Taphrina

Szpetka
Ilustracja
Taphrina pruni
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

szpetczaki

Rząd

szpetkowce

Rodzina

szpetkowate

Rodzaj

szpetka

Nazwa systematyczna
Taphrina Fr.
Observ. Mycol (Havniae) 1: 217 (1815)
Typ nomenklatoryczny

Taphrina aurea (Pers.) Fr. 1815

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Kędzierzawość liści brzoskwini wywołana przez Taphrina deformans
Taphrina crataegi
Narośla Taphrina johnsonii na kotkach topoli osiki

Taphrina Fr. (szpetka) – rodzaj grzybów z klasy szpetczaków (Taphrinomycetes)[1].

Charakterystyka

Grzyby pasożytnicze żyjące na paprociach i roślinach naczyniowych, zwłaszcza drzewach liściastych. Są szeroko rozpowszechnione i występują w różnych strefach klimatycznych. U porażonych roślin wywołują specyficzne oznaki etiologiczne, głównie zniekształcenia, dzięki którym łatwo zidentyfikować gatunki[2]. Występują zarówno w postaci strzępkowej, jak i drożdżowej. Teleomorfa występuje w postaci strzępkowej pod skórką lub kutykulą porażonych roślin tworząc dikariotyczne komórki wytwarzające worki. Worki te ułożone są palisadowo, zazwyczaj są cylindryczne i są trwałe, tzn. w miarę dojrzewania zarodników nie zanikają. Powstaje w nich po 8 askospor uwalnianych równocześnie, czasami zlepionych z sobą. Askospory są szkliste, kuliste lub elipsoidalne, bezseptowe. Anamorfa jest drożdżopodobna. Powstaje z askospor przez pączkowanie. Ma dwuwarstwowe ściany[3].

Wiele gatunków Taphrina można hodować na sztucznych podłożach, ale tworzą na nich tylko anamorfy (kultury kolonii pączkujących). Na sztucznych podłożach teleomorfy nie rozwijają się[2].

Gatunki z rodzaju Taphrina wywołują wiele groźnych chorób o dużym znaczeniu gospodarczym. T. deformans powoduje kędzierzawość liści brzoskwini, T. pruni torbiel śliwek, T. cerasi czarcie miotły czereśni, T. bullata pęcherzykowatą plamistość gruszy[4], T. betulina czarcią miotłę brzozy, T. carpini czarcią miotłę grabu, T. crataegi czerwoną plamistość liści głogu[5].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Taphrinaceae, Taphrinales, Taphrinomycetidae, Taphrinomycetes, Taphrinomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Rodzaj Taphrina utworzył Elias Fries w 1815 r. Gatunkiem typowym jest Taphrina aurea (Pers.) Fr. 1815. Gatunkiem typowym jest Taphrina aurea (Pers.) Fr. 1815[1]. Polską nazwę rodzaju nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego[6]. Synonimy[7]:

  • Ascomyces Mont. & Desm. 1848
  • Ascosporium Berk. 1860
  • Entomospora Sacc. ex Jacz. 1926
  • Exoascus Fuckel 1860
  • Lalaria R.T. Moore 1990
  • Magnusiella Sadeb., 1892
  • Sarcorhopalum Rabenh. 1851
  • Taphrina subgen. Taphrina Fr. 1815
  • Taphrina subgen. Taphrinopsis Giesenh. 1892
Cykl życiowy Taphrina. A – drożdżopodobne stadium haploidalne, B – stadium dikarionu (grzybnia), C – stadium diploidalne, D – rozwój worków i sporogeneza. 1 – askospory i blastospory powstające przez pączkowanie, 2 – dikariotyzacja, 3 – tworzenie warstwy worktwórcze, 4 – kariogamia, 5 – mitoza jądra diploidalnego, proascus i tworzenie komórek podstawnych, 6 – rozwój worka po mejozie, 7 – tworzenie askospory; 8 – tworząca się na komórkach roślinnych warstwa sporogenna

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[9]. Wykaz gatunków Polski na podstawie „Grzyby mikroskopijne Polski”[10] (bez przypisów) i inne (oznaczone przypisami). Nazwy polskie według Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[6].

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2021-01-25].
  2. ↑ a b Joanna Marcinkowska, Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, s. 58, ISBN 978-83-09-01048-7.
  3. ↑ Selim Kryczyński, Zbigniew Weber (red.), Fitopatologia. Podstawy fitopatologii, t. 1, Poznań: PWRiL, 2010, s. 264, 265, 326, 363, ISBN 978-83-09-01-063-0.
  4. ↑ a b Zbigniew Borecki, Małgorzata Solenberg (red.), Polskie nazwy chorób roślin uprawnych, wyd. 2, Poznań: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, 2017, ISBN 978-83-948769-0-6.
  5. ↑ Karol Manka, Fitopatologia leśna, Warszawa: PWRiL, 2005, s. 153, 207, 208, ISBN 83-09-01793-6.
  6. ↑ a b Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
  7. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2016-10-30] (ang.).
  8. ↑ a b c Takson niepewny.
  9. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2016-10-30].
  10. ↑ Wiesław Mułenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski, Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, s. 237–240, ISBN 978-83-89648-75-4.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya