Olaf Stapledon

Olaf Stapledon
Imię i nazwisko

William Olaf Stapledon

Data i miejsce urodzenia

10 maja 1886
Seacombe

Data i miejsce śmierci

6 września 1950
Caldy

Narodowość

angielska

Język

angielski

Alma Mater

University of Oxford

Dziedzina sztuki

fantastyka naukowa

Ważne dzieła
Multimedia w Wikimedia Commons

William Olaf Stapledon (ur. 10 maja 1886 w Seacombe, zm. 6 września 1950 w Caldy) – brytyjski filozof i pisarz. Autor kilku wpływowych dzieł science fiction. Sformułował tezę, według której fantastyka naukowa jest czymś zbliżonym do mitu. Pojawiła się ona w przedmowie do powieści Ostatni i pierwsi ludzie[1]. Jest nazywany jednym z najwierniejszych uczniów, czy też następców H. G. Wellsa[2].

Życiorys

Olaf Stapledon urodził się w Seacombe w pobliżu Liverpoolu, był jedynym synem Williama Clibberta Stapledona i Emmeline Miller. Pierwsze sześć lat życia spędził z rodzicami w Port Said. Stapledon ukończył szkołę Abbotsholme School, a następnie Balliol College w Oksfordzie, gdzie uzyskał licencjat w dziedzinie historii współczesnej. Przez krótki okres pracował jako nauczyciel w Manchester Grammar School, a w latach 1910–1913 w biurze transportu morskiego w Liverpoolu i Port Said.

Podczas I wojny światowej od lipca 1915 do stycznia 1919 r. służył w Friends' Ambulance Unit na terenie Francji i Belgii. 16 lipca 1919 r. poślubił Agnes Zenę Miller (1894–1984). Mieli dwoje dzieci: córkę Mary Sydney Stapledon (ur. 1920) i syna Johna Davida Stapledona (ur. 1923). W 1920 r. zamieszkał w West Kirby.

W 1925 roku otrzymał doktorat z filozofii na Uniwersytecie w Liverpoolu. W 1929 r. opublikował swoją pierwszą książkę pt. A Modern Theory of Ethics. W roku 1930 wydał powieść science fiction pt. Ostatni i pierwsi ludzie (Last and First Men), która przyniosła mu sukces i do dziś zalicza się do kanonu gatunku. W 1940 r. przeniósł się z rodziną do Caldy.

W 1948 r. brał udział w Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu, gdzie wygłosił referat „Świat i kultura”. Rok później uczestniczył w konferencji Conference for World Peace, która miała miejsce w Nowym Jorku.

Zmarł nagle na zawał serca w swoim domu w Caldy.

Światopogląd

Olaf Stapledon był socjalistą (część krytyków nazywała go marksistą[3], sam jednak odcinał się od tej ideologii[4]) i pacyfistą, uznając agresję i chciwość charakteryzujące współczesną mu cywilizację za niegodne pełnego człowieczeństwa. W swoich książkach wprowadził koncepcję rozwoju „osobowości we wspólnocie” (ang. personality-in-community) i „życia dla ducha”, w którym głównymi wartościami są mądrość, miłość i twórczość. W stosunku do religii był agnostykiem, twierdził, że ludzki umysł jest zbyt słabo rozwinięty by dojść do prawdy w kwestii istnienia Boga[5]. Stapledona uważa się za jednego z prekursorów współczesnego transhumanizmu[6].

Poglądy filozoficzne Stapledona ukształtowały się pod wpływem Spinozy[7].

Publikacje

Science fiction

  • Ostatni i pierwsi ludzie (Last and First Men: A Story of the Near and Far Future 1930; fragment powieści w polskim przekładzie w antologii Droga do science fiction, Alfa, 1986; pełny przekład wyd. Stalker Books, 2020)
  • Last Men in London - Ostatni Ludzie w Londynie (1932)
  • Dziwny John (Odd John: A Story Between Jest and Earnest 1935, wyd. polskie Wydawnictwo „Śląsk”, 1991)
  • Sprawca Gwiazd (Star Maker 1937; wyd. polskie Fundacja Nowoczesna Polska, 2022; również jako Stwórca Gwiazd, Twórca Gwiazd; Stalker Books 2022, Wydawnictwo Officyna 2024)
  • Darkness and the Light - Ciemność i Światło (1942)
  • Old Man in New World - Stary człowiek w nowym świecie (1944)
  • Syriusz (Sirius: A Fantasy of Love and Discord 1944; wyd. polskie Czytelnik, 1989)
  • Death into Life (1946)
  • The Flames: A Fantasy - Płomienie: Fantazja (1947)
  • A Man Divided - Człowiek podzielony (1950)
  • Four Encounters - Cztery spotkania (1976)
  • Nebula Maker - Twórca mgławic (porzucona wersja Star Maker, 1976)

Poezja

  • Latter-Day Psalms - Psalmy dni ostatnich (1914)

Inne

  • A Modern Theory of Ethics: A study of the Relations of Ethics and Psychology - Nowoczesna teoria etyki: Studium relacji etyki i psychologii (1929)
  • Waking World - Budzący się świat (1934)
  • Saints and Revolutionaries - Święci i rewolucjoniści (1939)
  • New Hope for Britain - Nowa nadzieja dla Brytanii (1939)
  • Philosophy and Living - Filozofia i życie, 2 tomy (1939)
  • Beyond the "Isms" - Poza "izmami" (1942)
  • Seven Pillars of Peace - Siedem filarów pokoju (1944)
  • Youth and Tomorrow - Młodość i jutro (1946)
  • Worlds of Wonder: Three Tales of Fantasy - Zadziwiające światy: Trzy opowieści fantasy (1949)
  • To the End of Time: the Best of Olaf Stapledon - Do końca czasu: Najlepsze dzieła Olafa Stapledona (1953)
  • The Opening of the Eyes - Otwarcie oczu (1954)
  • Far Future Calling: Uncollected Science Fiction and Fantasies of Olaf Stapledon - Daleka przyszłość wzywa: Niepozbierane science fiction i fantasy Olafa Stapledona (1979)
  • An Olaf Stapledon Reader - Wypisy z Olafa Stapledona (1997)

Przypisy

  1. ↑ Tatiana Czernyszowa, Mit i fantastyka, [w:] Ryszard Handke, Lech Jęczmyk, Barbara Okólska (red.), Spór o SF, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 213, ISBN 83-210-0815-1.
  2. ↑ Patrick Parrinder, Science fiction a światopogląd naukowy, [w:] Ryszard Handke, Lech Jęczymyk, Barbara Okólska (red.), Spór o SF, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 367, ISBN 83-210-0815-1.
  3. ↑ “His Marxism, which remained his only irrational faith throughout his life, told him that surely the United States could never be a positive influence.” Benford, Gregory (1999), Przedmowa do: Olaf Stapledon, Last and First Men (Series: SF Masterworks); London: Gollancz Books; pg x.
  4. ↑ “I am not a Marxist, but I have learned much from Marxists, and I am not anti-Marxist... Marxism and Christianity spring from the same emotional experience, but each in its way misinterprets, falsifies.” cytowane w: Geoghegan, Vincent, Socialism and Religion: Roads to Common Wealth.
  5. ↑ Olaf Stapledon, What Are “Spiritual” Values?. [dostęp 2014-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-15)].
  6. ↑ What is Transhumanism?
  7. ↑ Liel Leibovitz, Star Men. [dostęp 2018-09-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-09-04)].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya