Parcz
| osada | |
| |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Strefa numeracyjna |
89 |
| Kod pocztowy |
11-400[2] |
| Tablice rejestracyjne |
NKE |
| SIMC |
0477908 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kętrzyn  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego  | |
Położenie na mapie powiatu kętrzyńskiego  | |
 54°04′42″N 21°31′23″E/54,078333 21,523056[1]
| |
Parcz (niem. Groß Partsch, Partsch)[3] – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.
Przez wieś biegnie linia kolejowa nr 259, na której jest przystanek Parcz.
Historia
W rejonie wsi w 1904 odkryto kurhan z epoki brązu.
W XIV w. była tu pruska wieś chłopska lokowana na 16 włókach. Była tu jedna służba rycerska i młyn wodny. W roku 1378 wielki mistrz krzyżacki Konrad von Wallenrod nadał tu na prawie chełmińskim dwom braciom Więckowi i Michałowi 60 włók nad jeziorem Parcz (współcześnie jezioro to nie istnieje). Świadkiem tego nadania był Ulrich von Jungingen.
W roku 1437 właścicielem wsi został Fryderyk von Partz. Od nazwiska właściciela przyjęła się nazwa wsi. W XVI w. wieś należała do Kobylińskich, a w XVII w. do Kalksteinów[4]. Z rodziny tej najbardziej znany jest Krystian Kalkstein. Historia jego życia przedstawiona była w serialu telewizyjnym Czarne chmury. Od Kalksteinów dobra parczowskie odkupił baron Fryderyk von Schenk zu Tautenberg. O Tautenbergach pisał Kętrzyński, że z poddanymi rozmawiali po polsku. Tautenbergowie główna siedzibę rodu mieli w Dobie. W XVIII w. we wsi znajdował się wiatrak. W roku 1913 właścicielem Parcza był Georg Frhr. von Schenk zu Tautenberg (rodzina nabyła wioskę na początku XIX wieku), a dzierżawcą majątku Joachim Deuβ. Majątek razem z folwarkiem w Jankowie miał powierzchnię 689 ha.
W czasie II wojny światowej na terenie Parcza znajdował się obóz jeniecki dla Norwegów, których wykorzystywano do niektórych prac związanych z budową Wilczego Szańca.
Po roku 1945 w Parczu utworzono PGR, który przed ich likwicją funkcjonował jako samodzielny zakład rolny w ramach Przedsiębiorstwa Hodowli Zarodowej w Wopławkach. Do Zakładu Rolnego w Parczu należały obiekty produkcyjne w Jankowie i Mażanach. W Parczu prowadzona była hodowla była, trzody chlewnej rasy złotnicka pstra i ferma zwierząt futerkowych (lisów).
Dwór
Dwór w Parczu wybudowany został w połowie XIX w. Dwór znajduje się między parkiem, a częścią gospodarczą. Jest to budowla dwukondygnacyjna z ryzalitem od strony parku. Ryzali od strony elewacji frontowej poprzedzony jest murowanym gankiem z tarasem. Dwór przykryty jest dachem dwuspadowym.
Dwór w okresie II wojny światowej zajęty był na potrzeby obsługi Wilczego Szańca.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 97311.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 918 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
- ↑ Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 169-170
Bibliografia
- Mapa Schroettera 1796–1802 (wiatrak, jezioro – obecnie nie istnieje)
- Zofia Licharewa, "Kętrzyn. Z dziejów miasta i powiatu", wyd. "Pojezierze", Olsztyn, 1962. (Kalksteinowie-Stolińscy)
- Wojciech Kętrzyński, Szkice, (Opracowanie Andrzeja Wakara), „Pojezierze”, Olsztyn, 1977
- "Kętrzyn. Z dziejów miasta i okolic", Pojezierze, Olsztyn, 1978 (str. 213-214)
- Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Mirosław Garniec "Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich" (Wydanie III poszerzone i uzupełnione), wyd. Studio ARTA, Olsztyn 2001, ISBN 83-912840-2-6 (Str. 327- XVII w. Kalksteinowie-Stolińscy)
- Biuletyn Gminy Kętrzyn, Nr 10/13/99, grudzień 1999
Linki zewnętrzne
- Parcz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 863.
| Wsie | |
|---|---|
| Kolonia | |
| Osady |
|
| Osady leśne | |
| Przysiółki | |
| Części wsi | |
| Przysiółki wsi | |
| Przysiółki osad |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.