Raszujka

Raszujka
Rachujka
wieś
Ilustracja
Fragment drewnianej zabudowy miejscowości
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

przasnyski

Gmina

Chorzele

Liczba ludności (2023)

247[2]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

06-330[3]

Tablice rejestracyjne

WPZ

SIMC

0507733[4]

Położenie na mapie gminy Chorzele
Mapa konturowa gminy Chorzele, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Raszujka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Raszujka”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Raszujka”
Położenie na mapie powiatu przasnyskiego
Mapa konturowa powiatu przasnyskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Raszujka”
Ziemia53°14′42″N 20°59′39″E/53,245000 20,994167[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Raszujka (kurp. Raśujka[5], daw. Rachujka[6][7]) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, w gminie Chorzele[4][8]. Ma status sołectwa[9].

Historia

Nazwa wsi może pochodzić od rachowania (liczenia)[10], ale też od ludowej nazwy sosny (chójki)[11][12]. Legenda wyprowadza nazwę od kupca, który rachował ziarna pszenicy[13]. W księdze bartnej z Puszczy Mazuch i Płodownickiej, czyli z zachodu Puszczy Zielonej (1710–1760)[14], w 1717 notowani są bartnicy o nazwisku Rachujka, ale też np. bartnik Wojciech Berk z Rachuyky[15][16].

Wieś leżała w starostwie przasnyskim, w ziemi ciechanowskiej w województwie mazowieckim. Nie notowano jej w lustracji dóbr królewskich z 1660–1661[17]. Pierwsza informacja o jej istnieniu pochodzi z 1674. Nazwę zapisywano jako Rachoyka[18].

W czasie III wojny północnej, w 1708, w pobliżu wsi maszerowały wojska Karola XII[19]. Na przełomie 1769 i 1770, w czasie konfederacji barskiej, w rejonie wsi Olszewka, Rachujka, Zaręby, Brodowe Łąki i Parciaki koncentrowała się partia Józefa Sawy-Calińskiego[20].

14 grudnia 1762 Angela Humięcka scedowała na Kazimierza Krasińskiego i jego żonę Eustachię z Potockich starostwo przasnyskie, wójtostwo przasnyskie i dzierżawę w Dobrzankowie. Starostwo obejmowało m.in. wieś Rachowujka. Wcześniej, przed śmiercią męża Humięckiej, Stanisława Antoniego Krasińskiego, starostwo od 1663 należało do Jana Błażeja Krasińskiego[21]. W 1781 we wsi istniały 4 domy, w 1799/1800 – 17[22]. W lustracji z 1789 zapisano, że we wsi Rachujka mieszkało 10 gospodarzy osiadłych na półwłóczkach i ćwierciach. Wieś została założona na piaszczystych i błotnistych gruntach. Mieszkańcy odrabiali pańszczyznę w folwarkach w starostwie przasnyskim (w czasie żniw 33 dni pieszych, 12 dni do kosy i 24 do cepów i dawali 4 podwody rocznie – była to równowartość 58 złp. i 15 groszy rocznie). Płacili czynsz w wysokości 76 złp. i 50 złp. zagonowego. Ze wsi Olszewka, Parciaki, Żelazna, Poścień, Pruskołęka i Rachujka płacono łącznie arendę karczemną[21].

W 1795 wraz z upadkiem I Rzeczypospolitej Rachujka została włączona do państwa pruskiego (prowincja Prusy Nowowschodnie, departament płocki, powiat przasnyski)[23]. Należała do ekonomii rządowej Przasnysz[24]. Po powstaniu Księstwa Warszawskiego wieś była częścią departamentu płockiego i powiatu przasnyskiego. Po powołaniu do życia Kongresówki wieś włączono do województwa płockiego, obwodu przasnyskiego i powiatu przasnyskiego. Obowiązywał podział gminny z okresu Księstwa Warszawskiego. W 1837 województwa przemianowano na gubernie, w 1842 obwody na powiaty, a powiaty na okręgi sądowe. Od 1867 wieś znalazła się w gminie Zaręby, powiecie przasnyskim i guberni płockiej[23][25].

Karawaka z 1911

W 1815 w 14 domach mieszkało 118 osób[24]. W 1827 we wsi było 25 domów, w których mieszkało 137 osób[26]. W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wydanym w 1888 czytamy, że wieś liczyła 30 domów, w których mieszkało 187 osób, 474 mr. ziemi użyt. i 430 mr. nieużytków (bagna i piaski). Wieś należała do parafii Zaręby[27]. W 1881 we wsi Rachujka mieszkało 187 osób, a w 1889 262 osób. Ukazem uwłaszczeniowym w 1864 objęto 25 gospodarstw. Zajmowała 329 mórg[25]. Wieś obejmowała błotniste i bagniste grunty[28].

Kiedy w 1915 powstało Generał-Gubernatorstwo Warszawskie, powiat przasnyski, a z nim Rachujka, był jego częścią[23]. W czasie działań militarnych podczas I wojny światowej, szczególnie w 1915, wieś została zniszczona w 50%[11].

W 1915 armia niemiecka zbudowała kolejkę wąskotorową, a następnie normalnotorową na trasie Ostrołęka–Chorzele. Jedną ze stacji wyznaczono w Raszujce. Przystanek PKP (linia nr 35 Szczytno–Ostrołęka) istniał do 2001[29][30]. Został odnowiony w ramach przywrócenia linii i remontu stacji w 2023[31][32].

Krzyż we wsi w formie popularnej na przełomie XIX i XX wieku

Od 1919 wieś należała do powiatu przasnyskiego w województwie warszawskim. W 1933 w obrębie gmin wprowadzono podział na gromady[23]. Wieś tworzyła gromadę Rachujka[33]. Według spisu powszechnego z 1921 we wsi istniało 47 domów, w których mieszkało 247 osób, wszyscy rzymscy katolicy i polskiej narodowości. Na stacji kolejowej Rachujka znajdował się 1 budynek, w których mieszkało 9 osób, również rzymscy katolicy i Polacy[34]. Wieś nazywano już wówczas Raszujką, bo dotychczasowa nazwa wydawała się nieprzyzwoita[35], niemniej oficjalna zmiana nazwy nastąpiła dopiero w 1983[36].

W 1929 działacze społeczni z Olszewki próbowali przeforsować plan zorganizowania nowej gminy. Miały do niej należeć: Olszewka z dotychczasowej gminy Jednorożec, Poścień, Rachujka, Łaz, Budki, Sosnówek, Ostrówek, Rawki i Brodowe Łąki z gminy Zaręby oraz Dąbrowa i Wola Błędowska z gminy Baranowo. Nie otrzymano pozytywnej odpowiedzi ze starostwa w Przasnyszu[37].

W roku szkolnym 1930/1931 we wsi istniała jednoklasowa szkoła powszechna[38].

Z dniem 1 listopada 1939 do III Rzeszy wcielono północną część województwa warszawskiego, w tym Raszujkę. Wieś była częścią Rejencji Ciechanowskiej, która weszła w skład prowincji Prusy Wschodnie. Z dniem 22 sierpnia 1944 przywrócono przedwojenną administrację. Wieś leżała w powiecie przasnyskim i województwie warszawskim[23]. W 1954 zlikwidowano gminy, w tym gminę Zaręby, i zastąpiono je gromadami[39]. Wieś należała do gromady Rachujka i była jej siedzibą[40]. W 1959 gromadę Rachujka zniesiono, wieś włączono do gromady Chorzele[41]. W 1973 przywrócono istnienie gmin. Wieś włączono do gminy Chorzele. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego. Od 1999 Raszujka jest częścią gminy Chorzele w powiecie przasnyskim i województwie mazowieckim[23].

W 2002 we wsi istniały 94 gospodarstwa domowe. Mieszkało tu 319 osób[42]. Według spisu powszechnego z 2021 we wsi mieszkało 230 osób (46,5% kobiety, 53,5% mężczyźni). Wieś się wyludnia. Między 1998, kiedy mieszkało tu 315 osób, a 2021 liczba mieszkańców zmalała o 27%. Mieszkańcy zajmują się rolnictwem, handlem hurtowym i detalicznym, naprawą pojazdów i budownictwem[42].

Remiza OSP
Kapliczka z 1948

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Chorzelach[43]. W centrum wsi w 1948 wystawiono kapliczkę[13]. W 1989 notowano 4 drewniane zabytkowe domy z początku XX wieku[11]. Używane są nazwy miejscowe określające części wsi: Bilne (łąki), Działy (pastwiska), Mazurki (pole, pastwisko), Naddawy (pole, łąki), Uwrotne (łąki) oraz Wółki (pole)[44].

We wsi działają organizacje pozarządowe. W 2010 odnowiono działalność koła gospodyń wiejskich[45]. Znajduje się tu remiza strażacka, siedziba miejscowej jednostki OSP[46].

Przez wieś biegnie jedna z turystycznych tras rowerowych proponowanych przez samorząd gminy Chorzele[47].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 114783.
  2. ↑ Raport o stanie gminy. Liczba mieszkańców miejscowości w dn. 31.12.2023 s. 30-31 [dostęp 2025-01-14]
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1073 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Raśujka, [w:] Słownik kurpiowsko-polski, Związek Kurpiów [dostęp 2022-07-16].
  6. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 1952
  7. ↑ Podział administracyjny PRL (1956), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych
  8. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  9. ↑ Strona gminy, sołectwa
  10. ↑ Maria Weronika Kmoch, MAŁA OJCZYZNA: Co kryje się w nazwach miejscowości? [online] [dostęp 2024-08-20].
  11. ↑ a b c Zbigniew Polakowski, Przasnysz i okolice. Przewodnik po wszystkich miejscowościach w sołectwach i gminach zestawionych w układzie alfabetycznym, Przasnysz 1997, s. 161.
  12. ↑ Chójka, [w:] Słownik Kurpiowski, www.zwiazekkurpiow.pl [dostęp 2024-08-21].
  13. ↑ a b Michał Wiśnicki (red.), Tradycja wpisana w krzyż. Krzyże, figurki i kapliczki przydrożne gminy Chorzele. Lokalne zwyczaje i obrzędy, Chorzele 2011, s. 16–18.
  14. ↑ Maria Weronika Kmoch, Księga sądu bartnego zachodniej Kurpiowszczyzny z lat 1710–1760. Możliwości badawcze, „Teka Historyka”, 52, 2016, s. 54–71.
  15. ↑ Księga urzędu bartnego (zachodnia Kurpiowszczyzna) [online], www.szukajwarchiwach.gov.pl [dostęp 2022-07-26].
  16. ↑ Waldemar Krzyżewski (red.), Bartnictwo w powiecie przasnyskim (Zachodnia Kurpiowszczyzna), Przasnysz 2024, s. 68.
  17. ↑ Alina Wawrzyńczyk (red.), Lustracje województwa mazowieckiego XVII wieku, cz. 2: 1660–1661, Warszawa 1989, s. 141–142.
  18. ↑ Urszula Bijak, Rachujka, [w:] Kazimierz Rymut, Barbara Czopek-Kopciuch, Urszula Bijak (red.), NAZWY MIEJSCOWE POLSKI. HISTORIA • POCHODZENIE • ZMIANY, t. 10: Ra-Re, Kraków 2015, s. 10.
  19. ↑ Wiesław Majewski, Walki Kurpiów ze Szwedami w dobie wielkiej wojny północnej, „Kwartalnik Historyczny”, 66 (2), 1959, s. 422.
  20. ↑ Radosław Waleszczak, Przasnysz w latach 1795–1866. Zarys dziejów, Przasnysz 2008.
  21. ↑ a b Adam Pszczółkowski, Lustracja starostwa przasnyskiego w 1789 roku, [w:] Wojciech Łukaszewski (red.), Źródła historyczne do dziejów Kurpiowszczyzny 1789–1956. Wybór materiałów źródłowych, Truskaw: Ochotnicza Straż Pożarna w Żelaznej Rządowej, 2020, s. 8, 18, ISBN 978-83-955342-0-1, OCLC 1236076599 [dostęp 2022-07-27].
  22. ↑ Radosław Waleszczak, Chorzele. Zarys dziejów, Chorzele 1992.
  23. ↑ a b c d e f Maria Weronika Kmoch, Na skraju Kurpiowszczyzny. Parafia pw. św. Floriana w Jednorożcu, Jednorożec: Stowarzyszenie „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej”, 2020, ISBN 978-83-927409-7-1, OCLC 1225226389 [dostęp 2022-07-21].
  24. ↑ a b Eugeniusz Kuciński (red.), Statystyczny obraz powiatu przasnyskiego na początku wieku XIX/ ze szczególnym uwzględnieniem obszaru „ gminy Jednorożec”, „Głos Gminy Jednorożec” (1 (6)), 20 sierpnia 2024, s. 16.
  25. ↑ a b J. Kociszewska (red.), Obraz statystyczny powiatu przasnyskiego A.N. Leontiewa z 1889 r., Ciechanów 1992, tabl. 1, s. 197; tabl. 2, s. 202.
  26. ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policy, t. 2: M–Z, Warszawa 1827, s. 129 [dostęp 2024-08-20].
  27. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 9, dir.icm.edu.pl, 1888, s. 354 [dostęp 2024-08-20].
  28. ↑ Aleksander Połujański, Gospodarstwo wiejskie, w Powiecie Przasnyskim Gubernji Płockiej, „Korrespondent Handlowy, Przemysłowy i Rolniczy” (3), 1852, s. 1.
  29. ↑ Maria Weronika Kmoch, MAŁA OJCZYZNA: kolej wąskotorowa w gminie Jednorożec [online] [dostęp 2022-07-26].
  30. ↑ Maria Weronika Kmoch, MAŁA OJCZYZNA: kolej w gminie Jednorożec cz. 1 (do 1939 roku) [online] [dostęp 2022-07-26].
  31. ↑ Raszujka, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2024-08-20].
  32. ↑ Pociągi z Ostrołęki do Chorzel już jeżdżą. Co z planami uruchomienia połączeń do Olsztyna? | InfoPrzasnysz [online], www.infoprzasnysz.com, 1 lipca 2023 [dostęp 2024-08-21] (pol.).
  33. ↑ Rozporządzenie Wojewody Warszawskiego z dnia 20 października 1933 r., „Warszawski Dziennik Wojewódzki” (14), 1933, s. 521.
  34. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M. st. Warszawa, województwo warszawskie, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1925, s. 132 [dostęp 2022-07-26].
  35. ↑ Eugeniusz Kłoczowski, Wspomnienia mazowieckiego ziemianina z lat 1897–1951, Artur K.F. Wołosz (red.), Ciechanów 2006, s. 336.
  36. ↑ Zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 marca 1983 r. w sprawie ustalenia i zmiany nazw miejscowości w niektórych województwach, 1983, s. 119.
  37. ↑ Zbigniew Czaplicki, Rządzili się po chłopsku, „Tygodnik Ostrołęcki” (45), 1999.
  38. ↑ Marian Redakcja Falski, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Szkoły Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1930/31, nakł. Państwowego Wydawnictwa Książek Szkolnych, 1933, s. 68 [dostęp 2024-08-20].
  39. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych [online], isap.sejm.gov.pl [dostęp 2024-08-20].
  40. ↑ UCHWAŁA Nr VI/10/1G/G4 WOJEWÓDZKIEJ RADY NARODOWEJ W WARSZAWIE z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu przasnyskiego, „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie. 1954” (11), 1954, s. 95 [dostęp 2024-08-20].
  41. ↑ Uchwała Nr IV-10/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 18 września 1959 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 grudnia 1959 r., Nr. 12, Poz. 439)
  42. ↑ a b Wieś Raszujka (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, wypadki drogowe, edukacja, kierunkowy, demografia, statystyki, tabele, linie kolejowe, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-08-20] (pol.).
  43. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  44. ↑ Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych, t. 140: Powiat przasnyski, województwo warszawskie, Warszawa 1972, s. 12.
  45. ↑ Gospodynie robią dyskotekę! [online], ePrzasnysz.pl, 27 stycznia 2010 [dostęp 2024-08-20] (pol.).
  46. ↑ Poznaj jednostki OSP w powiecie przasnyskim | InfoPrzasnysz [online], www.infoprzasnysz.com, 27 marca 2018 [dostęp 2024-08-20] (pol.).
  47. ↑ Turystyka i zabytki [online], Oficjalny portal internetowy miasta i gminy Chorzele [dostęp 2024-08-20] (pol.).

Linki zewnętrzne

Gmina Chorzele
Miasto
Wsie
Kolonie
Osady leśne
Przysiółki
Części miasta
Część wsi

Herb gminy Chorzele

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya