Stare Juchy
| wieś | |
| |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2011) |
1626[2] |
| Strefa numeracyjna |
87 |
| Kod pocztowy |
19-330[3] |
| Tablice rejestracyjne |
NEL |
| SIMC |
0768712 |
Położenie na mapie gminy Stare Juchy  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego  | |
Położenie na mapie powiatu ełckiego  | |
 53°55′19″N 22°10′26″E/53,921944 22,173889[1]
| |
Stare Juchy (niem. Alt Jucha, od 1938 Fließdorf[4]) – wieś mazurska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Stare Juchy, przy trasie linii kolejowej Giżycko – Ełk.
Wieś jest siedzibą gminy Stare Juchy. Położona jest nad rzeką Gawlik, na przesmyku między jeziorami: Jędzelewo, Rekąty i Ułówki.
W miejscowości jest stacja kolejowa Stare Juchy.
Historia
Miejscowość Jucha była znana już za czasów pogańskich z kultu religijnego[5] – składanych ofiar na leżącym w lesie, nad miejscową strugą, głazie narzutowym (obwód 11,5 m, wysokość 0,8 m). W poł. XV w. mazurscy osadnicy zakładają osadę nad jeziorem Jędzlewo Stare, lokacja ponowiona w 1461 i potwierdzona pierwszą pisemną wzmianką o „wsi już istniejącej”. W 1473 lokacja Nowych Juch. W 1619 potwierdzenie istnienia ośrodka gospodarczego w szlacheckim majątku Szlachecka Jucha. Podczas epidemii dżumy w latach 1709–1711 zmarło 88 osób. W 1834 na 387 parafian jedynie 67 było Niemcami[6]. W 1868 do wsi dociera linia kolejowa. W 1914 wojska rosyjskie wycofując się w znacznym stopniu niszczą zabudowę wsi. W 1929 trzy miejscowości – Nowe Juchy (niem. Neu Jucha), Stare Juchy (Alt Jucha) i Szlacheckie Juchy (Adlig Jucha) – połączono w jedną wieś Jucha, którą w 1938 przemianowano na Fließdorf[7]. Obecnie Stare Juchy to miejscowość letniskowa.
W latach 1954–1972 wieś była siedzibą władz gromady Stare Juchy. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Zabytki
- Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej z XVI wieku, przebudowany w 1885 r. i kolejny raz w XX w. Trójnawowy ze słabo rozbudowanym szczytem wschodnim, stropy bocznych naw i kolebkę centralnej pokrywają ornamenty geometryczne. Ołtarz główny z renesansowymi malowidłami z 1574 i późnogotyckim tryptykiem z 1591 oraz Grupa Ukrzyżowania z drugiej połowy XVI w. Organy barokowe z XVIII, nad emporą organową XVI wieczne pająki. Na dekorowanej dwoma rzędami blend wieży dzwony z 1664[7].
- Budynek dawnej szkoły polskiej z XVIII w., przebudowany w XIX w. i ponownie w XX w.
- Zespół dworski z drugiej połowy XIX w. (neoklasycystyczny, parterowy dwór kryty dachem naczółkowym, wydłużoną facjatką i bocznymi skrzydłami, domek ogrodnika, obora, spichlerz, gorzelnia, młyn)
- Głaz narzutowy o obw. 10,6 m, który posiada płaską powierzchnię był ołtarzem na którym Jaćwingowie składali krwawe ofiary. Podobno nazwa wsi pochodzi od krwi (juchy), która spływała po tym kamieniu[7].
- Kamieniczki i domy na rynku (plac 500 lecia) z XIX i XX w., w tym rekonstruowana chata mazurska z podcieniami
- Budynek dworca z II poł. XIX w. oraz stojąca na ślepym torze lokomotywa z tendrem z 1952[7].
Sport
W miejscowości działa klub piłkarski Orzeł Stare Juchy, założony w 1969 roku.
Wspólnoty wyznaniowe
- Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP – Parafia Ewangelicko-Metodystyczna w Starych Juchach, należąca do okręgu mazurskiego[8]
- Kościół rzymskokatolicki – parafia Trójcy Przenajświętszej w Starych Juchach, należąca do dekanatu Ełk – Świętej Rodziny w diecezji ełckiej[9]
Ludzie związani ze Starymi Juchami
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129040.
- ↑ Wieś Stare Juchy w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2017-06-04], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1212 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262 (ISAP)).
- ↑ Historia parafii Stare Juchy.
- ↑ Jan Bałdowski Warmia i Mazury, mały przewodnik Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 202–203.
- ↑ a b c d Piotr Skurzyński Warmia, Mazury, Suwalszczyzna Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A. Warszawa 2004 ISBN 83-7200-631-8, s. 335.
- ↑ Parafie. metodysci.pl. [dostęp 2022-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-22)].
- ↑ Stare Juchy – Parafia pw. Trójcy Przenajświętszej. diecezjaelk.pl. [dostęp 2022-09-14].
Bibliografia
- Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 217
Linki zewnętrzne
- Juchy stare, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 618.
- Historia parafii Stare Juchy
| Wsie | |
|---|---|
| Osady |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.