Trzcielin

Trzcielin

wieś
Ulica Pułkownika Andrzeja Kopy
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	poznański
Gmina	Dopiewo
Sołectwo	Trzcielin[2]
Liczba ludności (2021)	362[3]
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	62-070[4]
Tablice rejestracyjne	PZ
SIMC	0582887
Położenie na mapie gminy Dopiewo Trzcielin
Położenie na mapie Polski Trzcielin
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Trzcielin
Położenie na mapie powiatu poznańskiego Trzcielin
52°19′20″N 16°40′47″E/52,322222 16,679722[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Trzcielin (niem. Rohrschütz) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Dopiewo.

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1388 gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Rczelino”, 1389 błędnie „Brzelyno”, „Reczelyno”, „Rczelyno”, 1391 „Trczelino”, 1393 „Trzelino”, 1394 „Trzczelino”, 1395 „Erczrzelino”, 1396 „Crczilino”, „Crczelino”, 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) „Trczelyno Nobilium”, 1435 „na Rczelinie”, „na Thtrczelinye”, 1435 „Rczyelino”, 1444 „Minus Rczelino”, 1444 (według zachowanej kopii z 1772) „Minus Trzcielino”, 1475 „Trzczyelino”, 1475 „Trzyelewo”, 1479 „Trzczelyno”, 1483 „Trczyelyno”, 1489 „Thrczelino, Chrzelino”, 1508 „Trczelino Maior”, 1510 „Trczyelino, Trzyelyno”, 1563 „Trczielino Maius”, 1577 „Trczielino Minus”, 1580 „Trzcielino Maius”, a potem „Trzcielin Wielki” ^[5][6].

Od nazwy miejscowej wsi Trzcielin, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Trzcielińskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości^[5].

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Początkowo była własnością szlachecką należącą do Trzcielińskich herbu Poturgi, a od początku XV wieku wsią kościelną. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1435 miejscowość leżała w powiecie poznańskim w Koronie Królestwa Polskiego. W 1510 należała do parafii Konarzewo koło Stęszewa^[5].

Pierwszy zachowany zapis o wsi pochodzi z czternastowiecznych źródeł sądowych. Datowany jest na 1388 i dotyczy pozwu Arona Żyda poznańskiego o 8 grzywien długu oraz lichwę wobec właściciela Trzcielina Wincentego Trzcielińskiego (notowanego również Rczeliński, Herczeliński), herbu Poturgi. W latach 1388-1389 sąd orzekł, że Wincenty Trzcieliński winien zapłacić Piotrowi Milsdorfowi 5 grzywien 6 groszy tytułem poręki. Gdyby jednak nie zapłacił pieniędzmi, powinien dać w naturze Piotrowi oraz sądowi po dwie sztuki bydła albo dać mu wwiązanie w swoje dobra. W 1389 Wincenty toczył proces z Bodzętą Brodziszewskim. W 1389 zawarł ugodę ze Szczedrzykiem w sprawie poręczenia i miał mu zapłacić 6 grzywien, a jeśli nie zapłaci, dać wwiązanie w dziedzinę Trzcielin z wodami, stawami, łąkami, rolami i zbożem. W 1389 miał zapłacić Piotrowi z Nosilina 6 grzywien. W 1389 toczył proces z Żydem Aronem o dziedzinę Trzcielin z powodu 11,5 grzywny długu. W 1389 toczył proces z Tomisławem z Przecławia. W 1391 przegrał proces z Piotrem z Nosilina o 12 grzywien z dziedziny Trzcielin, która była wcześniej zastawiona Mikołajowi Owieczce z Konarzewa za 15 grzywien. Piotr oraz Mikołaj mają się podzielić dziedziną stosownie do posiadanych na niej sum i posiadać ją dopóki Wincenty ich nie spłaci, wyjąwszy folwark, który należeć ma nadal do Wincentego jako właściwego dziedzica. W 1391Wincenty Trzcieliński zawarł ugodę z Dobiesławem z Brodziszewa. W 1393 wraz z bratankiem Mikołajem toczyli proces z Wojciechem i Jakuszem Niepruszewskim o 20 grzywien oraz konia wartości 3 grzywien. W 1394 Wincenty Trzcieliński zapłacił karę, ponieważ nie dopuścił do wwiązania w swe dobra. W 1396 Wincenty wraz z Dobiesławem z Trzcielina toczyli proces z Wolframem z Bucza. W 1396 Wincenty Trzcieliński toczył proces z Przecławem krawcem z Poznania o jedną grzywnę i 9 skudów. W 1397 on i jego żona Hanka toczyli proces z kanclerzem poznańskim Mikołajem z Górki. W 1398 Wincenty Trzcieliński toczył proces z kmieciem z Dupiewa (obecnie to Dopiewo), który dowodził, że nie minęły 3 lata, jak Wincenty zabrał mu konia. W 1399 toczył kolejny proces z Mikołajem Owieczką. W 1402 Wincenty ręczył za długi Dobiesława z Brodziszewa u Jana Bukowieckiego oraz długi Stanisława Dupiewskiego u Stanisława Palędzkiego^[5].

W 1402 Wincenty Trzcieliński toczył proces ze swym bratankiem Mikołajem dowodząc, że nie wziął należnych Mikołajowi 16,5 grzywny z Gorszewic. W 1403 toczył proces z Wyszakiem Gryżyńskim dowodząc, że nie ukradł koni sołtysowi Kilianowi z Gołębina (należącego do Wyszaka) oraz kmieciowi Mateuszowi. W 1403 toczył proces z Mikołajem Dąbrowskim o Dzięciołowo. W 1403 żona Wincentego Hanka utrzymana została w prawie do oprawy posagu. W 1405 tenże wraz z Iwanem z Komorowa koło Szamotuł herbu Poturgi świadczyli w wywodzie szlachectwa Macieja z Jarosławca jako jego wujowie (krewni ze strony matki). W 1407 Wincenty Trzcieliński wraz ze Stanisławem Rojem Dupiewskim świadczyli z herbem Poturgi w wywodzie szlachectwa Przybysława Gryżyńskiego. W 1408 Wincenty ręczył za Piotrka Gizę z Wronczyna przy sprzedaży przez niego czynszu. Zapowiedziano, że przywiesi do dokumencie swoją pieczęć. W 1409 Wincentego Trzcielińskiego i Jaśka z Dupiewca mieli Tomisława i Czewlej z Wyskoci uwolnić od zobowiązań u Żydów poznańskich^[5].

W początku XV wieku Trzcielińscy sprzedali wieś duchownym poznańskim i stała się ona wsią kościelną. W 1410 Wincenty Trzcieliński wraz z bratankiem Mikołajem sprzedali kanonikowi poznańskiemu Janowi z Niepartu jedną grzywnę czynszu ze swej dziedziny Trzcielin Kapitulny. W 1412 Wincenty toczył proces ze Stanisławem Słapem. Sąd orzekł, że większą część Konarzewa miał posiadać ten z nich, który ma przysądzoną większą sumę na tej wsi. Słap miał wymierzyć Wincentemu w Konarzewie dział wartości 44 grzywien. W 1412 Wincenty Trzcieliński wraz z bratankiem Mikołajem byli winni uwolnić od roszczeń osób trzecich dziedzinę Trzcielin, którą to Wincenty sprzedał kanonikowi poznańskiemu Janowi z Niepartu, w granicach, jakie Wincenty objechał, z zapustem przy Dupiewie i połowie stawu, który podzielony był pomiędzy obie wsie Trzcielin. Wincenty i Mikołaj mieli także wydać Janowi dokumenty dotyczące opraw swoich żon i dokonać wobec starosty „powzdania” tych dóbr wraz z prawem patronatu kościoła w Konarzewie. Sąd orzekł, ze wolno im było mieszkać w Trzcielinie tylko do Wielkiego Postu. W 1414 starosta generalny Wielkopolski potwierdził dokonanie przez tegoż Wincentego wraz z żoną Anną i bratankiem Mikołajem zamiany z Janem z Niepartu kanonikiem katedry poznańskij. Jan dał im 1/3 Dąbrowy oraz 200 grzywien, a w zamian otrzymał całą dziedzinę Trzcielin i miał ona odtąd podlegać prawu kościelnemu oraz cieszyć się takimi samymi swobodami, jak inne dobra biskupstwa i kapituły poznańskiej. Jan oraz następni posiadacze powinni płacić odtąd z Trzcielinaj 8 grzywien czynszu dla altarii NMP, ŚŚ. Jana Chrzciciela, Jana Ewangelisty i Wojciecha w katedrze poznańskiej^[5][6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

W pobliżu znajduje się jezioro Trzcielińskie. Przez wieś przepływa Kanał Trzcieliński.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Trzcielinie.

• Paweł Dembiński: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. V, (Ś – W), hasło „Trzcielin”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2011, s. 333-336.

• Trzcielin, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Trzcielino, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 545 .