Mycena diosma

Mycena diosma

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	grzybówkowate
Rodzaj	grzybówka
Gatunek	Mycena diosma
Nazwa systematyczna
Mycena diosma Krieglst. & Schwöbel Z. Mykol. 48(1): 32 (1982)
Multimedia w Wikimedia Commons

Mycena diosma Krieglst. & Schwöbel – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae)^[1].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[1].

Po raz pierwszy takson ten opisali w 1982 r. German Josef Krieglsteiner i H. Schwöbel^[1]. W 2020 r. C. Hahn przeniósł go do rodzaju Prunulus jako Prunulus diosmus^[2], ten rodzaj jednak według Index Fungorum jest synonimem rodzaju Mycena^[2].

Kapelusz

Średnica 15–45 mm, początkowo dzwonkowaty, potem przechodzący w płytko stożkowaty, zwykle z dość małym garbkiem i wzniesioną strefą koncentryczną w pobliżu brzegu lub w połowie wierzchołka, prześwitująco prążkowany, higrofaniczny. Powierzchnia gładka, naga, w stanie wilgotnym nieco tłusto-błyszcząca, u młodych okazów ciemnobrązowawo-fioletowado czerwonawo-fioletowej (z wyjątkiem garbka, który jest wodnistoszary-fioletowy lub nawet ochrowy), potem przechodząca w blado słomkowo-żółto-fioletową, bladoszarawofioletową lub blado szaro-różową, z brązowawymi odcieniami lub bez, garbek często stają się brudnobiały i kontrastuje ze strefą koncentryczną i brzegiem, które dłużej zachowują swój pierwotny kolor^[3].

Blaszki

W liczbie 24–32(–36) dochodzące do trzonu, wąsko przyrośnięte, gładkie do żyłkowanych. Są tej samej barwy co kapelusz, ale z wiekiem stają się bardziej purpurowobrązowe do czerwonobrązowych. Krawędź wypukła, lekko zerodowana, biaława^[3].

Trzon

Wysokość 40–80(–110) mm, grubość 1,5–4,5(–6) mm, pusty, pełny, kruchy, cylindryczny, nieco rozszerzony w dolnej części, prosty. Powierzchnia na samym wierzchołku mniej lub bardziej owłosiona, poza tym gładka, naga i błyszcząca, w kolorze młodego kapelusza, z wiekiem coraz bardziej brązowa (do ciemnobrązowej), podstawa pokryta długimi, grubymi, pogiętymi, żółtawymi włóknami^[3].

Miąższ

Cienki, o rzodkiewkowym smaku i słodkawym zapachu podobnym do zapachu zapach drewnianego pudełka po cygarach, ale po przecięciu lub stłuczeniu zapach staje się rzodkiewkowy^[3].

Cechy mikroskopowe

Podstawki 24–30 × 6,5–7 μm, smukłe, maczugowate, 4-zarodnikowe, ze sterygmami o długości 5,5–7 μm. Zarodniki 7,4–9,8 × 3,6–5,4 μm, w kształcie czopka o nieco nieregularnym kształcie, gładkie, amyloidalne. Cheilocystydy 22,5–60(-80) x 3,5–20 μm, tworzące sterylną krawędź, maczugowate, wrzecionowate lub cylindryczne do bardziej nieregularnych, gładkie. Pleurocystydy nieliczne, podobne. Trama blaszek dekstrynoidalna. SSkórka kapelusza zbudowana ze strzępek o szerokości 1,5–2,5 μm, gładkich, nie osadzone w galaretowatej substancji. Strzępki warstwy korowej trzonu mają szerokość 1,5–3 μm i gładką powierzchnię, kaulocystydy o szerokości 3,5–10,5 μm, smukłe, maczugowate do cylindrycznych, gładkie. Sprzążki obecne we wszystkich strzępkach^[3].

Gatunki podobne

Mycena diosma została opisana jako odrębny gatunek, ale bardzo podobna jest grzybówka fioletowawa Mycena pura. Opisując M. diosma jako odrębny gatunek, Krieglsteiner i Schwöbel zwrócili uwagę na jego żywe kolory, zwłaszcza na blaszkach, oraz specyficzny zapach. Nie znaleźli jednak żadnej istotnej mikroskopowej różnicy między M. diosma i M. pura^[3]. Badania filogenetyczne przeprowadzone w 2020 r. przez Hardera i in. (2010) wyraźnie jednak wykazały, że M. diosma to odrębny gatunek. Podane przez Krieglsteinera i Schwöbela cechy morfologiczne nie umożliwiają pewnego rozróżnienia tych gatunków. Można go rozpoznać morfologicznie (nie zawsze) na podstawie kombinacji cech: amyloidalne zarodniki i budowa pleurocystyd. Zapach i kolor blaszek to tylko cechy wspierające diagnozę^[3]

W Europie podano liczne stanowiska Mycena diosma, poza nią pojedyncze w Ameryce Północnej, Azji i Afryce^[4]. Brak go w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę zestawieniu wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski^[5], ale jego stanowiska podano w latach późniejszych^[6].

Grzyb saprotroficzny^[5]. Występuje głównie w lasach bukowych na wapiennym podłożu, ale spotykany również z innymi drzewami, zarówno w lasach liściastych, jak i iglastych. Owocniki zwykle kępkami^[3].