Stratonikeja

Stratonikeja karyjska – ruiny hellenistycznego teatru
Pozostałości jońskiej świątyni (perypteru) kultu cesarskiego
Zachodnia część głównej ulicy (decumanus) z kolumnadą
Fragment term rzymskich

Stratonikeja (gr. Στρατονικεῖα, Στρατονίκεια lub Στρατoνικη, łac. Stratonic(a)ea) – starożytne miasto w Karii, położone opodal Mylasy, na południe od rzeki Marsyas; dzisiejsze Eskihisar w południowo-zachodniej Turcji.

Historia

Według wiadomości podanych przez Strabona (Geografia XIV, 2), założone w początkach III wieku p.n.e. przez syryjskiego władcę Antiocha I[a] na miejscu dawnego karyjskiego Chrysaoris[b] (Idrias) i nazwane na cześć jego małżonki i macochy Stratoniki. Zasiedlone odtąd przez ludność pochodzenia małoazjatyckiego i grecko-macedońskich osadników z wojsk Aleksandra Wielkiego. Wkrótce (pod koniec II w. p.n.e.) przekazane Rodyjczykom, w których posiadaniu (jako peraja[c]) znajdowało się do 167 p.n.e. W 130 p.n.e. stało się miejscem ostatecznej klęski wojsk Aristonikosa. Znane z sanktuarium Zeusa Chrysaoreusa (Panamarosa), będącego miejscem posiedzeń przedstawicieli miast związkowych Karii. W okresie rzymskim civitas libera z prawem emitowania własnej monety rozmiennej, aż do panowania Galiena. Status miasta w świecie antycznym dodatkowo podnosiło sławne sanktuarium Hekate w pobliskiej Laginie[1].

Wśród pozostałości Stratonikei wyróżnia się w południowej części miasta wzgórze akropolu z murem obwodowym wokół wierzchołka; na jego terasie po stronie północnej przetrwały ruiny niewielkiej świątyni cesarskiego kultu Augusta, poniżej znajdują się ruiny dużego teatru na ok. 10 tys. widzów. W mieszkalnej części miasta zachowały się znaczne pozostałości murów Serapejonu w obrębie temenosu. Z usytuowanej na zachód od świątyni agory nie zachowało się nic oprócz kamiennych bloków, podobne resztki ocalały z gimnazjonu i stadionu. Niemal zupełnie zniknęły również mury miejskie o pierwotnej długości 1,6 km, ocalała jedynie część głównej bramy miasta. Z czasów rozbudowy miasta za Hadriana pozostały ruiny term. Świątyni Zeusa Chrysaoreusa nie udało się zlokalizować w sposób bezsporny. Cenniejsze zabytki archeologiczne ze znalezisk umieszczono w muzeum w Milas.

W źródłach antycznych miejsce wymieniane nie tylko przez Strabona (Geografia XIV, 658), lecz także Ptolemeusza (Geografia V 2,15) i Eutropiusza (Brewiarium od założenia miasta IV, 20)[2].

We wczesnym chrześcijaństwie stolica biskupia (dioecesis Stratonicensis in Caria) jako sufragania podległa metropolii w Stauropolis, co najmniej od połowy V do XIII wieku, co poświadczają Notitiæ episcopatuum[3]. Obecnie wakujące biskupstwo tytularne Kościoła rzymskokatolickiego[4].

Jako miejsce historyczne i największy obiekt miejski z zachowanymi budowlami marmurowymi ubiega się o wpisanie na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Współczesne miasto częściowo ewakuowano przenosząc wskutek zagrożenia spowodowanego skutkami trzęsienia ziemi w 1958 oraz otwarciem w pobliżu odkrywkowej kopalni węgla, co spowodowało częściowe zniszczenie terenu starożytnych pochówków (nekropolii).

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Obecnie niektórzy historycy wypowiadają się za fundacją miasta przez Antiocha II (Henri-Louis Fernoux, Bernard Legras, Jean-Baptiste Yon: Cités et Royaumes dans l’Orient hellénistique, 323-55 av. J.-C. Paris: Armand Colin, 2003). Ponadto, niektóre z najnowszych badań utożsamiają je ze znanym z hetyckich dokumentów, strategicznie ważnym miastem Atrija (np. Wolf-Dietrich Niemeier: Hattusas Beziehungen zu West-Kleinasien und dem mykenischen Griechenland (Ahhijawa). Colloquien der Deutschen Orient-Gesellschaft. Band 6. Berlin 2008, s. 321–322).
  2. ↑ Dosł. „Złoty Miecz”, w starożytności uważane za pierwsze założone miasto Licyjczyków.
  3. ↑ περαία – określenie lądowych (kontynentalnych) terytoriów Karii przynależnych do Rodos (Der Kleine Pauly. T. 4. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 621, 30-47).

Przypisy

  1. ↑ Por. G.E. Bean: Lagina. W The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, dz. cyt.
  2. ↑ Der Kleine Pauly. Lexikon der Antike. T. 5. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 394, 40-41.
  3. ↑ Sophron Pétridès: Stratonicea. W Catholic Encyclopedia, dz. cyt.
  4. ↑ Biskupia stolica tytularna Stratonicea in Caria w bazie gcatholic.org (ang.) [dostęp 2024-01-29]

Bibliografia

  • George Ewart Bean: Stratonikeia. W The Princeton Encyclopedia of Classical Sites. Princeton: Princeton University Press, 1979, s. 861
  • Mała encyklopedia kultury świata antycznego (opr. M. Cytowska). T. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962, s. 317
  • Dictionary of Greek and Roman Geography (ed. William Smith). London: Walton & Maberly/John Murray, 1854
  • Sophron Pétridès: Stratonicea. W Catholic Encyclopedia (ed. Charles Herbermann). T. 14. New York: Robert Appleton, 1913

Linki zewnętrzne

  • Izabela Miszczak: Stratonikea w podróżniczym portalu Turcja w sandałach Izabeli i Jarosława Miszczaków (pol.) [dostęp 2026-07-07]

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya