN 978-83-7986-512-3
https://doi.org/10.12657/9788379865123-14
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
