Teodor Finster

Teodor Finster
Data i miejsce urodzenia

5 listopada 1872
Łódź

Data śmierci

po 1948

Zawód, zajęcie

fabrykant

Krewni i powinowaci

Reinhold Finster

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (II RP)

Teodor Finster (ur. 5 listopada[1] 1872 w Łodzi[1][2]) – łódzki fabrykant, właściciel jednej z największych fabryk pluszu w Królestwie Polskim.

Życiorys

Finsterowie prawdopodobnie przybyli do Łodzi z Bułgarii[3] pod koniec XIX w. Brat Teodora – Reinhold – dołączył do prowadzonej od 1881 przez Juliusza Fiala i Wilhelma Luckera „Łódzkiej Manufaktury Pluszowej”. Po jego śmierci w 1901, Teodor wykupił udziały wspólników i objął kierownictwo nad firmą[4].

Pod jego kierownictwem, firma, do 1904 produkowała imitacje futer, tkanin pluszowych, meblowych, dekoracyjnych, żakardowych i gobelinowych[3], stając się jedną największych tego typu fabryk w Królestwie Polskim[4] i pierwszą produkującą plusz w sposób mechaniczny[5]. Kompleks fabryczny pod jego zarządem obejmował przędzalnię, tkalnię, wykończalnię, farbiarnię, wytłaczalnię i drukarnię. Finster zwiększył zatrudnienie fabryki jeszcze przed I wojną światową, zatrudniając łącznie około 450 robotników[5]. Po kryzysie, związanym z wybuchem I wojny światowej, zatrudnienie spadło do 300 pracowników[5]. W latach 1928–1930 Finster zakupił krosna dywanowe i założył firmę „Dywan Wschodni”, zatrudniającą 400 robotników[3].

W czasie II wojny światowej w Łódzkiej Manufakturze Pluszu i Dywanów Teodora Finstera produkowano głównie koce i sukno mundurowe dla potrzeb armii niemieckiej, a także tkaniny obiciowe, dywany i chodniki dywanowe na papierowych spodach. Załoga liczyła około 900 osób – głównie Niemców[4]. W 1942 w celu uchronienia majątku przed zajęciem przez Niemców, Finster podpisał volkslistę. W styczniu 1945, w związku z wycofywaniem się Niemców z Łodzi, wyemigrował do Czechosłowacji, gdzie zakupił cegielnię w miejscowości Chodová Planá. W 1948 ubiegał się o wydanie tymczasowego, polskiego dowodu osobistego w celu wstrzymania konfiskaty majątku przez władze czechosłowackie[6].

Po wyjeździe Finstera z Łodzi w 1945, jego fabrykę przejęli polscy robotnicy, tworząc Radę Zakładową i Komitet Zabezpieczenia Fabryki i podejmując się produkcji koców i sukna[3]. W 1946 jego przedsiębiorstwo w Łodzi, formalnie przeszło na własność Skarbu Państwa[7]. Po wojnie funkcjonowało jako Zakłady Przemysłu Jedwabniczo-Galanteryjnego nr 1, następnie Fabryka Pluszu i Dywanów im. Tadka Ajzena, ostatecznie zmieniając nazwę na Fabryka Dywanów Dywilan[3].

Losy Finstera po 1948 roku pozostają nieznane.

Pozostała działalność

Uczestniczył w pracach Towarzystwa Popierania Szkół Średnich „Uczelnia”, dzięki któremu powstało w Łodzi pierwsze polskie gimnazjum[8]. Był zawodnikiem wielu zawodów kolarskich, także międzynarodowych[9][10][11], a także prezesem Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów w Łodzi (późn. Łódzkie Towarzystwo Kolarskie)[12][13], członkiem rady Handlowo-Przemysłowego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu w Łodzi[13], rady nadzorczej Banku Udziałowego w Łodzi[14], Stowarzyszenia Fabrykantów i Kupców miasta Łodzi, Krajowego Związku Przemysłu Włókienniczego i Handlowo-Przemysłowego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu[15].

Życie prywatne

Jego żoną była Paulina Maria z domu Kraus (ur. 1874). Mieszkali w Łodzi przy ul. Juliusza 28 (późn. ul. Dowborczyków 28)[1] oraz przy ul. Nawrot 28[15]. Finster był ewangelikiem[a].

Odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Błędnie Wiesław Puś podaje, że Finster był żydem[8], przeczy temu deklarowane wyznanie[1] oraz fakt podpisania volkslisty.

Przypisy

  1. ↑ a b c d [Spis ludności Łodzi] Finkeltal – Fischhaut. sygn. 39/221/0/4.12/24572, Archiwum Państwowe w Łodzi, 1916–1921.
  2. ↑ Hans-Jürgen Bömelburg, Personenregister, Brill Schöningh, 13 września 2022, ISBN 978-3-657-79380-8 [dostęp 2023-10-12] (niem.).
  3. ↑ a b c d e Andrzej Makowiecki, „Dywilan”: carpet factory, „Odgłosy” (31), bc.wbp.lodz.pl, 26 marca 1988 [dostęp 2023-10-12].
  4. ↑ a b c Historia [online], 30 maja 2018 [dostęp 2018-05-30] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-30].
  5. ↑ a b c ćwierć wiekowy jubileusz pracy znanego przemysłowca, „Łódź w Ilustracji” (28), bc.wbp.lodz.pl, 11 lipca 1926 [dostęp 2023-10-12].
  6. ↑ Szczyt bezczelności, „Dziennik Łódzki” (311), bc.wbp.lodz.pl, 11 listopada 1948 [dostęp 2023-10-12].
  7. ↑ Dziennik Urzędowy Zarządu Miejskiego w Łodzi, t. 9, bc.wbp.lodz.pl, 25 listopada 1946, s. 4 [dostęp 2023-10-12].
  8. ↑ a b Wiesław Puś, Żydzi w Łodzi w latach zaborów: 1793-1914, Łódź: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, 2003, ISBN 978-83-7171-411-5 [dostęp 2023-10-12].
  9. ↑ Na Dynandsach, „Kurier Warszawski” (256), wrzesień 1895.
  10. ↑ Pierwszy jeździec w Królestwie, „Cyklista” (1), wrzesień 1895.
  11. ↑ Kronika sportowa, „Kurier Codzienny” (221), 1895.
  12. ↑ Dzisiejszy jubilat. Łódzkie Towarzystwo Kolarskie, „Głos Polski” (135), bc.wbp.lodz.pl, 18 maja 1929 [dostęp 2023-10-12].
  13. ↑ a b Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919, bc.wbp.lodz.pl, Łódź 1919, s. 236, 246 [dostęp 2023-10-12].
  14. ↑ Banki Łódzkie, [w:] Kalendarz Informator na Województwo Łódzkie na rok 1923., bc.wbp.lodz.pl, 1923, s. 131 [dostęp 2023-10-12].
  15. ↑ a b Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920, Łódź, s. 436, 443, 473, 490.
  16. ↑ Odznaczenie firm łódzkich na Targach Smyrneńskich, „Hasło Łódzkie” (41), bc.wbp.lodz.pl, 10 lutego 1928 [dostęp 2023-10-12].
  17. ↑ Zdarzenia i wypadki, „Echo” (323), bc.wbp.lodz.pl, 19 listopada 1938 [dostęp 2023-10-11].
  18. ↑ Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, 10 listopada 1938.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya